d1915 四天女廣問釋 教誡廣說 司密帝嘎那吉帝 作者自譯
D1915
@##།།རྒྱ་གར་སྐད་དུ།ཙ་ཏུར་དེ་བ་ཏི་པ་རི་པྲྀཾཙྪ་བྱཱ་ཁྱ་ནཾ་ཨུ་པ་དེ་ཤ་བཽཥྚ་ཀཎཱ་མ།བོད་སྐད་དུ།ལྷ་མོ་བཞིས་ཡོངས་སུ་ཞུས་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་མན་ངག་རྒྱས་པ་ཞེས་བྱ་བ།དཔལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།།འདོད་ཆེན་བཅོམ་ལྡན་དགའ་ཆེན་པོ།།བདེ་ཆེན་ཀུན་བདག་ཆགསཆེན་པོ།།མགོན་པོ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ།།བཏུད་ནས་རྣམ་བཤད་འདི་བྲིས་སོ།།རྒྱུད་དོན་བླ་མ་ལ་ཐོས་པ།།སློབ་མས་ཞུས་པས་འདི་བྱས་ཀྱང་།།འདི་ལ་སྐྱོན་ཡོད་བདག་ཉེས་ཏེ།།མཁས་པས་སླད་ནས་དཔྱད་དུ་གསོལ།།རྒྱུད་འདི་ནི་ཐམས་ཅད་གསང་བའི་མཆོག་ཅེས་བྱ་བ་སྟོང་ཕྲག་གཅིག་བཞུགས་ཏེ།དེའི་རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལྷ་མོ་བཞིས་ཡོངས་སུ་ཞུས་པ་འདིའོ།།འདིའི་བཤད་པ་ལ་རྟོག་པ་སྔོན་དུ་བྱེད་པའི་ཤེས་རབ་ལ་རྗེས་སུ་འབྲང་བའི་སེམས་ཅན་དད་པ་ལ་རྗེས་སུ་འབྲང་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཚིག་དང་དོན་དང་ཚིག་དང་དོན་མཚམས་འབྲེལ་པ་དང་།དགོས་པ་དང་དགོས་པའི་ཡང་དགོས་པ་ལྔ་ཡང་གདོན་མི་ཟ་བར་བརྗོད་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་ཚིག་ནི་གསུམ་སྟེ།གཞུང་ཚིག་དང་།ལེའུའི་ཚིག་དང་།ཚིགས་བཅད་དོ།།དེ་ལ་གཞུང་ཚིག་ནི་རྒྱུད་དོ།།ལེའུའི་ཚིག་ནི་ལེའུ་བཞིའོ།།ཚིགས་བཅད་ནི་ཚིག་རྐང་བཞིའོ།།དོན་ནི་གསུམ་སྟེ།བསྡུས་པའི་དོན་དང་།རྒྱས་པའི་དོན་དང་།ཁྱད་པར་གྱི་དོན་ཏོ།།ལྷག་པ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་ལྷ་མོ་བཞིས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བ་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་ཏོ།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་འཕྲོ་བ་དང་།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རིམ་པ་དང་།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་བསྡུ་བ་དང་།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་དོན་སྒྲུབ་པ་ནི་རྒྱས་པའི་དོན་ཏོ།།ཡིག་འབྲུགཞོམ་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཁྱད་པར་གྱི་དོན་ཏོ།།ཚིག་དང་དོན་མཚམས་འབྲེལ་པ་ནི་བསྡུས་པའི་དོན་གཞུང་ཚིག་དང་འབྲེལ་ཞིང་རྒྱས་པའི་དོན་ལེའུའི་ཚིག་དང་འབྲེལ་ལ།ཁྱད་པར་གྱི་དོན་ཚིགས་བཅད་དང་འབྲེལ་ཏོ།།དགོས་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ཡེ་ཤེས་མངོན་དུ་བྱ་བ་ཤིན་ཏུ་སྦྱོར་བས་སྐྱེ་བོ་རྣམས་ཀྱི་ལོག་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པའི་སྐྱོན་ཅན་བཅོམ་ནས་ཡང་དག་པའི་འདོད་ཆགས་ལ་བརྟེན་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད་ཐོབ་པའོ།།དགོས་པའི་ཡང་དགོས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཟིན་ནས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པའོ།
梵語：Caturdevatī-paripṛcchā-vyākhyānamUpadeśa-vistakaṇāma
藏語：四天女廣問釋教誡廣說
頂禮金剛薩埵！
大欲尊勝大喜者，大樂遍主大貪者，怙主金剛薩埵前，頂禮之後著此釋。
聞得上師續義已，弟子請問作此文，若有過失皆我咎，祈請智者后詳察。
此續名為"一切秘密之最"，共一千頌，此為其後續《四天女廣問》。
對於此釋，爲了隨順具有先行思維智慧及隨信之眾生，當必定宣說五個方面：
詞句、義理、詞義相連、必要性及更勝必要性。
其中詞句有三：根本詞句、品詞句及偈頌。
其中根本詞句即為續部，品詞句為四品，偈頌為四句偈。
義理有三：略義、廣義及特殊義。
四天女圍繞殊勝菩提心之本體大樂金剛薩埵，此為略義。
法界流佈、法界次第、法界攝集及法界義成就，此為廣義。
破除文字等為特殊義。
詞義相連者，略義與根本詞句相連，廣義與品詞句相連，特殊義與偈頌相連。
必要性為：通過殊勝瑜伽現證無分別大樂智慧，摧破眾生顛倒貪慾等煩惱過患，依止真實貪慾，獲得無上正等正覺佛果。
更勝必要性為：成佛之後仍持續利益眾生。
།འོ་ན་འདོད་ཆགས་ཁོ་ན་སྲིད་པ་ན་འཁོར་བ་ལ་འཇིག་རྟེན་པ་ལས་འགལ་བར་འདོད་ཆགས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་རྒྱུར་བྱས་ནས་འདི་ལྟ་བུའི་རྒྱུད་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲ་ན་ལན་བཏབ་པ།འདོད་ཆགས་ལ་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཐབས་གཞན་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཉིད་དུ་མི་འགྱུར་ཏེ།དེ་བས་ན་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་དུ་འདོད་ཆགས་ཡང་དག་པར་སྤྱོད་པའི་སྒོ་ནས་བྱང་ཆུབ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་པ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།འདོད་ཆགས་ཞེས་བྱ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དོན་དམ་པར་ནི་རང་བཞིན་མེད་ཅིང་མི་དམིགས་པའོ་ཞེས་དེ་ལྟར་ཡང་དབུ་མ་ལས་གསུངས་པ།གང་ངམ་ཆགས་པ་གང་དུའམ།།ཆགས་པ་གང་གིས་སམ་ཆགས་པ།།ཆོས་དེ་དག་ནི་མི་དམིགས་ཏེ།།དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཆགས་པ་ནི་སྐྱོན་མེད་ཅེས་སོ།།ཡང་མཉམ་སྦྱོར་ལས་ཀྱང་གསུངས་པ།ཆགས་མེད་ཆགས་པ་དང་བྲལ་མིན།།དབུ་མར་ཡང་ནི་མི་དམིགས་ཏེ།།བུད་མེད་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མའི་རྒྱུ།།གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཐེག་བའི་མཆོག་།ཅེས་པའོ།།དེ་བས་ན་དེ་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཞེ་སྡང་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་ཕན་པའི་དོན་དུ་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པའི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཀྱང་སྡང་བའི་ཚུལ་ཁྲོ་བོའི་རྒྱུད་བསྟན་པའོ།།དེ་ལྟར་ཡང་དག་པའི་ཆོས་ལས་གསུངས་པ།སྣོད་མི་རུང་བའི་བུ་རྣམས་ལ།།དེ་རྣམས་སྣོད་རུང་མཛད་བཞེད་པས།།ཐུགས་རྗེ་ཁྲོ་རྒྱུད་བསྟན་པ་སྟེ།།སྡང་བ་ནོར་འདོད་མ་ཡིན་ནོ།།ཡང་མཉམ་སྦྱོར་ལས་ཀྱང་གསུངས་པར་ཤིན་ཏུ་སྡང་ཞིང་གཏུམ་པ་ལ།ཞི་བ་ཉིད་ནི་མི་འབྱོར་ཏེ།།སྡང་བ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་དངོས།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་གྱིས་མཛད།།ཅེས་སོ།།དེ་ལྟར་གཏི་མུག་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཡང་གཏི་མུག་གི་དབང་གིས་བདག་དང་བདག་གིས་འཛིན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་ལྟ་བ་གཞོམ་པའི་དོན་དུ་ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་ལ་གང་ཟག་ལ་བདག་མོད་པའི་དོན་བསྟན་པ་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་ལ་ཆོས་ལ་བདག་མེད་པའི་དོན་བསྟན་པ་དང་།བླ་མ་དང་བཅས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདག་མེད་པར་བསྟན་པ་དང་།རྡོ་རྗེའི་ཐེག་པ་ལ་མ་རིག་པ་གཞོམ་པའི་དོན་དུ།ཤེས་རབ་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་ཞི་བའི་ཕོ་གཟུགས་ཀྱི་ལྷ་བསྒོམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བསྟན་ཏོ།
若有人問："唯有貪慾存在於輪迴中，而世間認為貪慾是違背的，為何世尊要宣說以貪慾作為菩提因的如此續部？
"答覆如下：一切具貪慾的眾生無法通過其他方便成就佛果。
因此，世尊爲了利益眾生而宣說通過正確行持貪慾而證悟菩提。
為什麼呢？究竟而言，所謂貪慾煩惱無有自性且不可得，如中觀所說："
何者或何處，以何生貪著，彼等法不得，無所得貪慾無過失。
"又如《等瑜伽》所說："
無貪亦非離貪著，中道亦復不可得，
一切女人如幻因，無二乘中最勝者。
"因此，同樣地，爲了利益具有嗔恚行為的眾生，具大悲心的世尊也宣說了以嗔怒方式的忿怒續。
如《正法》所說："
對於不堪法器子，欲令彼等成法器，
大悲宣說忿怒續，非為貪求嗔怒財。
"又如《等瑜伽》所說："
極其嗔恚暴烈者，寂靜于彼不相應，
嗔怒即是方便智，一切如來皆如是。
"如是，對於具有愚癡的眾生，爲了破除由愚癡所生的我執等顛倒見，
在聲聞乘中宣說人無我義，
在菩薩乘中宣說法無我義，
在具上師的佛乘中宣說一切法無我，
在金剛乘中爲了破除無明，世尊宣說修持智慧輪等寂靜相男尊本尊等修法。
།དེ་ལྟར་ཡང་ཐམས་ཅད་གསང་ཆེན་རྒྱུད་ལས་གསུངས་པ།ཆོས་བདག་མེད་པའི་སྦྱོར་བ་ཡིས།།བཅོམ་ནས་རང་ཉིད་འཇིགས་བྱས་ཏེ།།རང་སེམས་ཁོ་ན་སངས་རྒྱས་ཉིད།།རང་སེམས་ཁོ་ན་ཤེས་པར་བྱ།།ཞེས་སོ།།དེ་ལྟར་ཡེ་ཤེས་ཞབས་ཀྱིས་ཀྱང་གསུངས་པ།ཡང་དག་བྱང་ཆུབ་སེམས་བསྐྱེད་ནས།།བྱམས་པ་ཆེན་པོར་རབ་འབྱོར་ཏེ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ལ་བདག་མེད་པར།།དེ་ལྟར་ཤེས་ན་རྣམ་པར་གྲོལ།།ཞེས་སོ།།དེ་བས་ན་འདོད་ཆགས་དང་།ཞེ་སྡང་དང་།གཏི་མུག་ཅན་གྱི་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་དུ་མའི་ཐབས་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་ལ་འགལ་བ་མེད་དོ།།དེ་ལྟར་ཡང་བཀྲ་ཤིས་སྒྲུབ་པ་ལས་གསུངས་པ།གང་དང་གང་གིས་བཅིངས་འགྱུར་བའི།།སྐྱེ་བོ་དྲག་པོའི་ལས་རྣམས་ཀྱི།།ཐབས་དང་བཅས་ན་དེ་ཉིད་ཀྱིས།།སྲིད་པའི་བཅིང་བ་ལས་གྲོལ་ལོ།།ཞེས་པའོ།།དེ་ལྟར་ཡང་དེ་ཉིད་བསྡུས་པའི་རྒྱུད་ལས་གསུངས་པ།ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་འདུལ་འགྱུར་བ།།སེམས་ཅན་རང་བཞིན་དུ་ནི་འགྲོ།།དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་སེམས་ཅན་དོན།།འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་དག་པས་བྱ།།ཞེས་སོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་རྣལ་འབྱོར་མའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་རྒྱུད་འདི་ཡང་འདོད་ཆགས་ཅན་ལ་ཕན་འདོགས་པའི་དོན་དུ་བསྟན་ཏོ།།དེ་ནས་དང་ལ་སྡུད་པ་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་དག་པར་བྱ་བའི་དོན་དུ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བྲིས་པ།ལྷ་མོ་བཞི་དང་མཉམ་ལྡན་ཞིང་།།སངས་རྒྱས་གཟུགས་ཀྱིས་ཉེར་བརྒྱན་པ།།ཤིན་ཏུ་དགའ་བའི་སྦྱོར་ཆེན་ལ།།རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཆེར་བཞུགས་ཏེ།།ཞེས་ཏེ།དེ་ལ་ལྷ་མོ་བཞི་ཞེས་པ་ནི།སྡུད་པ་པོ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ།འོག་ནས་སྤྱན་མ་ལ་སོགས་པ་བཞིས་ཞུས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལྷ་མོ་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་འོད་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པ་དང་།ལྷའི་རིས་སུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལྷ་མོ་ཡང་དེ་བཞི་ཡང་དེ་ཉིད་པས་ལྷ་མོ་བཞི་ཞེས་པ་ནི་གསུམ་དང་ལྔའི་གྲངས་སུན་ཕྱུང་བ་སྟེ་རང་བཞིན་ཚད་མེད་པ་བཞི་དང་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།ལྷ་མོ་དེ་དག་གིས་ཡོངས་སུ་བསྐོར་བ་ནི་དེ་དག་མཉམ་ལྡན་ཞེས་པ་སྟེ།ལྷ་མོ་དེ་བཞིས་ཡང་དག་པར་ལྡན་པའི་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་རོ།།འདི་ལྟ་སྟེ།དབུས་ཀྱི་གཙོ་བོ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཡབ་ཡུམ་བཞུགས་པ་ལས་མེ་མཚམས་ན་སྤྱན་མ་དང་།བདེན་བྲལ་གྱི་མཚམས་ན་མཱ་མ་ཀཱི་དང་།རླུང་གི་མཚམས་ནན་བཟའ་དཀར་མོ་དང་།དབང་ལྡན་གྱི་མཚམས་ན་སྒྲོལ་མ་བཞིའི་སྐུ་སྟེ་ཕྱག་རྒྱ་བཞིས་བསྐོར་ནས་བཞུགས་པའོ།
如《一切大密續》所說："
以法無我瑜伽力，摧已令自生怖畏，
唯自心即是佛性，當知唯是自心性。
"如智足尊者亦說："
生起真實菩提心，圓滿成就大慈悲，
一切諸法皆無我，如是了知得解脫。
"因此，對於具有貪慾、嗔恚、愚癡的眾生，以種種方便利益眾生並無相違。
如《吉祥成就》所說："眾生以何縛，猛烈業行者，若具方便力，解脫有之縛。
"如《攝真實續》亦說："
隨其所調伏，眾生自性行，
如是利有情，以貪等清凈。
"因此，此瑜伽母真實續也是為利益具貪者而宣說。
其次，為令結集者清凈續部，書寫圓滿功德："
與四天女相應住，佛身莊嚴極嚴飾，
大樂瑜伽極喜中，金剛薩埵安然住。
"其中"四天女"指結集圓滿，因為下文由眼母等四位請問。
"天女"是因為受用自身光明及生於天眾之故。
既是天女又是四位，故稱"四天女"，排除三位或五位之數，因為是四無量及四大種之本性。
天女們圍繞即"相應"之義，指與四天女相應的四印壇城。
即：中央主尊金剛薩埵父母安住，火方安住眼母，東南方安住摩摩基，風方安住白衣母，西北方安住度母，由四印圍繞而住。
།དེ་ལྟར་ཡང་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས་གསུངས་པ།སྤྲོས་ནས་ཕྱག་རྒྱ་བཞི་དག་ནི།།དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ལ་བསྐོར་བར་བརྟག་།བདག་ཉིད་དབུས་སུ་གནས་བྱས་ཏེ།།འཁོར་ལོ་ཐམས་ཅད་བསྡུ་བར་བྱ།།ཞེས་སོ།།ཡང་ན་ལྷ་མོ་བཞི་དང་མཉམ་ལྡན་ཞེས་པ་ནི་གསང་བའི་བསྙེན་སྒྲུབ་ཡན་ལག་བཞིའི་སྒོ་ནས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་རོལ་པ་ལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལྷ་མོ་བཞི་དང་ལྡན་ཏེ།བསྙེན་པ་ལ་སྤྱན་མ།ཉེ་བར་སྒྲུབ་པ་ལ་མཱ་མ་ཀཱི།།སྒྲུབ་པ་ལ་ན་བཟའདཀར་མོ།།སྒྲུབ་པ་ཆེན་པོ་ལ་སྒྲོལ་མ་རང་གི་རིག་མ་ལ་སྒོམ་པའི་ཕྱིར་རོ།།གསང་བའི་བསྙེན་སྒྲུབ་བཞི་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ཐབས་དང་ཤེས་རབ་སྐུ་སྦྱོར་བ་ནི་བསྙེན་པའོ།།གསང་བའི་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨར་སྦྱོར་བ་ནི་ཉེ་བའི་བསྙེན་པའོ།།བསྐུལ་ཞིང་སྔགས་བཟླ་བ་ནི་སྒྲུབ་པའོ།།བདེ་བ་ཆེན་པོ་ནི་སྒྲུབ་པ་ཆེན་པོའོ།།དེ་ལྟར་ཡང་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས་གསུངས་པ།བསྒྲུབ་བྱ་སྒྲུབ་པར་སྦྱོར་བ་གང་།།དེ་ནི་བསྙེན་པ་ཞེས་སུ་གསུངས།།རྡོ་རྗེ་པདྨོ་མཉམ་སྦྱོར་བ།།ཉེ་བར་བསྙེན་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ།།ཧཱུཾ་ཕཊ་ཚུལ་དང་ལྡན་པ་རུ།།བསྐྱོད་པ་སྒྲུབ་པར་གསུངས་པའོ།།རང་བཞིན་རང་བདེ་ཞི་བ་ནི།།སྒྲུབ་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱའོ།།ཞེས་སོ།།ཞིང་ཞེས་བ་ནི་གཞན་གྱི་དོན་ལ་བསྙེགས་པ་སྟེ།།ལྷ་མོ་བཞི་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།ལུས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ལྷ་རྣམས་དང་ཡང་ལྡན་པའི་དོན་སྟོན་པའོ།།འཁོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པ།སངས་རྒྱས་གཟུགས་ཀྱིས་ཉེར་བརྒྱན་པ།།ཞེས་ཏེ།དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཞེས་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རིགས་ལྔ་དང་།རིག་མ་བཞི་དང་།ལྕགས་ཀྱུ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞི་དང་།སྤོས་མེ་མ་ལ་སོགས་པ་བཞི་དང་།སྒེག་མོ་ལ་སོགས་བ་བཞི་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་བརྒྱད་དེ།པདྨ་བཞིན་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཐུགས་སུ་ཆུད་ནས་མ་ལུས་པར་བྱང་ཆུབ་ལ་བློ་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་གི་སྐུ་ཕྱག་རྒྱ་ནི་སངས་རྒྱས་གཟུགས་ཞེས་སོ།།སངས་རྒྱས་ཀྱི་གཟུགས་དེས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ཕུང་པོ་ལྔ་དང་།འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་།རྣམ་པར་ཤེས་པ་བརྒྱད་དང་།ཡབ་ཡུམ་གྱི་བདུད་རྩི་ལ་སོགས་པའི་རིགས་ལྔ་ལ་སོགས་པར་ཉེ་བར་སྦྱོར་བ་དང་ལྡན་པས་ན།སངས་རྒྱས་གཟུགས་ཀྱིས་ཉེར་བརྒྱན་པ།།ཞེས་པ་ནི་མཛེས་པའོ།།ཡང་ན་སྐུ་གསུང་ཐུགས་དང་ལྡན་ཞིང་སྤྲོ་བ་དང་བསྡུ་བ་མཛད་པས་སངས་རྒྱས་གཟུགས་ཀྱིས་ཉེར་བརྒྱན་པ་ཞེས་སོ།
如《密集後續》所說："
展開四種印，觀想繞壇城，
自身住中央，攝集諸輪迴。
"或者"與四天女相應"是指通過秘密近修四支分的方式，金剛薩埵與四天女相應進行方便智慧遊戲：
近修時觀修眼母，近行修時觀修摩摩基，正修時觀修白衣母，大修時觀修度母為自己的明妃。
四種秘密近修是：方便智慧身相合為近修，密金剛與蓮花相合為近行修，鼓勵誦咒為正修，大樂為大修。
如《密集後續》所說："
所修能修相合者，此即名為近修法，金剛蓮花相和合，此即名為近行修，
具足吽呸之儀軌，鼓動稱為正修法，自性自樂寂靜者，此即名為大修法。"
"與"字表示趨向利他，不僅與四天女相應，也表示與身壇城諸尊相應之義。
顯示眷屬圓滿："以佛身莊嚴"。
其中"佛"指無上正等正覺五部佛及四明妃、四鉤等女、四香燈等女、四妙欲等女及八菩薩，如蓮花般通達一切佛法，圓滿無餘菩提智慧故。
彼等身印即"佛身"。
以彼佛身與金剛薩埵五蘊、四大種、八識及父母甘露等五部等相應，故稱"以佛身莊嚴"，意為莊嚴美妙。
或者具足身語意並能放射收攝，故稱"以佛身莊嚴"。
།གནསཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པ།ཤིན་ཏུ་དགའ་བའི་སྦྱོར་ཆེན་ལ།།ཞེས་པ་སྟེ།དེ་ལ་ཤིན་ཏུ་དགའ་བའི་ཞེས་པ་ནི་ཁྱད་པར་དུ་སྐྱོན་མེད་ཅིང་རྟག་པར་ཀུན་དུ་ཁྱབ་པའི་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་ཆགས་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པའི་སྐུའི་གསང་བའོ།།དེ་ལྟར་ཡང་མཉམ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས་གསུངས་པ།སྐྱོན་མེད་རྟག་པ་གཏན་དུ་ནི།།ཐམས་ཅད་འདོད་ཆགས་རྗེས་ཆགས་པས།།དེ་ཉིད་གསང་བ་བཅོམ་ལྡན་འདས།།འདོད་ཆགས་ཆེན་པོ་དགའ་བ་ཆེ།།ཞེས་སོ།།ཡང་ན་ཤིན་ཏུ་དགའ་བའི་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ངོ་བོ་བདེ་བ་ཆེན་པོའོ།།དེ་གཉིས་མངོན་དུ་བྱ་བའི་དོནདུ་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་མཉམ་པར་སྦྱོར་བ་ནི་སྦྱོར་ཆེན་ཞེས་པ་སྟེ།།སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཆེན་པོ་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལ་ཞེས་པ་ནི་གནས་དེ་ལ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།།སྟོན་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བསྟན་པ།རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་སྟེ་དེ་ཡང་དམ་ཚིག་སེམས་དཔའི་སྒོ་ནས་ནི་རིགས་ལྔའི་བདག་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ།།འདི་ལྟ་སྟེ།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་རྡོ་རྗེ་སྟེང་འོག་གི་རྩེ་ལྔ་ནི་རིགས་ལྔ་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་དོན་བསམ་པ་བསྟན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ཡང་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས་གསུངས་པ།རྒྱུད་ལྔ་དང་ནི་འབྲས་དག་ནི།།རྡོ་རྗེ་ཞེས་སུ་བསྟན་པ་ཡིན།།ཞེས་སོ།།ཡིག་འབྲུ་འཇོམས་པ་ནི།རྡོ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དང་རྣམ་པར་སྣང་མཛད།རྗེ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན།སེ་ནི་སོ་སོར་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་སྣང་བ་མཐའ་ཡས།མ་ནི་བྱ་བ་ནན་ཏན་གྱི་ཡེ་ཤེས་དང་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ།ས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་མི་བསྐྱོད་པ།དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་དོན་ནི་དཔའ་བའོ།།ཡང་ན་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཞེས་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་གནས་སྐབས་སུ་མཆོག་གི་བྱང་ཆུབ་ཡེ་ཤེས་ལས་བྱུང་བའོ།།དེ་ལྟར་ཡང་ཐམས་ཅད་གསང་བའི་རྒྱུད་ལས་གསུངས་པ།མཆོག་གི་བྱང་ཆུབ་དངོས་ཡེ་ཤེས།།དེ་ནི་རྡོ་རྗེར་འདིར་གསུངས་ཏེ།།རྡོ་རྗེ་ཡེ་ཤེས་ལས་བྱུང་བ།།དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔར་གསུངས།།ཞེས་སོ།།དུས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མཚོན་པ་ནི་ཆེར་བཞུགས་ཏེ་ཞེས་པ་སྟེ།རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྦྱོར་བ་ཆེན་པོ་ལ་བཞུགས་པའི་དུས་སུ་རྒྱུད་འདི་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་ཏོ།
顯示處所圓滿："于極喜大瑜伽"。
其中"極喜"指特別無過且恒常遍及，執持貪著利益眾生的金剛持身密。
如《等瑜伽後續》所說："
無過常恒時，一切隨貪著，
即是密世尊，大貪大歡喜。
"或者"極喜"指無分別智慧本性大樂。
爲了現證這二者，方便智慧平等相應即"大瑜伽"，因為成辦眾生大利益故。"于"字表示住于彼處之義。
顯示導師圓滿："金剛薩埵"，從三昧耶薩埵角度，是五部本性、五智體性。
即：空性本性金剛上下五尖表示五部和五智之義。
如《密集後續》所說："五種續及果，即是金剛義。
"字義分析：
"金"表示映象智慧和毗盧遮那，
"剛"表示平等性智慧和寶生，
"薩"表示妙觀察智慧和無量光，
"瑪"表示成所作智慧和不空成就，
"薩"表示法界智慧和不動，具足彼等之義即"勇"。
或者"金剛薩埵"指智慧薩埵位時從殊勝菩提智慧所生。
如《一切密續》所說："
殊勝菩提體智慧，此處說為金剛尊，
從金剛智所生者，即說金剛薩埵尊。"
表示時間圓滿："安然住"，意為金剛薩埵安住于大瑜伽時宣說此續。
།དེ་ལ་ཆེར་ཞེས་པ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་རོལ་པ་རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་བསྐལ་པ་གཞན་དང་གཞན་གྱི་མཐའ་མེད་པར་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ལོངས་སྤྱོད་ལ་བཞུགས་པའོ།།བཞུགས་སོ་ཞེས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཐིག་ལེར་ཡུམ་གྱི་གསང་བའི་པདྨར་གནས་པའོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ལྷ་དང་སྦྱོར་བ་མངོན་དུ་བྱེད་འདོད་ན་འདི་ལ་གོམས་པར་བྱའོ།།ད་ནི་རེ་ཞིག་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་སྐུའི་སྒོ་ནས་ཆོས་བསྟན་པ་འོད་ཟེར་འཆང་ཞིང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་ལ་འོད་ཟེར་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ངོ་བོ་ཁ་དོག་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་དོན་ཏོ།།འཆང་ཞིང་ཞེས་པ་ནི་འོད་ཟེར་གྱིས་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ལ་ཆགས་པའོ།།འཁྲིགས་པའི་ཞེས་པ་ནི་སྔ་མ་བསྡུ་བ་དང་ཕྱི་མ་བསྣོལ་བའོ།།གསང་ཆེན་ཞེས་པ་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ་ཐེག་པ་འོག་མ་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡོན་ཏན་དེ་དག་དང་ལྡན་པའི་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ནི།འོད་ཟེར་འཆང་ཞིང་འཁྲིགས་པ་ཡི།།གསང་ཆེན་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཞེས་པ་སྟེ་གསང་བ་ནི་གསང་བའི་པདྨའོ།།དེ་ལ་ཆོས་ཞེས་པ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་འཁོར་བ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ།མཚན་ཉིད་འཛིན་པས་ཆོས་ཞེས་བྱ།།ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་གི་སྐྱེ་གནས་ནི་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཞེས་སོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཨེ་གྲུ་གསུམ་ནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པ་དང་།ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཁོ་ན་འཕྲོས་པ་ཡིན་ནོ།།དེ་ལྟར་ཡང་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས་གསུངས་པ།།སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས།།གྲུ་གསུམ་ལ་ནི་རྣམ་པར་བསྒོམ།།ཞེས་སོ།།ཡང་དེ་ཁོ་ལས་གསུངས་པ།སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བ་ནི།།དུས་གསུམ་རྡོ་རྗེའི་ངོ་བོ་ཉིད།།ཅེས་པའོ།།ལ་ཞས་པ་ནི་འཕྲོས་པའི་གནས་མཚོན་པའོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་ཞེས་པ་ནི་གསང་བའི་རྡོ་རྗེ་དང་པདྨའི་སྦྱོར་བ་ལས་བྱུང་བ་བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལང་བའི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོ་ལྷག་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཏེ།དོན་དམ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཐོབ་པའིརྒྱུར་གྱུར་པའོ།།དེ་ལྟར་ཡང་ཟླ་གསང་ཐིག་ལེའི་རྒྱུད་ལས་གསུངས་པ།བྱང་ཡིག་རྡོ་རྗེ་ཞེས་གསུངས་ཏེ།།ཡི་གེ་ཆུབ་ནི་གཟུངས་མའི་ཚིག་།སེམས་ཡིག་བཞུ་བ་གསུངས་པ་ཏེ།།ཡི་གེ་དཔའ་ནི་བདེ་བ་ཆེ།།ཞེས་སོ།
其中"安然"指方便智慧遊戲種種相狀合一，于無盡其他劫中享受大樂受用。
"住"指世尊大樂本性菩提心明點住于佛母密蓮中。
因此，若瑜伽師欲現前與本尊相應，應當於此修習。
現在，首先世尊以身門說法："持光明"等。
其中"光明"表示如來本性具足五色之義。
"持"指以光明貪著法源。
"交錯"指前攝后交。
"大密"指大樂無分別智慧，因為與下乘不共故。
具足彼等功德的法源即：
"持光明交錯之大密法源"，
"密"指密蓮。
其中"法"指蘊界處等輪迴和涅槃之相，因說："執持相故名為法"。
彼等生處即"法源"。
即法源三角形是身語意本性，一切法唯從身語意流出。
如《密集後續》所說："
以身語意差別故，於三角中當觀修。"
又彼續說："一切眾生所生起，三時金剛之本性。"
"于"字表示流出之處。
"菩提心"指從密金剛與蓮花相合所生不可言說的大樂本性殊勝菩提心，是獲得勝義菩提心之因。
如《月密明點續》所說："
菩字說金剛，提字持明句，
心字說融化，薩字大安樂。"
།འཕྲོས་ནས་སུ་ཞེས་པ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྙིང་པོ་ཐིག་ལེའི་གཟུགས་སེམས་ཅན་གྱི་བདག་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་ངོ་བོ་ལྷག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་སུ་གྱུར་ནས་གསང་བའི་རྡོ་རྗེ་ནས་གསང་བའི་པདྨ་ལ་ཕབ་པའོ།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་པ་ལ་ཆོས་ཞེས་པ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ།།དབྱིངས་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུའོ།།དོན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་ཕྲ་མོའི་ཡིག་འབྲུ་ཡི་གེ་ཀྵཱུཾ་གི་ངོ་བོར་བཞུགས་པའོ།།ཡི་གེ་འབྲུ་དེ་ཞུ་མཛད་དོ།།ཞེས་པ་སྟེ།འོད་ཀྱི་གོང་བུར་བྱེད་པའོ།།ད་ནི་གསུང་གི་སྒོ་ནས་ཆོས་བསྟན་པ་ཐོས་པར་འདོད་ནས་ལྷ་མོ་སྤྱན་མས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་འཕྲོ་བའི་དོན་ཞུས་པ།ཞུ་བའི་དངོས་པོ་དེ་མཐོང་ནས།།ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་ལ་ཞུ་བའི་དངོས་པོ་ཞེས་པ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ།།དེ་མཐོང་ནས་ཞེས་པ་ནི་སྐུའི་སྒོ་ནས་ཆོས་སྟོན་པའི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དེ་མཐོང་ནས་ལྷ་མོ་སྤྱན་མས་ཡོངས་སུ་ཞུས་པ་ཞེས་ཏེ།དེ་ལ་ལྷ་མོ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ།།ལྷ་མོ་ཡང་དེ་སྤྱན་མ་ཡང་དེ་བས་ན་ལྷ་མོ་སྤྱན་མ་ཞེས་ཏེ།སྤྱན་དང་འདྲ་བའི་དམ་ཚིག་གི་ཕྱག་རྒྱའི་བདག་མོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡོངས་ཤེས་པ་ནི་དོན་མ་ལུས་པའོ།།ཞུས་པ་ཞེས་པ་ནི་རང་གི་སྟན་ལས་ལངས་པ་དང་བླ་གོས་ཕྲག་པ་གཅིག་ཏུ་གཟར་བ་དང་།ལན་གསུམ་བསྐོར་ནས་ཕྱག་བྱས་པ་དང་།པུས་མོ་ས་ལ་བཙུགས་ཏེ་ཐལ་མོ་སྦྱར་བ་རྣམས་ཞུ་བའི་ཚུལ་ལྔས་གསོལ་བ་བཏབ་པའོ།།གང་ལ་ཞུས་ཤེ་ན།བཅོམ་ལྡན་འདས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་ཞེས་ཏེ།སྟོན་པ་པོ་ལ་ཞུས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཡིག་འབྲུ་འཇོམས་པ་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡང་སྟེ།རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཡང་དེ་ཡིན་པས་བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ།།དེ་ལ་བཅོམ་ལྡན་ཞེས་པ་ནི་ཐེག་པ་བཞིའི་བྱེ་བྲག་གིས་བཤད་དེ།རྡོ་རྗེའི་ཐེག་པ་ལ་ཐེག་པ་འོག་མའི་དོན་བཅུག་ཀྱང་མི་འགལ་ཏེ།རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཐེག་པ་ཀུན་ལས་སངས་རྒྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ཡང་སངས་རྒྱས་མཉམ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱུད་ལས་གསུངས་པ།སེམས་དང་སེམས་དཔའི་ཏིང་འཛིན་དང་།།བྱང་ཆུབ་སྤྱོད་པ་སྣ་ཚོགས་ཉིད།།བདུད་དང་དེ་བཞིན་བདུད་ལས་རྒྱལ།།བྱང་ཆུབ་སངས་རྒྱས་དེར་འགྱུར་རོ།།ཞེས་དང་།ཡང་མཉམ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས་གསུངས་པ།དངོས་གྲུབ་ཆེན་པོ་ཀུན་གྱི་མཆོག་།དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་ལྷག་པའི་ལྷ།།རྒྱལ་པོ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཆེ།།ཡིག་འབྲུ་དམ་པ་མཆོག་ཏུ་དགའ།།ཞེས་སོ།
"流出"指一切如來心要明點形相成為眾生本性五智體性殊勝菩提心，從密金剛降至密蓮。
"法界"中"法"已解釋。
"界"指因。
意即一切法的微細種子字安住于字母克修（kṣūṃ）的本性中。
"融化彼字"即成為光明聚。
現在從語門說法，天女眼母欲聞法而請問法界流出之義："見彼請求事"等。
其中"請求事"已解釋。
"見彼"指見到以身門說法的金剛薩埵后，天女眼母遍問。
其中"天女"已解釋。
既是天女又是眼母，故稱"天女眼母"，因為是如眼般三昧耶印之主。
"遍"指無餘義。
"問"指從自座起身，偏袒右肩，右繞三匝頂禮，雙膝著地合掌，以五種請法儀軌而請。
向誰請問？向世尊金剛薩埵，此為對說法者請問的結語。
字義分析，既是世尊又是金剛薩埵，故稱世尊金剛薩埵。
其中"世尊"以四乘差別而解釋，于金剛乘納入下乘義亦無相違，因為金剛薩埵從一切乘中成佛故。
如《佛等瑜伽續》所說："
心與心薩摩地及，菩提行為種種性，
魔及如是勝魔者，菩提佛陀成就彼。
"又《等瑜伽後續》所說："
一切大悉地之最，自在等尊勝天眾，
大王金剛持明尊，殊勝字母最極喜。"
།འདི་ལྟ་སྟེ།ཉན་ཐོས་ཀྱི་ཐེག་པ་བཅོམ་ལྡན་ཞེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་དང་།འཆི་བདག་དང་།ཕུང་པོ་དང་།ལྷའི་བུའི་བདུད་བཞི་བཅོམ་ཞིང་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའོ།།དེ་ལྟར་ཡང་མདོ་ལས་གསུངས་པ།ཉོན་མོངས་ལས་དང་སྐྱེ་བ་དང་།།ཉོན་མོངས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་དེ་བཞིན།།རྣམ་པར་སྨིན་ཆོས་གང་དེ་ནི།།བཅོམ་པས་དེས་ན་བཅོམ་ལྡན་འདོད།།ཅེས་པའོ།།བཅོམ་པའི་རིམ་པ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཤིང་དྲུང་དུ་རྡོ་རྗེའི་གདན་མནན་པའི་དུས་སུ་སྲོད་ཀྱི་དུས་དང་པོ་ལ་འདོད་པའི་ཟག་པ་ཟད་བས་ལྷའི་བུའི་བདུད་བཅོམ།ནམ་ཕྱེད་ཀྱི་དུས་གཉིས་པ་ལ་ལྷའི་སྤྱན་ཕྱེ་བས་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་གཟིགས་ཏེ་ཐོ་རངས་ཀྱི་དུས་གསུམ་པ་ལ་མ་རིག་པའི་ཟག་པ་ཟད་པས་ཉོན་མོངས་པའི་བདུད་བཅོམ།རྩཝ་མཆོག་གི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཡོན་བདག་བྲམ་ཟེ་མོ་ཛེ་ཏཱའི་དོན་དུ་ཟླ་བ་གསུམ་སྲོག་གི་འདུ་བྱེད་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཏེ་སྲིད་པའི་ཟག་པ་ཟད་པས་ཤི་བའི་བདུད་བཅོམ་མོ།།དེའི་འོག་ཏུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་དུས་མཁྱེན་ནས་རང་གི་ཚེའི་འདུ་བྱེད་བཏང་སྟེ་ལྟ་བའི་ཟག་པ་ཟད་པས་ཕུང་པོའི་བདུད་བཅོམ་མོ།།དེ་གཉིས་གཞོམ་པ་ནི་ཁ་ཅིག་ཆུ་བོ་ནི་རཉྫ་ནཱའི་འགྲམ་ན་ཏིལ་ཕྱེད་ཀྱི་ཟས་ལ་བརྟེན་ནས་ལོ་དྲུག་གི་བར་དུ་དཀའ་ཐུབ་མཛད་པའི་དུས་སུ་འཆི་བའི་བདུད་དང་།ཕུང་པོའི་བདུད་བཅོམ་ཞེས་ཟེར་ན་དེ་ཡང་བདེན་ཏེ།དེར་བཅོམ་པར་གྱུར་ན་ཡང་འདིར་བཅོམ་པའི་དོན་མངོན་དུ་བསྟན་པའོ།།དེ་བས་ན་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་ནང་ན་རྩཝ་མཆོག་གི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཤི་བའི་བདུད་དང་ཕུང་པོའི་བདུད་བཅོམ་ཞེས་བསྟན་ཏོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་བཅོམ་ལྡན་ཞེས་པ་ནི་དབུལ་པོ་དང་།ངན་སོང་དང་།མི་སྡུག་པའི་གཟུགས་དང་།གྲགས་པ་མེད་པ་དང་།དཔལ་མེད་པ་དང་།མ་རིག་པ་གོ་རིམས་སུ་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དྲུག་གིས་བཅོམ་སྟེ།འབྲས་བུ་དབང་ཕྱུག་དང་།མཆོག་དང་།གཟུགས་བཟང་དང་།གྲགས་པ་དང་།དཔལ་དང་།ཡེ་ཤེས་རྣམས་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ད་ལྟར་ཡང་གསུངས་པ།དབང་ཕྱུག་དང་ནི་མཆོག་དང་ནི།།གཟུགས་བཟང་དང་ནི་གྲགས་དང་དཔལ།།ཡེ་ཤེས་ནན་ཏན་ཐོས་པ་དྲུག་།བཅོམལྡན་ཞེས་བྱ་འདོད་པའོ།
即：聲聞乘中"世尊"指斷除煩惱魔、死魔、蘊魔、天子魔四魔，具足盡智與無生智。
如經中所說："
煩惱業及生，煩惱所知障，
異熟諸法等，由斷故稱尊。"
斷除次第如是：在菩提樹下金剛座時，初夜斷盡欲漏故斷天子魔；
中夜開天眼見一切世間，后夜斷盡無明漏故斷煩惱魔；
在最勝城為施主婆羅門女傑達住世三月加持壽行，斷盡有漏故斷死魔；
其後知涅槃時舍自壽行，斷盡見漏故斷蘊魔。
有些人說在尼連禪河邊依半粒芝麻食六年苦行時斷死魔和蘊魔，此說亦對，雖彼時已斷，此處顯示斷除之義。
因此《楞伽經》中說在最勝城斷死魔和蘊魔。
大乘菩薩乘中"世尊"指以六波羅蜜依次斷除貧窮、惡趣、醜陋色相、無名聲、無吉祥、無明，因為具足自在、殊勝、妙色、名聲、吉祥、智慧等果。
如今所說："
自在及殊勝，妙色名聲祥，
智慧精進聞，六者稱世尊。"
།རྡོ་རྗེའི་ཐེག་པ་ལ་བཅོམ་ལྡན་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཙམ་གྱི་ལྟ་བ་ལ་ཀུན་གཞི་དང་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་དང་།རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་།སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཅོམ་ཞིང་མེ་ལོང་དང་།མཉམ་པ་དང་།སོ་སོ་དང་།བྱ་བ་དང་།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་།རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དྲུག་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དབུ་མའི་གནས་སྐབས་སུ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་ཀྱིས་ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་བཅོམ་ཞིང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་ལྡན་པའོ།།དེ་ཡང་གསུངས་པ།ཉོན་མོངས་ཤེས་རབ་ཀྱིས་བཅོམ་ནས།།ཤེས་རབ་བཅོམ་ཞེས་འདོད་པའོ།།ཞེས་སོ།།དེ་ལྟ་བུའི་ཁྱད་པར་ཅན་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་ཞེས་པ་སྟེ་བཤད་ཟིན་ཏོ།།ཚིག་འདི་དག་ནི་ཞེས་པ་ནི།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམས་འཕྲོ་བ་ནི།།ཞེས་པ་ནས།བདག་གི་ཐེ་ཚོམ་ལྷས་བཀའ་སྩལ།།ཞེས་བྱ་བའི་བར་གྱི་ཚིག་ལ་མཚོན་པའོ།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམས་འཕྲོ་བ་ནི།།གང་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ལགས།།ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཁུངས་ཞུས་པ་སྟེ་ཡིག་འབྲུ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ།།དང་པོ་ཇི་ལྟར་འོང་བ་ཡིན།།ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་འཕྲོ་བའི་ལམ་ཞུས་པའོ།།དེ་བཞིན་ཕྱིར་འགྲོ་ཇི་ལྟར་ལགས།།ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་འཕྲོ་བའི་གནས་ཞུས་པའོ།།ཡན་ལག་མེད་པ་གང་དེ་ནི།།ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཞུས་པའོ།།ཡན་ལག་དང་བཅས་གྱུར་ནས་སུ།།ལུས་དངོས་འགྱུར་བ་ཇི་ལྟར་ལགས།།ཞེས་པ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་རགས་པའི་དོན་ཞུས་པའོ།།ལུས་དེའི་ཉིང་ལག་སྐྱེ་མཆེད་དང་དབང་པོའི་དོན་ཞུས་པའོ།།མིག་དང་རྣ་བ་སྣ་དང་ནི།།དེ་བཞིན་ལྕེ་དང་ལུས་དང་ཡིད།།དབང་པོ་ཞེས་པ་སྟེ་དེ་ལ་མིག་ཅེས་པ་ནི་མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ནང་གི་གཟུགས་དང་བ་གོ་སྙོད་ཀྱི་མེ་ཏོག་འདྲ་བ་གང་དེ་མིག་གི་དབང་པོའོ།།རྣ་བ་ཞེས་པ་ནིརྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ནང་གི་གཟུགས་དང་གྲོ་ག་གཅུས་ཏེ་བཅད་པ་འདྲ་བ་གང་དེ་རྣ་བའི་དབང་པོའོ།།སྣ་དང་ནི་ཞེས་པ་ནི་སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ནང་གི་གཟུགས་དང་བ་ཟངས་ཀྱི་མོ་ཁབ་གཤིབས་པ་འདྲ་བ་གང་དེ་སྣའི་དབང་པོའོ།།དེ་བཞིན་ལྕེ་དང་ཞེས་པ་ནི་ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ནང་གི་གཟུགས་དང་ལྕེའི་དཀྱིལ་ན་ཟླ་བ་ཁམ་པ་འདྲ་བ་གང་དེ་ལྕེའི་དབང་པོའོ།།ལུས་དང་ཞེས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་རྟེན་ནང་གི་གཟུགས་དང་བ་བྱ་རེག་འཇམ་གྱི་པགས་པ་འདྲ་བ་གང་དེ་ལུས་ཀྱི་དབང་པོའོ།
金剛乘中"世尊"指斷除唯識見中的阿賴耶識、染污意、分別識、五門識，具足鏡智、平等智、妙觀察智、成所作智、法界智、金剛智六智故。
在中觀階段以無二智慧斷除一切煩惱，具足無分別智。
如說："以智慧斷煩惱，智慧斷稱尊。
"如是殊勝的金剛薩埵已解釋。
"此等詞"指從"法界等流"到"愿天除我疑"之間的文句。
"法界等流從何生"是請問法界之源，字義已解釋。
"最初如何來"是請問法界流出之道。
"如是復如何還歸"是請問法界流出之處。
"無支分者為何"是從法界總相門中請問。
"具支分后成身體，如何成就"是請問自相粗分義。
是請問彼身支分處所根之義。
"眼耳及鼻舌，如是身與意諸根"，其中"眼"指眼識所依內色，如白芥花般清凈者是眼根。
"耳"指耳識所依內色，如捲曲切割的茅草般者是耳根。
"及鼻"指鼻識所依內色，如並列的銅針般者是鼻根。
"如是舌"指舌識所依內色，如舌中央半月形者是舌根。
"身"指身識所依內色，如柔軟鳥皮般者是身根。
།ཡིད་ཅེས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་འདས་པའོ།།དེ་ལྟར་ཡང་ཆོས་མངོན་པ་ལས་གསུངས་པ།དྲུག་པོ་འདས་མ་ཐག་པ་ཡི།།རྣམ་ཤེས་གང་ཡིན་དེ་ཡིད་དོ།།ཞེས་སོ།།དབང་པོ་ཞེས་པ་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་ལྔས་བཞི་ལ་དབང་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཞི་གང་ཞེ་ན།བདག་མཛེས་པར་བྱ་བ་དང་།བདག་གིར་བྱ་བ་དང་།རང་རང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེད་པ་དང་།རང་རང་གི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ་སྤྱོད་པ་བཞིའོ།།དེ་ལྟར་ཡང་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ལས་གསུངས་པ།དབང་པོ་ལྔས་ནི་དོན་བཞི་ལ་དབང་བྱེད་ཅེས་སོ།།ཡིད་ནི་གཉིས་ལ་དབང་བྱེད་དེ།།སྲིད་པ་གཞན་ལ་འབྲེལ་པ་དང་།།དངོས་ལ་འཇུག་པ་ལ་དབང་བྱེད་པའོ།།ཡང་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཞུས་པ་ཕུང་པོའི་དངོས་རྣམས་དང་།ཁམས་རྣམས་སུ་ནི་འཇུག་པ་ཡང་།།ཞེས་པ་སྟེ།དེ་ལ་ཕུང་པོ་ཞེས་པ་ནི་འདུས་པའི་དོན་ཏེ།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་ལྔའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ།དེ་ལ་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་དབང་པོ་ལྔ་དང་ཡུལ་ལྔ་སྟེ་བཅུའོ།།དེ་ཡང་དུས་གསུམ་གྱི་གཟུགས་བཟང་ངན་དང་ཆེ་ཕྲ་གཅིག་ཏུ་འདུས་པའོ།།གཞན་བྱེ་བྲག་ཏུ་སྨྲ་བ་ན་རེ།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའི་གཟུགས་དང་བཅུ་གཅིག་འདོད་དོ།།ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ནི་མྱོང་བའི་མཚན་ཉིད་དེ་བདེ་བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་བ་དང་།བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན།སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་གསུམ་བཅོ་བརྒྱད་འདུས་པའོ།།འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་མཚན་མར་འཛིན་པའི་མཚན་ཉིད་དེ།དཀར་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ནག་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།བཟང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ངན་པ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།རིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དང་།ཐུང་ངུ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་འདུས་པའོ།།གཞན་མདོ་སྡེ་པ་ན་རེ།དེ་ཡང་གོང་མ་བཞིན་དུ་མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས་བྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་པ་བཅོ་བརྒྱད་ལ་འདུ་ཤེས་ཞེས་ཟེར་རོ།།འདུ་བྱེད་ནི་ཕུང་པོ་བཞི་ལ་མ་གཏོགས་པའི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཆོས་ཀུན་ཏེ་སེམས་ལསེ་བྱུང་བའི་ཆོས་ཅན་བཞི་ཀས་འདུས་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སེམས་ཙམ་པ་ན་རེ།སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་ལ་སོགས་པ་འདུ་བྱེད་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཅིག་གོ།།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ནི་ཡུལ་ཐ་དད་པ་སོ་སོར་ཤེས་པའི་མཚན་ཉིད་དེ།མིག་ལ་སོགས་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་བ་དྲུག་དང་ཡིད་དང་བདུན་འདུས་པའོ།།དེ་ཡང་སེམས་ཙམ་པ་ན་རེ།གོང་མ་བདུན་དང་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་བརྒྱད་འདུས་པ་ལ་འདོད་དོ།
"意"指已過去的眼等六識。
如《阿毗達磨》所說："
六識剛過去，彼識即是意。"
"根"指眼等五根能主宰四事，何為四事？
即莊嚴自身、攝為己有、生各自識、行各自境四者。
如《阿毗達磨俱舍論》所說："五根主宰四義"。
意根主宰二事：連結他生及趣入事物。
又從蘊界門中請問："諸蘊事物及，趣入諸界中"。
其中"蘊"指積聚義，即色等五蘊。
即：色蘊為五根五境共十種。
又三世中好壞大小色法積聚為一。
其他毗婆沙師主張加無表色共十一種。
受蘊以領納為相，即樂受、苦受、不苦不樂受，從眼觸等六種各三共十八種積聚。
想蘊以取相為相，即所謂白、黑、好、壞、長、短等積聚。
其他經部師說：如前從眼觸所生想等十八種稱為想。
行蘊指不屬於四蘊的一切行法，因為由四者造作故。
唯識師說：心所法等五十一種行法。
識蘊以了別各別境為相，即眼等六識及意共七種積聚。
唯識師又說：前七識加阿賴耶識共八識積聚。
།དེ་བཞིན་དུ་དབུ་མ་པ་ན་རེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་འདུས་པ་ལ་འདོད་དེ།དེ་དག་གི་ཁུངས་ནི་བསྟན་བཅོས་ལ་གསལ་བས་མ་བྲིས་སོ།།དངོས་རྣམས་དང་ཞེས་པ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའོ།།ཁམས་རྣམས་སུ་ནི་འཇུག་པ་ཡང་།།ཞེས་པ་ནི་དེ་ལ་ཁམས་ནི་རིགས་ཀྱི་དོན་ཏེ།ཆོས་ཀུན་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཁམས་དེ་རྣམས་ཀྱི་སྒྲས་ནི་གྲངས་བཅོ་བརྒྱད་འདྲེན་པའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ།མིག་གི་དབང་པོའི་ཁམས་དང་།རྣ་བའི་དབང་པོའི་ཁམས་དང་།སྣའི་དབང་པོའི་ཁམས་དང་།ལྕེའི་དབང་པོའི་ཁམས་དང་།ལུས་ཀྱི་དབང་པོའི་ཁམས་དང་།ཡིད་ཀྱི་དབང་པོའི་ཁམས་དང་།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་།སྒྲའི་ཁམས་དང་།དྲིའི་ཁམས་དང་།རོའི་ཁམས་དང་།རེག་བྱའི་ཁམས་དང་།ཆོས་ཀྱིཁམས་དང་།མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་།རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་།སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་།ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་།ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་རྣམས་སོ།།འཇུག་པའང་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་དག་གི་རྣམ་པ་ལ་ཁྱབ་ཅིང་འཇུག་པ་ཇི་ལྟར་ལགས་ཞེས་ཞུས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།།འང་ཞེས་པ་ནི་ཞུས་པའི་རྣམ་གྲངས་བསྙག་པའོ།།ཉོན་མོངས་པའི་སྒོ་ནས་ཞུས་པ།མ་རིག་བག་ཆགས་སྲེད་པ་ཡིས།།བཅིངས་པའི་ཉོན་མོངས་འདོད་ཆགས་སོགས།།ཞེས་པ་སྟེ།དེ་ལ་མ་རིག་ཅེས་པ་ནི་ཚེ་སྔ་མའི་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་སྟེ་ཡང་དག་པའི་དོན་མཐོང་བའི་སྒྲིབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།བག་ཆགས་ཞེས་པ་ནི་འདུ་བྱེད་དེ་ཚེ་སྔ་མའི་དགེ་སྡིག་གི་ལས་བག་ལ་ཉལ་བས་ཚེ་འདིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་འདེབས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྲིད་པ་ཡིསཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་ལ་ཆགས་པ་སྟེ་ཚེ་ཕྱི་མ་བྱེད་པའོ།།དེ་བས་ན་བཅིངས་པ་ཞེས་པ་སྟེ་ཚེ་སྔ་མའི་མ་རིག་པ་དང་།འདུ་བྱེད་ཀྱིས་ཚེ་འདི་ལ་གྲོལ་བར་མི་བྱེད་པ་དང་།ཚེ་འདིའི་སྲེད་པས་ཚེ་ཕྱི་མའི་སྲིད་པ་ལས་མི་གྲོལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཅིངས་པའི་དངོས་པོ་ཉོན་མོངས་པ་གང་ཞེ་ན།དངོས་པོ་དེ་བསྟན་པ་ཉོན་མོངས་འདོད་ཆགས་སོགས་ཞེས་ཏེ་དེ་ལ་ཉོན་མོངས་ཞེས་པ་ནི་མནར་མེད་པའི་དམྱལ་བ་ནས་སྲིད་པའི་རྩེ་མོའི་བར་གྱི་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ས་བོན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ཡང་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ལས་གསུངས་པ།འདིར་ནི་ཉོན་མོངས་ས་བོན་ཡིན།།ཀླུ་བཞིན་རྩཝ་བཞིན་ལྗོན་ཤིང་བཞིན།།དེ་བཞིན་ཤུན་པ་བཞིན་དུ་འདོད།།ཅེས་སོ།
同樣，中觀師說：認為是六識積聚，因其根據在論典中明顯故未寫出。
"諸事物"指四大種。
"趣入諸界中"，
其中"界"是種類義，因為是一切法的來源。
界之聲數引十八界，即：
眼根界、耳根界、鼻根界、舌根界、身根界、意根界、
色界、聲界、香界、味界、觸界、法界、
眼識界、耳識界、鼻識界、舌識界、身識界、意識界。
"趣入"是請問法界如何遍及趣入彼等諸相的語詞。
"亦"字表示請問的種類。
從煩惱門中請問："無明習氣及貪愛，所縛煩惱貪等"。
其中"無明"指前世貪等煩惱，因為障礙見真實義故。
"習氣"指行，因為前世善惡業潛伏而熏習此世識故。
"貪愛"指貪著，造作後世。
因此說"所縛"，因為前世無明和行使此世不得解脫，此世貪愛使後世有不得解脫故。
所縛事物煩惱為何？顯示彼事物"煩惱貪等"，其中"煩惱"因為是從無間地獄到有頂之間眾生心的苦種子故。
如《阿毗達磨俱舍論》所說："此中煩惱為種子，如龍如根如樹木，如是亦如樹皮許。"
།ཉོན་མོངས་པ་ཡང་དེ་འདོད་ཆགས་ཀྱང་དེ་བས་ན།ཉོན་མོངས་འདོད་ཆགས་སོགས་ཞེས་པ་སྟེ།དེ་ཡང་དེ་ལ་འདོད་ཆགས་ཞེས་པ་ནི་ཞེན་པའི་མཚན་ཉིད་དེ།དེ་ཡང་འདོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་སྲེད་པའི་འདོད་ཆགས་སོ།།སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་ལ་བཟུང་སྟེ།དེ་ལ་ཞེ་སྡང་ནི་གཞན་ལ་གནོད་པར་སེམས་པའོ།།གཏི་མུག་ནི་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བ་ལ་ཁྱད་པར་དུ་མི་ཤེས་པའོ།།དེ་དག་བཅིང་བ་གསུམ་ཡིན་ཏེ།ཚོར་བ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟ་སྟེ་འདོད་ཆགས་ནི་བདེ་བ་ཚོར་བའི་མཚན་ཉིད་དོ།།ཞེ་སྡང་ནི་སྡུག་བསྔལ་བ་ཚོར་བའི་མཚན་ཉིད་དོ།།གཏི་མུག་ནི་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ཚོར་བའི་མཚན་ཉིད་དོ།།དེ་ལྟར་ཡང་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ལས་ཀྱང་གསུངས་པ།ཚོར་བའི་དབང་གིས་འཆིང་བ་གསུམ།།ཞེས་སོ།།ཉོན་མོངས་པ་དེས་བཅིང་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་།ཁམས་གསུམ་དུ་གྱུར་པ་དང་བསྡུ་བའི་དོན་ཞུས་པ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྣ་ཚོགས་པ།།ཇི་ལྟར་དངོས་སུ་འདུས་པ་ལགས།།ཞེས་པ་སྟེ།དེ་ལ་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཙམ་ལ་འདོད་དེ།དེ་ལྟར་ཡང་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་པ་ལས་གསུངས་པ།སེམས་དང་ཡིད་དང་རྣམ་པར་ཤེས།།རྣམ་པར་རིག་པ་ཞེས་རྣམ་གྲངས།།ཞེས་སོ།།སྣ་ཚོགས་པ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཁམས་གསུམ་གྱི་སྣོད་དང་བཅུད་དེ་དངོས་སུ་གྱུར་པའོ།།ཇི་ལྟར་དངོས་སུ་འདུས་པ་ལགས།།ཞེས་པ་ནི་འཇིག་པའི་བསྐལ་བ་ལ་ཁམས་གསུམ་དེ་ཡང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཙམ་དུ་ཇི་ལྟར་འདུས་པ་ལགས་ཞེས་ཞུས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བསྒོམ་པའི་དོན་ཞུས་པ།དངོས་པོ་མེད་པ་བསྒོམ་པའི་གཟུགས།།ཞེས་པ་སྟེ་དེ་ལ་དོན་འདི་ཡོད་མ་ཐག་བྱེད་པ་ནི་དངོས་པོ་ཞེས་སོ།།དེ་ཡང་དོན་དམ་པར་དཔྱད་ན་མི་རུང་བ་ནི་དངོས་པོ་མེད་ཅེས་པ་སྟེ།གཟུང་འཛིན་ཀུན་བརྟགས་ཀྱི་ཕྱིར་དང་།ཡོད་པ་དང་མེད་པ་མི་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་དངོས་པོ་དངོས་མེད་ལ་སྐུ་ཕྱག་རྒྱ་ལ་སོགས་པ་ཁྱད་པར་དུ་བསྒོམ་པའི་གཟུགས་ཞེས་པ་སྟེ་བསམ་པའོ།
煩惱即是貪，因此說"煩惱貪等"。
其中"貪"以執著為相，即欲貪和有貪。
"等"字包括嗔和癡，其中嗔是想要損害他人，癡是不能分別善惡。
這些是三縛，因為是三受的自性故。
即：貪是樂受為相，嗔是苦受為相，癡是不苦不樂受為相。
如《阿毗達磨俱舍論》所說："由受力三縛。
"請問被彼煩惱所縛的識及三界所成和攝集之義："種種諸識，如何事成集？
"其中"識"指唯心，如《二十論》所說："心意識了別，是為諸異名。"
"種種"指彼識成為三界器情。
"如何事成集"是請問在壞劫時三界如何攝集為唯識的語詞。
請問修習之義："無事修習相"。
其中剛有此義即是"事"。
若以勝義觀察不成立即是"無事"，因為是所取能取分別故，因為有無不生故。
如是于無實事中修習身印等殊勝相，即是思維。
།ཡང་གོང་དུ་འཕྲོ་འདུ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཞུས་པ།གཟུགས་སོགས་སྤྱོད་ཡུལ་མཚན་ཉིད་རྣམས།།ཞེས་པ་སྟེ་དེ་ལ་གཟུགས་སོགས་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནས་ཆོས་ཀྱི་བར་དུ་དྲུག་སྟེ།དེ་ལ་ཡང་གཟུགས་ནི་ཉི་ཤུ་སྟེ།སྔོན་པོ་དང་།སེར་པོ་དང་།དམར་པོ་དང་།དཀར་པོ་དང་།རིང་པོ་དང་།ཐུང་ངུ་དང་།ལྷམ་པ་དང་།ཟླུམ་པོ་དང་།མཐོན་པོ་དང་།དམའ་བ་དང་།ཕྱ་ལེ་བ་དང་།ཕྱ་ལེ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་།སྤྲིན་དང་།དུ་བ་དང་།རྡུལ་དང་།ཁུག་རྣ་དང་།གྲིབ་མ་དང་།ཉི་མ་དང་།སྣང་བ་དང་།མུན་པའོ།།སྒྲ་ཡི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་བརྒྱད་དེ།ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རྒྱུན་ཅན་དང་།མ་ཟིན་པའི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རྒྱུན་ཅན་དང་།སེམས་ཅན་དང་སེམས་ཅན་མ་ཡིན་པར་སྟོན་པ་བཞི་ཕྲག་གཉིས་ཡིད་དུ་འོང་བ་དང་ཡིད་དུ་མི་འོང་བས་ཏེ་བརྒྱད་དོ།།དྲིའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་བཞི་སྟེ།དྲི་ཞིམ་པ་དང་།དྲི་ང་བ་དང་།དྲི་མཉམ་པ་དང་།དྲི་མི་མཉམ་པའོ།རོའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་དྲུག་སྟེ།རོ་མངར་བ་དང་།སྐྱུར་བ་དང་།ལན་ཚྭ་དང་།ཚ་བ་དང་།ཁ་བ་དང་།བསྐ་བའོ།།རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་བཅུ་གཅིག་སྟེ།འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དང་།འཇམ་པ་དང་།རྩུབ་པ་དང་།ལྕི་བ་དང་།ཡང་བ་དང་།གྲང་བ་དང་།བཀྲེས་པ་དང་།སྐོམ་པའོ།།ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་བདུན་ཏེ།ཚོར་བ་དང་།འདུ་ཤེས་དང་།འདུ་བྱེད་དང་།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་དང་།སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་དང་།སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པ་དང་།ནམ་མཁའོ།།སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགསཔ་དེ་དག་མིག་གི་དབང་པོས་དམིགས་པའི་རྟེན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མཚན་ཉིད་རྣམས་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་དོ།།གོང་དུ་བཤད་པའི་སྔོན་པོ་དང་སེར་པོ་ལ་སོགས་པའོ།།རང་བཞིན་མེད་ཅིང་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་ཏེ།གཅིག་དང་དུ་མ་མི་འབྱོར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ཡང་དབུ་མ་རྒྱན་ལས་གསུངས་པ།དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་བརྗོད་པ་ཡི།།དངོས་པོ་འདི་དག་རང་བཞིན་མེད།།གཅིག་དང་དུ་མ་མི་འབྱོར་ཕྱིར།།རང་བཞིན་གྱིས་ནི་གཟུགས་བརྙན་འདྲ།།ཞེས་སོ།།རང་བཞིན་མེད་ཅིང་དམིགས་མེད་ལ།།ཞེས་པ་སྟེ་དབང་པོ་ལ་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་འདྲ་བ་ཡི་སྤྱོད་ཡུལ་ལ།།དམིགས་པ་དང་བཅས་ཇི་ལྟར་ལགས།།ཞེས་ཞུས་པའོ།
又上文從流散聚集色等處門中請問："色等境界諸相"。
其中"色等"指從色處到法處六種。
其中色有二十種：青、黃、紅、白、長、短、方、圓、高、低、顯、不顯、云、煙、塵、霧、影、日、光明、黑暗。
聲處有八種：有執四大種為因、無執四大種為因，有情與非有情所顯的兩個四組悅意與不悅意聲共八種。
香處有四種：香、臭、等香、不等香。
味處有六種：甜、酸、咸、辣、苦、澀。
觸處有十一種：四大種、滑、澀、重、輕、冷、饑、渴。
法處有七種：受、想、行、無表色、擇滅、非擇滅、虛空。
"境界"指色等為眼根所緣的所依故。
"諸相"指色等自相，即上說的青黃等。
"無自性"指色等境界，因為不相應一多故。
如《中觀莊嚴論》所說："
如是所說諸，事物無自性，
一多不相應，自性如影像。"
"無自性無所緣"，因為超越根故。
"如是境界中，云何有所緣？"是請問。
།ཞུས་པའི་མཇུག་བསྡུས་པ།དེ་དག་ངོ་མཚར་ཆེན་པོ་ནི།།བདག་གི་ཐེ་ཚོམ་ལྷས་བཀའ་སྩལ།།ཞེས་པ་དེ་ལ་དེ་དག་ཅེས་པ་ནི་གོང་དུ་ཐལ་བའི་ཞུས་པའི་ཚིག་རྣམས་སོ།།ངོ་མཚར་ཆེན་པོ་ནི་ཞེས་པ་ནི་སྔོན་མ་རྟོགས་པའོ།།བདག་ཅེས་པ་ནི་ལྷ་མོ་སྤྱན་མ་སྟེ།དེའི་ཐེ་ཚོམ་ཞེས་པ་ནི་སོམ་ཉིར་གྱུར་པའོ།།ལྷ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྟེ།ལྷའི་རྗེས་སུ་སྐྱེ་བ་མཛད་པ་དང་།རང་གི་འོད་ཟེར་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།བཀའ་སྩལ་ཞེས་པ་ནི་ཐེ་ཚོམ་དེ་དག་བསལ་བར་བྱ་བའི་དོན་དུ་གནས་རྣམ་པ་ལྔ་དང་ལྡན་པའི་གསུང་གི་སྒོ་ནས་སྟོན་ཅིག་པར་ཞུས་པའོ།།གནས་རྣམ་པ་ལྔ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ངེས་པའི་ཚིག་དང་།དེའི་རྒྱུ་དང་།དཔེ་དང་།ཉེ་བར་འགྲོ་བ་དང་།ངེས་པར་འགྲོ་བའོ།།དེ་ལ་ངེས་པའི་ཚིག་ནི་འདུས་བྱས་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་པ་ཞེས་སྨྲ་བ་ལྟ་བུའོ།།རྒྱུ་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་ཚོགས་ནས་འདུས་བྱས་པའི་ཕྱིར་ཞེས་སྨྲ་བ་ལྟ་བུའོ།།དཔེ་ནི་བུམ་པ་དང་འདྲ་ཞེས་སྨྲ་བ་ལྟ་བུའོ།།ཉེ་བར་འགྲོ་བ་ནི་ཇི་ལྟ་བ་ནི་འཇིམ་པ་དང་།འཁོར་ལོ་དང་།སྐུད་པ་དང་།རྫ་མཁན་རྣམས་འདུས་ནས་བྱས་པའི་ཕྱིར་བུམ་པ་མི་རྟག་པ་ཡིན་ཞེས་སྨྲ་བ་ལྟ་བུའོ།།ངེས་པར་འགྲོ་བ་ནི་དེ་བཞིན་དུ་འདུས་བྱས་པའི་ཆོས་ཀྱང་རྐྱེན་རྣམས་ཚོགས་ནས་བྱས་པས་མི་རྟག་གོ་ཞེས་སྨྲ་བ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལྟར་ཡང་ཚིག་དོན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་གནས་རྣམ་པ་ལྔ་ཤེས་པར་བྱའོ།།ད་ནི་གསུང་གི་སྒོ་ནས་ཆོས་བསྟན་པས་ཞུས་པའི་ལན་གསུངས་པ།དེ་ལྟར་ཞུས་མ་ཐག་ཏུ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་ལ་དེ་ལྟར་ཞེས་པ་ནི་གོང་དུ་ཞུས་པའི་ཚིག་ལ་བསྙེག་པའོ།།ཞུས་མ་ཐག་ཏུ་ནི་ཞེས་པ་ནི་དེ་མ་ཐག་པའི་དོན་ཏོ།།ལྷ་མོས་ཞུས་པ་སྟེ་ཁོ་ནར་དུས་གཞན་དུ་མ་བསྙད་པར་ལན་བཏབ་པོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།།བཅོམ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔས་གསུངས།།ཞེས་པ་ནི་སྟོན་པ་པོ་སྟེ་བཤད་ཟིན་ཏོ།།གསུངས་ཞེས་པ་ནི་བརྗོད་ཀྱིས་མི་ལང་བའི་ཆོས་ཡིན་ཡང་ཐུགས་རྗེའི་དབང་གིས་བཤད་པའོ།།སྟོན་པའི་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་དོན་མཚོན་པ།ཤེས་རབ་ཟབ་པ་ཟད་མེད་ནི།།ཞེས་པ་སྟེ་དེ་ལ་ཤེས་རབ་ཅེས་པ་ནིགཉིས་སུ་མེད་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ།གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་དང་།ཡོད་པ་དང་མེད་པ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་དེ་ཉིད་ཟབ་པ་ཞེས་པ་སྟེ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཕྱིར་རོ།
總結請問："此等大稀有，我疑請天說。
"其中"此等"指上文所請問的諸語。
"大稀有"指前所未解。
"我"指天女眼母，
"疑"指生疑。
"天"指金剛薩埵，因隨天而生及受用自光明故。
"請說"是請求為斷除彼等疑惑而以具五處之語門宣說。
五處即：決定語、其因、譬喻、近行、決定行。
其中決定語如說"一切有為法無常"。
因如說"因緣和合而有為故"。
譬喻如說"如瓶"。
近行如說"如泥輪繩陶師和合而作故瓶無常"。
決定行如說"如是有為法亦因緣和合而作故無常"。
如是於一切語義中當知五處。
今由語門說法而答請問："如是方請已"等。
其中"如是"指上文所請語。
"方請已"是剛剛之義。
天女請問即刻不待他時而答之語詞。
"薄伽梵金剛薩埵說"指說者，已說。
"說"指雖是不可言說法，由大悲力而說。
顯示說者法性義："無盡甚深慧"。
其中"慧"指無二慧，因離能取所取故，因離有無故。
因此說"甚深"，因無分別故。
།དེ་ལྟར་ཡང་འཇིག་རྟེན་སྣང་བ་ལས་ཀྱང་གསུངས་པ།མི་རྟོག་པ་ནི་ཟབ་པ་ཡིན།བདག་གཞན་འབྱུང་བ་རྒྱས་པའོ།།ཟད་མེད་ཅེས་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་དེ་འདུས་མ་བྱས་པའི་ཕྱིར་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་གཞན་དུ་ཡང་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ཡང་དེ་ཉིད་དུ་འདུས་པ་ལས་གསུངས་པ།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་བྱུང་ཡང་རུང་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མ་བྱུང་ཡང་རུངཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་དུ་གནས་པའོ་ཞེས་སོ།།ཉོན་ཅིག་ཅེས་པ་ནི་བུམ་པ་ཁ་མར་སྦུབས་བ་དང་།བུམ་པ་ཞབས་རྡོལ་བ་དང་།བུམ་པ་མི་གཙང་བས་གང་བ་ལྟ་བུའི་སྐྱོན་གསུམ་སྤངས་ཏེ།དད་པ་དང་།བརྩོན་འགྲུས་དང་།ཡང་དག་པའི་ལྟ་བ་གསུམ་དང་ལྡན་ན།།རྣ་བའི་དབང་པོས་སྒྲ་ལ་དམིགས།།ཞེས་སྨྲ་བའོ།།ཡང་ན་ཤེས་རབ་གསུམ་དང་ལྡན་ནས་ཉོན་ཅིག་ཅེས་སྨྲ་བའོ།།སྤྱན་མ་ཞེས་པ་ནི་བོད་པའི་ཚིག་གོ།།བཤད་པར་བྱ་ཞེས་པ་ནི་གནང་བའི་ཚིག་གོ།།བཤད་པར་དམ་བཅའ་བའོ།།ད་ནི་རེ་ཞིག་ཆོས་ཉིད་དེའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་པ་ནི་དཔྱད་དུ་མེད་ཅིང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་ལ་དཔྱད་དུ་མེད་ཅིང་ཞེས་པ་ནི་མངོན་སུམ་དང་རྗེས་སུ་དཔག་པས་ཤེས་སུ་མེད་པའོ།།དེ་ལ་མངོན་སུམ་གྱིས་མི་ཤེས་པ་ནི་དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དཔྱད་དུ་མེད་པ་ལ་སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་དང་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་དཔྱད་པའོ།།འོ་ན་གཉིས་ཀྱིས་དཔྱད་པ་དེ་ལ་དཔྱད་དུ་མེད་ཅིང་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར་ཞེ་ན་ལན་བཏབ་པ།དབང་པོའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གཉིས་ཀྱིས་དཔྱད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དཔེར་ན་རྟ་རྐང་ལག་གསུམ་ཡོད་བཞིན་དུ་ལག་པ་གཅིག་བཅད་ན་འཇིག་རྟེན་པས་རྟ་རྐང་མེད་གཅིག་ཅེས་བརྗོད་པ་ལྟ་བུའོ།།རྗེས་སུ་དཔག་པ་གཉིས་ཀྱིས་ཀྱང་དཔྱད་དུ་མེད་པ་སྟེ།མཚན་གསུམ་དང་རྟགས་གསུམ་གྱིས་དཔྱད་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།ཆོས་ཉིད་ནི་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་དེ་བཞིན་དུ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བས་ན་ཤེས་བྱ་མིན་ཞེས་པ་སྟེ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ཡང་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་ཉི་ཤུ་པ་ལས་གསུངས་པ།རང་སེམས་ཡེ་ཤེས་མི་ཤེས་པས།།ཇི་ལྟར་སངས་རྒྱས་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ།།ཞེས་སོ།།དེའི་ཕྱིར།།དེ་བཞིན་དཔྱད་མཁན་གྱིས་ཤེས་དཀའ།།ཞེས་པ་སྟེ་ཤེས་རབ་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་རྣམས་ཀྱིས་མཐོང་བ་དང་ཐོས་པ་ཙམ་གྱིས་མི་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།
如《世間顯現》所說："無分別為深，自他生為廣。"
"無盡"指法性，因無為故，于無數劫中亦如是安住故。
如《真實攝》所說："若有如來出世，若無如來出世，法性如是安住。"
"聽"指遠離如瓶口向下覆、瓶底破、瓶滿不凈等三過，具足信心、精進、正見三者，則耳根緣聲而說。
或說具足三慧而聽。
"眼母"是呼語。
"當說"是允許語。
是宣說誓言。
今且顯示彼法性功德："不可觀察"等。
其中"不可觀察"指現量和比量不能了知。
現量不能了知者，根識和意識不能觀察，而是以各別證知和無分別智觀察。
若問：既由二者觀察，為何說"不可觀察"？答：因為根識和意識二者不能觀察故。
譬如馬有三足一手，若斷一手，世人說"馬無一足"。
二種比量亦不能觀察，因為三相和三因不能觀察故。
為何如此？因為法性非如所顯故。
因此說"非所知"，因為是一切智者境界故。
如《二十論》所說："不知自心智，豈知佛境界。
"因此"如是難為觀察者知"，因為隨智慧者以見聞等不能了知故。
།འོ་ན་ཅི་འདྲ་ཞེ་ན་གསུངས་པ།སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་གསང་ཆེན་ནི།།ནམ་མཁའ་ནམ་མཁའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ།།ཞེས་པ་སྟེ་དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱང་དེ་ཀུན་ཡང་དེ་བས་སངས་རྒྱས་ཀུན་ཞེས་པ་སྟེ།ཕྱོགས་བཅུ་ན་བཞུགས་པའི་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་ལྟ་བུའི་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ལ་སོགས་པ་འདིར་འདོད་དེ་འདི་ལྟ་སྟེ།གསང་བའི་རྒྱུད་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་ལས་སངས་རྒྱས་པ་ནི་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་ཏེ་དེའི་གོང་དུ་ཐེག་པ་གཞན་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།ཡང་དག་པ་ཡང་ཡིན་ཏེ་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྦྱོར་བའི་རྒྱུད་དང་།བྱ་བའི་རྒྱུད་དང་།མདོ་སྡེ་ཆེན་པོའི་ཐེག་པ་ལ་སངས་རྒྱས་པ་ནི་ཐེག་པ་གོང་ན་ཡོད་པས་བླ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པ་ཡིན་ཏེ།ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཐེགཔ་ཆུང་ངུ་ལས་སངས་རྒྱས་པའི་ཉན་ཐོས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ནི་བླ་དང་བཅས་པ་ཡང་མ་ཡིན།ཡང་དག་པར་རྫོགས་པ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ།ཐེག་པ་གོང་ན་ཡོད་པའི་ཕྱིར་དང་ཡང་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་ལས་ཕྱིར་ལྡོག་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟ་བས་ན་སངས་རྒྱས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་རྣམས་ཀྱི་གསང་ཆེན་ནི་ཞེས་པ་ནི་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ།།ནམ་མཁའ་ནམ་མཁའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ།།ཞེས་པ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་དམིགས་པ་མེད་པར་སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་པའོ།།དེ་ལྟར་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་དབུ་མ་ལས་གསུངས་པ།དམིགས་པ་མེད་པའི་སེམས་དག་ནི།།ནམ་མཁའི་མཚན་ཉིད་དུ་གནས་ཏེ།།ནམ་མཁའི་སྒོམ་པ་ཁོ་ན་དེ།།སྟོང་པ་ཉིད་བསྒོམ་འདོད་པའོ།།ཞེས་སོ།།དེ་བས་ན་གསང་ཆེན་ནི་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་མི་ཤེས་པའི་དོན་གསུངས་པ།མི་ཤེས་མུན་པས་སྒྲིབ་པས་ན།།ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པ་མིན།།ཞེས་པ་སྟེ།དེ་ལ་མི་ཤེས་ཞེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མ་ཡིན་པས་མི་ཤེས་པ་སྟེ།ཉན་ཐོས་རྣམས་དང་རང་སངས་རྒྱས་ལ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་ཤེས་ཀྱང་དེ་མུན་པ་ཡང་དེ་བས་ན་མི་ཤེས་མུན་པ་ཞེས་པ་སྟེ།ཡང་དག་པའི་དོན་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེཤེས་ལ་མི་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེས་བསྒྲིབས་པ་ནི་མི་ཤེས་མུན་པས་བསྒྲིབས་པས་ཞེས་པ་སྟེ།ཉན་ཐོས་ཀྱིས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ཡང་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལས་གསུངས་པ།རབ་འབྱོར་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཟག་པ་མེད་པའི་ཕུང་པོ་མཐོང་ངམ།བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་མཐོང་ཞེས་སོ།
若問何等？答："諸佛大秘密，虛空虛空境。
"其中"諸佛"指十方所住如恒河沙數無上正等正覺毗盧遮那等，此處所許。
即：從密續金剛乘成佛是無上，因為無有更上乘故。
亦是正等，因住大乘故。
從瑜伽續、事續和大乘經乘成佛是有上，亦是正等圓滿，因住大乘故。
從小乘成佛的聲聞緣覺既非有上，亦非正等圓滿，因有上乘故，且須從小乘迴轉故。
因此當知佛有三種。
"彼等大秘密"已如上說。
"虛空虛空境"指以空性心無所緣修空性。
如龍樹足於中觀所說："無所緣心者，住于虛空相，唯修虛空者，是欲修空性。
"因此說大秘密小乘者亦不知之義："無明暗所障，聲聞不能知。
"其中"無明"指非煩惱性無明，因聲聞緣覺不具一切智故。
無明亦是暗，因此說"無明暗"，因令正義無分別智不明故。
"彼所障"指為無明暗所障，因聲聞未斷所知障故。
如《般若波羅蜜多》所說："須菩提，汝見如來無漏蘊耶？世尊，不見。"
།དེ་ལྟ་བས་ན།ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པ་མིན།།ཞེས་པ་སྟེ།དེ་ལ་ཉན་ཐོས་ཞེས་པ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཏེ།སྟོན་པ་ལ་ཉན་ཞིང་ཐོས་ནས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་བཞི་མཐར་ཕྱིན་ཏེ་མཐོང་བའི་ལམ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་རྣམས་ཀྱིས་ཤེས་པ་མིན་ཞེས་པསྟེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྤྱོད་ཡུལ་ཞེས་པ་སྟེ་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕྱིའི་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་གོ།།དེ་དག་ཚེ་སྔ་མའི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་མེད་པར་སྣང་བ་ནི་སྤྱོད་ཡུལ་བག་ཆགས་ཞེས་སོ།།དེ་ནི་ཀུན་བརྟགས་ཙམ་དུ་རྟོགས་པ་ནི།སྤྱོད་ཡུལ་བག་ཆགས་ཤེས་མཁན་ནི།།རང་སངས་རྒྱས་སུ་སྤྲུལ་པ་སྟེ།།ཞེས་པ་སྟེ།དེ་ལ་རང་སངས་རྒྱས་ཞེས་པ་ནི་ཚེ་འདིའི་སྔོན་དུ་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་བཞི་མཐར་ཕྱིན་ནས་མཐོང་བའི་ལམ་དུ་ཞུགས་མ་ཁད་ལ་ཚེ་འདས་ནས་ཕྱི་མའི་ཚེ་ལ་སྟོན་པ་ལ་ཉན་ཞིང་ཐོས་མི་དགོས་པར་རང་གིས་ངེས་པར་འབྱེད་པའི་ཆ་བཞི་མཐར་ཕྱིན་ཏེ་མཐོང་བའི་ལམ་རང་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྤྲུལ་པ་སྟེ་ཞེས་པ་ནི་དབྱུང་བའོ།།དེ་ཀུན་གྱིས་ཀྱང་ཞེས་པ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱིས་ཀྱང་མི་ཤེས་པ་སྟེ།འཛིན་པའི་རྟོགས་པ་མ་སྤངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ཡང་མངོན་པར་རྟོགས་པའི་རྒྱན་ལས་གསུངས་པ།གཟུང་དོན་རྟོག་པ་སྤོང་ཕྱིར་དང་།།འཛིན་པ་མི་སྤོང་ཕྱིར་དང་ནི།།རྟེན་གྱི་བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་ལམ།།ཡང་དག་བསྡུས་པས་ཤེས་པར་བྱ།།ཞེས་སོ།།ཀྱང་གི་སྒྲས་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་མི་ཤེས་པ་དེ་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཀྱང་ཤེས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་དོན་སྙེག་པ་ཡིན་པའོ།།ཤེས་མེད་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡིས།།ཞེས་པ་ནི་མི་ཤེས་པའི་སྒྲ་ནི་གོང་མ་ལ་སྙེག་པ་སྟེ།སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡིས་ཀྱང་མི་ཤེས་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལ་ཤེས་མེད་ཅེས་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་མ་རིག་པ་སྟེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉོན་མོངས་པ་དང་།ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཤེས་མེད་ཀྱང་དེ་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཡང་དེ་བས་ན་ཤེས་མེད་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོའི་ཞེས་པ་སྟེ།འཕགས་པ་ལས་གཞན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ།འཕགས་པའི་ཆོས་མཐོང་བའི་ལམ་མ་ཐོབ་པའི་ཕྱིར་དང་མི་དགེ་བ་ལས་མ་གྲོལ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དུས་ཀུན་ལ་མི་ཤེས་པའི་དོན་བསྟན་པ།མ་འོངས་པ་དང་།འདས་པ་དང་།ད་ལྟར་བྱུང་བའི་དུས་གསུམ་ལ་ཞེས་པ་སྟེ་གོ་སླའོ།།བྱོལ་སོང་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་དང་མིའི་འགྲོ་བ་ལས་བྱོལ་ནས་སོངབ་ངན་སོང་གསུམ་མོ།
因此"聲聞不能知"。
其中"聲聞"指聲聞佛，因從師聞法后圓滿四抉擇分而現證見道故。
"彼等不能知"，因未斷能取所取故。
"境"指色等外六處。
由前世業力而無實顯現者稱為習氣境。
唯了知彼為遍計所執："知習氣境者，化為獨覺身。
"其中"獨覺"指於此生前圓滿四抉擇分將入見道時命終，後世不須從師聞法而自圓滿四抉擇分現證見道故。
"化"指出生。
"彼等亦"指一切獨覺亦不知，因未斷能取分別故。
如《現觀莊嚴論》所說："為斷所取分別故，不斷能取及依故，犀角喻道真攝故，當知。"
"亦"字表示聲聞不知，獨覺亦不知之義。
"無知異生以"，"無知"字承上，意為異生亦不知。
其中"無知"指煩惱性無明，因異生具煩惱障和所知障故。
無知亦是異生，因此說"無知異生"，指異於聖者，因未得聖法見道故，未脫不善故。
顯示一切時不知義："于未來、過去、現在三時"，易解。
"旁生"指從天人趣旁出而去的三惡趣。
།དེའི་མི་དགེ་བའི་ལས་ནི་བྱོལ་སོང་བག་ཆགས་ཞེས་སོ།།དེ་ལས་སྐྱེ་བ་ནི་དེ་ལས་བྱུང་བའི།དུད་འགྲོ་ཡི་དགས་སྐྱེ་བ་རྣམས།།ཞེས་པ་སྟེ།དེ་ལ་དུད་འགྲོ་ཞེས་པ་ནི་ལྷ་དང་མིའི་འགྲོ་བ་མ་གཏོགས་པར་ཕྱུགས་ཀྱི་ཁམས་སུ་གཏོགས་པ་ཡིན་པ་དེ་དུད་དེ་འགྲོ་བས་ན་དུད་འགྲོ་ཞེས་པ་སྟེ་དེ་ནི་མི་འམ་ཅི་ལ་སོགས་པའོ།།འོན་ཀྱང་ཕྱུགས་ལ་སོགས་པ་དོན་གྱིས་ཤེས་པར་བྱའོ།།ཡི་དགས་ཞེས་པ་ནི་འདི་ལས་ཡེ་ནས་ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་འདས་པའོ།།ཡང་ན་བཀྲེས་པ་དང་སྐོམ་པས་སྡུག་བསྔལ་བའོ།།འགྲོ་བ་དེ་གཉིས་ལ་ལྷུང་བ་ནི།དུད་འགྲོ་ཡི་དགས་སྐྱེས་པ་རྣམས།།ཞེས་པའོ།།དེ་ཀུན་གྱིས་ཀྱང་མི་ཤེས་ཏེ།།ཞེས་པ་ནི་ངན་སོང་གསུམ་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་གཙེས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན་གསུངས་པ།སངས་རྒྱས་སྤྱོད་ཡུལ་གསང་ཆེན་ནི།།ཞེས་པ་སྟེ་ཡིག་འབྲུ་ནི་བཅོམ་ཟིན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་ཆེ་བའི་ཡོན་ཏན་བསྟན་ཟིན་ནས།ད་ནི་དོན་བསྟན་པ་ལ།རེ་ཞིག་དང་ལཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྣམ་པར་འཕྲོ་བ་ནི།གང་ལས་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ལགས།།ཞེས་པའི་ལན་གསུངས་པ།སྙིང་པོ་ཤིན་ཏུ་སྙིང་པོ་མཆོག་།ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་ལ་སྙིང་པོ་ཞེས་པ་ནི་ཕྱིའི་དཀྱིལ་འཁོར་ཏེ།གཡོ་བ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་།འདོད་པའི་འབྲས་བུ་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ཡང་འཇིག་རྟེན་སྣང་བ་ལས་ཀྱང་གསུངས་པ།སྙིང་པོ་འདུས་ཕྱིར་དཀྱིལ་འཁོར་གསུངས།།ཞེས་པ་སྟེ།དཀྱིལ་འཁོར་དེ་ལས་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་ནི།སྙིང་པོ་ཤིན་ཏུ་སྙིང་པོ་མཆོག་།ཅེས་པ་སྟེ་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་ལུས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་ཕྲ་མོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཏེ་དཀྱིལ་འཁོར་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་མྱ་ངན་ལས་འདས་བའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་མཆོག་ཅེས་སོ།།ཡང་ན་སྙིང་པོ་ཞེས་པ་ནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཏེ།ཁམས་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐུ་གསུང་ཐུགས་དེའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་སྙིང་པོ་ཞེས་པ་སྟེ།རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ངོ་བོ་བདེ་བ་ཆེན་པོ་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སོ།།དེ་ཡང་ཅི་འདྲ་ཞེ་ན།གང་དེ་ཀུན་བདག་ལ་གནས་པ།།ཞེས་པ་སྟེ་བཅུད་དང་སྣོད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་ཁྱབ་པའོ།།སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱི་གསང་ཆེན་ནི།།ལྷ་མོ་ཁྱོད་ལ་བཤད་པར་བྱ།།ཞེས་པ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ།
其不善業稱為旁生習氣。
從彼所生即"從彼生起，旁生餓鬼諸生"。
其中"旁生"指除天人趣外屬畜生界，因彎腰而行故稱旁生，如人非人等。
然應知實指牛等。
"餓鬼"指從此永不迴轉而去者。
或指為飢渴所苦者。
墮入此二趣者即"旁生餓鬼諸生"。
"彼等亦不知"，因三惡趣為種種苦所逼故。
若問不知何者？答："諸佛境界大秘密"，文字已破。
如是已說法性大功德，今說義。
首先對"法界光明從何生？"之問答："精要極精要勝"等。
其中"精要"指外壇城，因無動搖故，能成所欲果故。
如《世間顯現》亦說："精要集故說壇城。
"較彼壇城更殊勝者即"精要極精要勝"，指下文所說身壇城微細三摩地，因壇城極深故。
因成為涅槃體性故稱"勝"。
或"精要"指身語意，因是三界自性故。
成為身語意自性者即"極精要"，指金剛薩埵體性大樂無分別智法界。
若問其如何？"彼住一切我"，指遍滿情器自性。
"諸佛大秘密，天女當爲說"已說訖。
།ཕྲ་མོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྟན་པ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་ལ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཞེས་པ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ།།དེ་ཉིད་བདག་ཅེས་པ་སྟེ་གཟུང་བ་དང་འཛིན་པའི་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་སེམས་ཙམ་ལས་གསུངས་པ།གཞན་གྱི་བློ་ཡིས་ཚོར་བ་མིན།།དེས་ཀྱང་གཞན་ལ་ཚོར་བ་མིན།།གཟུང་འཛིན་དང་ནི་བྲལ་བའི་ཕྱིར།།རང་དེ་ཁོ་ནར་སྣང་བར་འགྱུར།།ཞེས་པའོ།།དེ་བས་ན་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བ་ཞེས་པ་སྟེ།ནམ་མཁའ་བཞིན་དུ་ཉོན་མོངས་པའི་དྲི་མ་གློ་བུར་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ཡང་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་དབུས་མཐའ་ལས་གསུངས་པ།ཆུ་ཁམས་གསེར་དང་ནམ་མཁའ་བཞིན།།དག་པ་བཞིན་དུ་དག་པར་འདོད།།ཅེས་སོ།།ཕྲ་མོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དེའི་མདོག་བསྟན་པ།ཟླ་བའི་ཤེལ་དང་མཉམ་པའི་འོད།།ཅེས་པ་སྟེ་ཆུ་ཤེལ་གྱིམདོག་དང་འདྲ་བ་དཀར་བའོ།།ཕྲ་མོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་དངོས་པོ་བསྟན་པ།དེ་ཉིད་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡི་དངོས།།ཞེས་པ་སྟེ་དེ་ལ་དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་བསྐལ་པ་གཞན་དང་གཞན་དུ་ཡང་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་དེ་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་རིགས་ལྔའི་རང་བཞིན་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ཡང་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས་གསུངས་པ།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རིགས་ལྔར་གསུངས།།ཞེས་སོ།།ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཞེས་པ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དང་།མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་དང་།སོ་སོར་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དང་།བྱ་བ་ནན་ཏན་གྱི་ཡེ་ཤེས་དང་།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སོ།།དེ་ལ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ནི།ཀུན་གཞི་གནས་གྱུར་པ་དེ་བཞིན་ཉིད་དང་སྟོབས་བཅུའི་ངོ་བོ་རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་བསལ་བར་བྱེད་པ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ།དཔེར་ན་མེ་ལོང་ལ་བསྟན་པའི་རྫས་གསལ་བ་བཞིན་དུ་ཆོས་ཉིད་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་གསལ་བར་རྟོགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་ཡིད་གནས་གྱུར་པ་ཡང་དག་པའི་མཐའ་དང་མི་འཇིགས་པ་བཞིའི་ངོ་བོ་སྦྱིན་པའི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རང་བཞིན་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་བསལ་བ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཏེ།བདག་དང་གཞན་དུ་མི་འབྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།
示微細三摩地"菩提心"等。
其中"菩提心"已說訖。
"彼即自"，因不為能取所取過失所染故。
如唯識所說："他心不能知，彼亦不知他，離能取所取，唯自性顯現。
"因此"自性光明"，如虛空般煩惱垢為客塵故。
如《中邊分別論》所說："如水金虛空，凈性許清凈。
"顯示微細三摩地色相："月水晶等光"，指如水晶色相白色。
顯示微細三摩地體性："彼即五智體"。
其中"彼即"，因於其他劫中亦不變故。
或"彼即"，因具五部自性故。
如《後續密集續》所說："真如說為五部。"
"五智"指大圓鏡智、平等性智、妙觀察智、成所作智和極清凈法界智。
其中大圓鏡智是阿賴耶轉依如來藏和十力體性金剛般菩提心自性，能除所知障，如鏡中顯現物體般於法性中明瞭一切法故。
平等性智是染污意轉依真實際和四無畏體性佈施波羅蜜自性，能除煩惱障，因不分別自他故。
།སོ་སོར་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པ་མཚན་མ་མེད་པ་དང་།ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞིའི་ངོ་བོར་གྱུར་པ།ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པའི་རང་བཞིན་ལས་ཀྱི་སྒྲིབ་པ་བསལ་བ་ནི་སོ་སོར་ཀུན་དུ་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཏེ།དག་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།བྱ་བ་ནན་ཏན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ནི་སྒོ་ལྔའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གནས་གྱུར་པ་དོན་དམ་པ་དང་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་མི་དམིགས་པའི་སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་སྐྱེ་བའི་སྒྲིབ་པ་བསལ་བ་ནི་བྱ་བ་ནན་ཏན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཏེ།སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་བཞིའི་ནི་བར་ཆད་མེད་པའི་ལམ་ལ་ཟད་པའི་ཡེ་ཤེས་ངོས་འཛིན་པར་བྱའོ།།ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ནི།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་སྟོབས་ལ་སོགས་པ་གོང་གི་ཆོས་བཞིའི་ངོ་བོར་རྣམ་པར་གྲོལ་པའི་ལམ་དུ་མི་སྐྱེ་བའི་རང་བཞིན་ནི་ཤིན་ཏུ་རྣམ་པར་དག་པ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཏེ།སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྒྱུར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྔའི་ངོ་བོར་གྱུར་པ་ནི་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་དངོས་ཞེས་པ་སྟེ།ཡེ་ཤེས་ལྔ་དང་ཕྲ་མོ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕྲ་མོའི་ཚད་གསུངས་པ།ཡུངས་ཀར་ཆེ་བའི་ཚད་ཙམ་མོ།།ཞེས་ཏེ་གོ་སླའོ།།དེའི་དབུས་སུ་ཞེས་པ་ནི་ཡུངས་ཀར་གྱི་དཀྱིལ་ལོ།།དེ་ལ་བཀོད་པའི་ཡི་གེ་ཀྵཱུཾ་ནི་བཞུགས་པའི་ལྷ་ཞེས་པ་སྟེ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཅི་འདྲ་ཞེ་ན།མི་གསལ་གསལ་བའི་གཟུགས་ཅན་ཏེ།།ཞེས་པ་སྟེ།དེ་ལ་མི་གསལ་ཞེས་པ་ནི་འཁོར་བའི་དུས་སུ་རང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་བུ་མོའི་བདེ་བ་བཞིན་དུ་གཞན་ལ་བསྟན་དུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།གསལ་བ་ཞེས་པ་ནི་ཟད་པ་དང་མི་སྐྱེ་བའི་ཡེ་ཤེས་ཐོབ་པའི་དུས་སུ་མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་སུམ་ཅུ་པ་ལས་གསུངས་པ།དགྲ་བཅོམ་ཉིད་ལ་དེ་འགྱུར་ཏེ།།དེ་ལབརྟེན་ནས་གནས་པའོ།།ཞེས་སོ།།དེ་འདྲ་བའི་ངོ་བོ་ནི་མི་གསལ་བའི་གཟུགས་ཅན་ཏེ་ཞེས་པའོ།།ཕྱེད་ཚད་ཙམ་གྱི་ཕྲ་མོའི་མཆོག་།ཅེས་པ་ནི་ཡུངས་ཀར་གྱི་ཕྱེད་ཕྲ་བ་ཡིག་འབྲུའི་མཆོག་གི་ཚད་དོ།
妙觀察智是分別識轉依無相和四正知體性般若波羅蜜自性，能除業障的妙觀察智，因是清凈世間智故。
成所作智是五識轉依勝義和大悲體性無緣大悲自性，能除生障的成所作智，因作一切有情利益故。
此四應知為無間道盡智。
極清凈法界智是法界和力等前四法體性，于解脫道中無生自性的極清凈法界智，因為成佛之因故。
成為彼五體性即"五智體"，因五智與微細不可分故。
說微細量："如大芥子量"，易解。
"彼中央"指芥子中央。
其中所置字母"kṣūṃ"是"住尊"，因是金剛薩埵體性故。
其如何？"不明明形相"。
其中"不明"，因輪迴時自證智如少女樂不可示他故。
"明"，因得盡智無生智時現前故。
如《三十頌》所說："阿羅漢位彼轉依，依彼而住。
"如是體性即"不明形相"。
"半量微細勝"指芥子一半細微勝妙字量。
།དོན་ནི་འདི་ལྟར་བསྒོམ་སྟེ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་རང་གི་ལུས་ལ་ཐིམ་ནས།ལྷག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་སུ་གྱུར་ནས་གསང་བའི་རྡོ་རྗེའི་ལམ་ནས་ཕྱུང་སྟེ།རང་གི་རིག་མའི་གསང་བའི་པདྨའི་སྣའི་རྩེ་མོ་ལ་རྡོ་རྗེར་གྱུར་པ་བསྒོམས་ཏེ།རྡོ་རྗེ་དེའི་དཀྱིལ་དུ་ཡུངས་ཀར་གྱི་ཚད་ཕྲ་མོ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཀྵཱུཾ་བསྒོམ་པའོ།།དེ་མཚན་མ་ལྔ་མ་བྱུང་གི་བར་དུ་བསྒོམ་པ་སྟེ།མཚན་མ་ལྔ་བྱུང་མ་ཐག་འཕྲོ་བ་བསྒོམ་པའོ།།མཚན་མ་ལྔ་ནི་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས་གསུངས་པ།དང་པོ་སྨིག་རྒྱུ་འདྲ་བ་དང་།གཉིས་པ་ལ་ནི་དུ་བའི་ཚུལ།།གསུམ་པ་སྲིན་བུ་མེ་ཁྱེར་འདྲ།།བཞི་པ་མར་མེ་བཞིན་དུ་འབར།།ལྔ་པ་རྟག་ཏུ་སྣང་བ་ནི།།སྤྲིན་མེད་པ་ཡི་ནམ་མཁའ་བཞིན།།ཞེས་སོ།།དེ་ལྟར་ཡང་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་ལས་གསུངས་པ།རིན་ཆེན་ཁ་དོག་སྣ་ལྔ་པ།།ཡུངས་ཀར་གྱི་ནི་འབྲུ་ཚད་ཙམ།།སྣ་ཡི་རྩེ་མོར་ནན་ཏན་དུ།།རྣལ་འབྱོར་པ་ཡིས་རྟག་ཏུ་བསྒོམ།།རིན་ཆེན་བརྟན་པར་རེད་ནས་སྤྲོ།།བརྟན་པར་མ་གྱུར་ཡང་མི་སྤྲོ།།ཞེས་སོ།།དེ་ལྟར་ཕྲ་མོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྟན་ནས།ཐིག་ལེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པ་བསྟན་པ།ཡིད་ཀྱི་དངོས་པོ་ཐིག་ལེའི་གཟུགས།།ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་ལ་ཡིད་ཅེས་པ་ནི་རྣམ་པར་མི་རྟོག་པའི་ངོ་བོའོ།།དེ་ལྟར་ལང་ཀར་གཤེགས་པའི་མདོ་ལས་ཀྱང་གསུངས་པ།ལས་ནི་སེམས་ཀྱིས་སྡུད་པར་བྱེད།།ཡིད་ཀྱིས་ཀྱང་ནི་རྣམ་པར་བརྟགས།།རྣམ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་ཤེས་བྱ་སྟེ།།ལྔ་དག་གིས་ནི་མཐོང་བར་བརྟགས།།ཞེས་སོ།།དེའི་ངོ་བོར་གྱུར་པའི་ཐིག་ལེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་དངོས་ཞེས་པ་སྟེ་ཡིད་དང་ཐིག་ལེ་དབྱེར་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དོན་དེ་ཁོ་ན་སྟོན་པ་ཐིག་ལེའི་གཟུགས་ཞེས་པ་སྟེ་སྲན་མའི་འབྲུ་ཚད་ཙམ་གྱི་ཐིག་ལེའོ།།དེ་ལྟར་ཡང་གསང་བ་འདུས་པའི་སྒྲུབ་ཐབས་ཟླ་བ་ལས་གསུངས་པ།འབྲུ་ཙ་ན་ཀའི་ཐིག་ལེའི་འབྲས་བུ་ཞེས་སོ།།དེའི་གནས་བསྟན་པ།རྟག་ཏུ་སྙིང་གའི་དབུས་གནས་པ།།ཞེས་ཏེ་དེ་ལ་རྟག་ཏུ་ཞེས་པ་ནི་འདས་པ་དང་མ་འོངས་པ་དང་ད་ལྟར་དང་དུས་གསུམ་མོ།།སྙིང་ཞེས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཡན་ལག་སྒོ་ལྔ་ལྟ་བུ་ལ་བྱ་སྟེ།འདིར་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་ཐུགས་ཀ་ནི་མ་ཡིན་ནོ།།དབུས་གནས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཐིག་ལེ་རང་གི་སྙིང་གི་དཀྱིལ་དུ་བསྒོམ་པའོ།།འོད་ཟེར་ཆེན་པོ་འབར་བ་ཅན།།ཞེས་པ་ནི་ཐིག་ལེ་སྟེ་ཀུན་དུ་འོད་ཟེར་སྣང་བར་བྱེད་པའོ།
義如是修：一切如來融入自身，成殊勝菩提心，從密金剛道出，觀想于自明妃密蓮端成金剛。
于彼金剛中央觀想芥子量微細智慧字"kṣūṃ"。
未生五相前當修，生五相即修放光。
五相如《後續密集續》所說："
初如陽焰相，二如煙狀貌，
三如螢火似，四如燈焰燃，
五恒時顯現，如無雲空中。"
如《密集續》亦說："
五色寶珠相，量如芥子許，
鼻端勤修習，瑜伽師常觀，
得堅固寶放，未堅固勿放。"
如是已說微細三摩地，今說修習明點三摩地："意之體性明點相"等。
其中"意"指無分別體性。
如《楞伽經》亦說："
業由心所攝，意亦遍分別，
識則能了知，五者思所見。
"成為彼體性之明點即"意之體"，因意與明點不可分故。
顯示彼義即"明點相"，指豆粒量明點。
如《月密集修法》所說："豆量明點果"。
顯示彼處："常住心中央"。
其中"常"指過去、未來、現在三時。
"心"指身體五根門等，此非智慧薩埵心。
"住中央"指于自心中央修明點。
"大光明熾燃"指明點普遍放光。
།དོན་ནི་འདི་ལྟར་བསྒོམ་སྟེ།རྣལ་འབྱོར་པ་རང་གི་སྙིང་གའི་དཀྱིལ་དུ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་བསྡུས་ཏེ།བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་འོད་དུ་གྱུར་ནས་འབྲུ་ཙ་ན་ཀའི་ཚད་ཡིད་དང་དབྱེར་མེད་པའི་ཐིག་ལེ་བསྒོམས་ནས་དེའི་དཀྱིལ་དུ་ཡི་གེ་ཀྵཱུཾ་གོང་མ་བཞིན་དུ་བསྒོམས་ཏེ།དེ་ལས་བྱུང་བའི་འོད་ཀྱི་ཐིག་ལེ་གསལ་བར་བྱས་ཏེ།དེ་ལས་བྱུང་བས་རང་གི་སྙིང་ག་གསལ་བར་བྱེད།སྙིང་ག་ནས་བྱུང་བས་རང་གི་ལུས་ཀུན་གསལ་བར་བྱེད།ལུས་ཀྱི་བ་སྤུ་ནས་བྱུང་སྟེ་འཇིག་རྟེན་ཐམས་ཅད་གསལ་བར་བྱས་ཏེ།ཕྱིར་ལོག་པ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་ཐིམ་ནས་ཡིག་འབྲུ་དང་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པར་བསྒོམ་མོ།།དེ་ནི་བསྒོམ་པའི་མན་ངག་གོ།།ཡང་ལྷག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཚེས་གྲངས་ཀྱི་རིམ་པས་གནས་པའི་གནས་བསྟན་པ།ཇི་སྙེད་དགུག་པའི་བར་དུ་ནི།།ཞེས་ཏེ་ནུ་མ་དང་།ལག་པའི་རྩེ་མོ་དང་།མགྲིན་པ་དང་།མཆུ་དང་།འགྲམ་པ་དང་།མིག་དང་རྣ་བའི་རྩ་དང་།སྤྱི་བོ་དང་།གསང་བའི་ཡན་ལག་མཆོག་རྣམས་ཏེ་དགུའོ།།དེ་རྣམས་ལ་ཡང་ངོ་ལ་ནི་མར་བརྩི་སྟེ་མར་ངོ་ལ་ནི་ཡར་བརྩི་བར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་འདོད་པའི་གཙུག་ལག་བརྒྱད་བརྒྱད་ལ་ཡང་གསུངས་པ།ནུ་མ་ལག་རྩེ་མགྲིན་པ་དང་།།མ་མཆུ་དེ་བཞིན་འགྲམ་པ་མིག་།སྣ་རྩེ་སྤྱི་བོ་ཡན་ལག་མཆོག་།དེ་དག་ཀུན་ལ་གདུང་བྱེད་པས།།ནམ་ཟླ་ཡར་ཚེས་མར་ཡར་ནི།།ཟླ་བ་མར་ཚེས་ལོག་པར་བཤད།།ཅེས་སོ།།ཡང་ལྷག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་གནས་བཅོ་ལྔ་ལ་སྒྲ་ཡིག་བཅུ་དྲུག་ཏུ་བསྒོམ་པ་བསྟན་པ།དཔྲལ་བ་ལ་གནས་རྐང་མཐིལ་བར།།ཞེས་པ་སྟེ་མཐེ་བོང་རྩ་ལ་ཡི་གེ་ཨ།རྗེ་ངར་ལ་ཨཱ་དང་།བརླ་གཉིས་ལ་ཨི་དང་།གསང་བ་ལ་ཨཱི་དང་།ལྟེ་བ་ལ་ཨུ་དང་།གསུས་པ་ལ་ཨཱུ་དང་།ནུ་མ་ལ་རྀ་དང་།ལག་པ་ལ་རཱྀ་དང་།མགྲིན་པ་ལ་ལྀ་དང་།མ་མཆུ་ལ་ལཱྀ་དང་།འགྲམ་པ་ལ་ཨེ་དང་།མིག་གཉིས་ལ་ཨཻ་དང་།རྣ་བའི་རྩ་ལ་ཨོ་དང་།སྤྱི་བོར་ཨཽ་དང་།ལུས་ཀུན་ལ་ཨཾ་ཨཿརྣམས་ཀྱི་གཟུགས་སུ་བསྒོམ་པའོ།
義如是修：瑜伽師于自心中央攝集一切如來，成菩提心光明后，修習豆量與意不二之明點，于其中央如前觀想字母"kṣūṃ"。
由彼所生光明明點明顯，由彼所生明顯自心，從心所生明顯全身，從身毛孔放出明顯一切世間，次第收回融入字母成一而修。
此為修習教授。
複次顯示殊勝菩提心依日數次第所住處："乃至所攝盡"，即乳、指尖、喉、唇、頰、眼耳根、頂及勝密支等九處。
于彼等黑分向下數，白分向上數。
如《八欲典》亦說："乳指尖喉及，唇頰與眼鼻，頂及勝支分，彼等皆熱惱，月白分上下，月黑分反說。
"複次顯示於十五處修十六聲字："額至足底間"。
即：大拇指根修字母a，小腿修ā，兩腿修i，密處修ī，臍修u，腹修ū，乳修ṛ，手修ṝ，喉修ḷ，唇修ḹ，頰修e，兩眼修ai，耳根修o，頂修au，全身修aṃaḥ形相。
།དེ་ལྟར་ཡང་འདོད་པའི་གཙུག་ལག་བརྒྱད་བརྒྱད་ལས་གསུངས་པ།མཐེ་བོ་རྩེར་ནི་ཡི་གེ་ཨ།།རྗེ་ངར་གཉིས་ལ་དེ་བཞིན་ཨཱ།།བརླ་གཉིས་ལ་ནི་ཡི་གེ་ཨི།།ཡི་གེ་ཨཱི་ནི་གསང་བར་རྟེན།།ལྟེ་བའི་རྩ་ལ་ཡི་གེ་ཨུ།།དེ་བཞིན་གསུས་པར་ཡི་གེ་ཨཱུ།།ནུ་མའི་རྩེ་ལ་ཡི་གེ་རྀ།།ཡི་གེ་རཱྀ་ནི་ལག་པར་གནས།།མགྲིན་པ་ཁོ་ནར་ཡི་གེ་ལྀ།།དེ་བཞིན་མ་མཆུར་ཡི་གེ་ལཱྀ།འགྲམ་པའི་ཕྱོགས་སུ་ཡི་གེ་ཨེ།།དེ་བཞིན་ཨཻ་ནི་མིག་གཉིས་ལ།།རྣ་བའི་རྩར་ནི་ཡི་གེ་ཨོ།།ཡི་གེ་ཨཽ་ནི་སྤྱི་བོར་གནས།།ཾ་ཨཿཡན་ལག་ཀུན་ལ་གནས།།ཆོ་ག་རྣམས་ནི་སྦྱར་བར་བྱ།།ཞེས་སོ།།ཐིག་ལེ་དེ་ཁོ་ནར་བསྡུས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་གནས་དགུ་དང་བཅོ་ལྔ་ལ་ཁྱབ་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་སྙིང་གའི་པདྨའི་ཐིག་ལེ་ལ་དང་ལ་འདུས་པའི་དོན་ཏོ།།ལྟེ་བའི་དབུས་སུ་རྣམ་པར་གནས།།ཞེས་པ་ནི་སྙིང་གི་པདྨ་ལས་བབས་ཏེ་ལྟེ་བའི་པདྨར་གནས་པའོ།།དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སྐྱེ་བའི་ཁུངས་བསྟན་ནས།དང་པོ་ཇི་ལྟར་འོང་བ་ཡིན།།ཞེས་པའི་ལན་གསུངས་པ་ལ།རེ་ཞིག་གོང་དུ་བསྒོམ་པའི་ཡིག་རྩིས་བསྟན་པ།ཆ་ཤས་ལྔ་པ་ཅན་ཡིན་ཏེ།།ཞེས་པ་སྟེ་ཡི་གེ་ཀྵཱུཾ་ཡན་ལག་ལྔ་དངལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟ་སྟེ།ཐིག་ལེ་དང་།ཟླ་ཚེས་དང་།ཀ་དང་།ཥ་དང་།ཞབས་སྐྱེད་རིང་པོ་ཨུ་རྣམས་ཏེ་ལྔའོ།།དོན་དེ་བསྟན་པ།བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ནི་ཐ་མ་ལ།།ཞེས་པ་སྟེ།མ་ནིང་གི་ཡི་གེ་རྀ་རཱྀ་དང་ལྀ་ལཱྀ་གཞག་པའི་སྒྲ་ཡིག་ཨཾ་ཨ་ལ་སོགས་པའི་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ཐ་མ་ནི་ཀའོ།།ཆ་ཤས་དྲུག་པས་མཚན་པ་ཉིད།།ཅེས་པ་ནི་ཡ་ལ་སོགས་པ་དྲུག་པས་མཚན་པ་སྟེ་ཡི་གེ་ཥའོ།།ང་རོ་ཞེས་པ་ནི་ཞབས་སྐྱེད་ཨུའོ།།ཐིག་ལེས་རྒྱན་བྱེད་པ་ཞེས་པ་ནི་སྟེང་གི་ཟླ་ཚེས་དང་ཐིག་ལེའོ།།རྡོ་རྗེ་ཁོ་ནས་ཕྱུང་ནས་སུ།།ཞེས་པ་ནི་གསང་བའི་རྡོ་རྗེའི་ལམ་ནས་ལྷག་པའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཡི་གེ་ཀྵཱུཾ་གི་ངོ་བོ་འཕྲོ་བ་བསྒོམ་པའོ།།ད་ནི།དེ་བཞིན་ཕྱིར་འགྲོ་ཇི་ལྟར་ལགས།།ཞེས་པའི་ལན་གསུངས་པ།ས་བོན་སྐྱེ་གནས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་ལ་ས་བོན་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཀྵཱུཾ་སྟེ།ཁམས་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།སྐྱེ་གནས་དབུས་གཞག་སྟེ་ཞེས་པ་གསང་བའི་པདྨའི་ནང་དུ་ཕབ་པའོ།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནི་བཞུ་བར་བྱེད།།ཅེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཀྵཱུཾ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱུ་ལྷག་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱི་ངོ་བོའི་ཆུའི་ཁམས་སུ་གྱུར་པའོ།
如《八欲典》亦說："
大拇指端字母a，兩小腿上亦是ā，兩腿之上字母i，字母ī住於密處，
臍輪根上字母u，如是腹上字母ū，乳頭之上字母ṛ，字母ṝ則住手上，
唯于喉處字母ḷ，如是唇上字母ḹ，頰部方向字母e，如是ai在兩眼上，
耳根之處字母o，字母au住于頂上，ṃaḥ遍住諸支分，當如法儀而修習。"
"攝於彼明點"指遍佈九處和十五處的菩提心初攝於心輪明點之義。
"住于臍中央"指從心蓮降至臍輪而住。
如是已說法界生處，今答"最初如何來"。
首先顯示上修字數："具五分"，因字母kṣūṃ具五支分故。
即：明點、月牙、ka、ṣa和長腳u等五。
顯示彼義："十二之最後"，即中性字母ṛṝ和ḷḹ除外的聲字aṃa等十二字最後為ka。
"第六分所標"指以ya等第六標記即字母ṣa。
"聲"指長腳u。
"明點為莊嚴"指上方月牙和明點。
"唯從金剛出"指從密金剛道放出殊勝菩提心字母kṣūṃ體性之光。
今答"如是出去如何"："種子生處"等。
其中"種子"指字母kṣūṃ，因是三界之因故。
"置生處中央"指置於密蓮內。
"令法界融化"指字母kṣūṃ一切法之因殊勝菩提心體性成水界。
།ད་ནི།ཡན་ལག་མེད་པ་གང་དེ་ནི།།ཞེས་པ་ནས།ཁམས་རྣམས་སུ་ནི་འཇུག་པ་ཡང་།།ཞེས་པའི་བར་གྱིས་ལན་གསུངས་པ།དེ་ནི་རིམ་པར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་ལ་དེ་ནི་ཞེས་པ་ནི་ཡན་ལག་མེད་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སོ།།རིམ་པར་བསྐྱེད་བྱས་ནས་ཞེས་པ་ནི་མེར་མེར་པོ་དང་།ནུར་ནུར་པོ་དང་།ལྟར་ལྟར་པོ་དང་།མཁྲང་འགྱུར་དང་།རྐང་ལག་འདུས་པ་མངལ་གྱི་རིམ་པས་ལྔས་མིང་དང་གཟུགས་སུ་གྱུར་པའོ།།དོན་དེ་གསུངས་པ།སྒོ་དགུ་ལ་ནི་ཀུན་དུ་འགྲོ།།ཞེས་པ་སྟེ།སྤྱི་བོ་ཚངས་པའི་བུ་ག་དང་།མིག་དང་།རྣ་བ་དང་།སྣ་དང་།ཁ་དང་།སྙིང་ག་དང་།ལྟེ་བ་དང་།གསང་བ་དང་།ཆུ་མིག་གི་བུ་ག་རྣམས་ཏེ་དགུའོ།།དེ་རྣམས་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཁྱབ་པར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལས་ཀྱང་འཕྲོ་བའི་དོན་གསུངས་པ།ཁྱབ་ཅིང་ཁྱབ་ནས་འགྲོ་ཀུན་ལ།།མི་གཡོ་ལ་སོགས་གཡོ་དང་བཅས།།ཞེས་ཏེ་གོ་རིམས་སུ་འགྲོ་བ་ཀུན་ལ་ནི་ཁྱབ་ཅིང་མི་གཡོ་བ་ལ་སོགས་པ་ནི་ཁྱབ་ལ་གནསཔར་གྱུར་ཏོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ལ་འགྲོ་ཀུན་ཞེས་པ་ནི་དུས་གསུམ་དང་ཁམས་གསུམ་གྱི་བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་སྟེ།འདི་ནས་གཞན་དང་གཞན་དུ་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་གཡོ་ཞེས་པ་ནི་རི་རབ་ལ་སོགས་པ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནོ།།སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་གཞལ་ཡས་ཁང་ལ་སོགས་པའོ།།གཡོ་དང་བཅས་ཞེས་པ་ནི་བར་སྣང་ལ་ལྡིང་བའི་གཞལ་ཡས་ཁང་ངོ་།།དོན་དེ་ཁོ་ན་གསལ་བར་བྱེད་པ་གསུངས་པ།ཚངས་སོགས་ལྷ་དང་ལྷ་མིན་གྱི།།གཞི་ནི་དེ་ལས་གྱུར་པའོ།།ཞེས་ཏེ་དེ་ལ་ཚངས་པ་ཞེས་པ་ནི་འདོད་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཞི་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྣམ་པ་གཅིག་ཏུ་མུ་སྟེགས་པའི་གཞུང་གིས་ཚངས་པ་ཞེས་པ་ནི་བདེན་པ་དང་།དཀའ་ཐུབ་དང་།དབང་པོ་དུལ་བ་ལ་འདོད་དོ།།བྱཱ་ཀ་ར་ཎའི་སྒྲ་ལས་ནི་ཚངས་པ་ཞེས་པ་ནི་ས་འོག་མའི་ཚེ་དང་བྱད་གཟུགས་དང་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་ལ་འདོད་དོ།།སོགས་ཞེས་པའི་སྒྲས་ནི་ཁྱབ་འཇུག་དང་།དབང་ཕྱུག་ཆེན་པོ་དང་།བརྒྱ་བྱིན་དང་།ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་ལ་སོགས་པའོ།།ཡང་ན་སོགས་པའི་སྒྲས་ནི་རྒྱལ་ཆེན་རིགས་བཞི་ནས་འོག་མིན་གྱི་བར་གྱི་ལྷ་རིས་ལ་གཟུང་བར་བྱའོ།།ཚངས་པ་ལ་སོགས་པ་ཡང་དེ་ལྷ་ཡང་དེ་བས་ན་ཚངས་སོགས་ལྷ་ཞེས་པ་སྟེ།རང་གི་འོད་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ།
今答"彼無支分者"至"亦入諸界中"："彼即次第"等。
其中"彼即"指無支分法界。
"次第生已"指胚胎、凝酪、血肉團、堅實、手足具足等五種胎次第成名色。
顯示彼義："遍行九門"，即：頂梵穴、眼、耳、鼻、口、心、臍、密處、水孔等九處。
菩提心遍佈彼等，此為結語。
複次說放光之義："
遍滿遍已諸眾生，不動等及具動者"，即次第遍滿一切眾生，住于不動等，此為結語。
其中"諸眾生"指三時三界有情世間六道，因從此生彼故。
"不動"指須彌山等器世間。
"等"字包含宮殿等。
"具動"指空中飛行宮殿。
唯顯示彼義所說："梵等天與非天之，基礎從彼所產生。
"其中"梵"因息滅欲染故。
或依外道論典，"梵"指真實、苦行、根調伏。
依文法聲論，"梵"指增長下地壽命、容貌、受用等。
"等"字包含遍入、大自在、帝釋、日月等。
或"等"字應攝四大天王至色究竟天諸天眾。
梵等亦天故名"梵等天"，因受用自光明故。
།ལྷ་མིན་ཞེས་པ་ནི་ལྷའི་རིས་ལས་སྨད་པའི་རབ་ཀྱི་ཁོང་པ་དང་བར་སྣང་ལ་གནས་པ།གཟའ་རཱ་ཧུ་ལ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།རིན་པོ་ཆེའི་འོད་ལ་ལོངས་སྤྱོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལྷ་དང་ལྷ་མིན་དེ་དག་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ཁོ་ན་ལས་སྐྱེས་པས་ན་གཞི་ནི་དེ་ལས་གྱུར་པའོ་ཞེས་སོ།།གང་ལས་གཙོ་བོ་སྐྱེད་བྱེད་པ།།ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་གང་དུ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་འཕྲོ་བ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་སྟེ།།ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་གཙོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།ས་དང་ནམ་མཁའི་ངོ་བོ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡིན་པ་བསྟན་པ།ས་དང་ནམ་མཁའ་དེ་ཞེས་གསུངས།།ཞེས་པ་སྟེ་དེ་ལས་ཞེས་པ་ནི་དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་ལ་མཚོན་པའོ།།དེ་ཡང་ས་འོག་ས་བླ་ས་སྟེང་གསུམ་སྟེ།དེ་ལ་ས་འོག་ནི་འཛམ་བུའི་གླིང་མན་ཆད་དམྱལ་བ་ཡན་ཆད་དོ།།ས་བླ་ནི་ཉི་མས་གར་ཁྱབ་པའོ།།ས་སྟེང་ནི་རི་རབ་ཀྱི་རྩེ་མོའོ།།ནམ་མཁའ་ཞེས་པ་ནི་མི་སྒྲིབ་པར་གོ་འབྱེད་པའོ།།དེ་ཞེས་གསུངས་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་འཕྲོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།།མ་རིག་བག་ཆགས་ཞེས་པ་ནས།ཇི་ལྟར་དངོས་སུ་འདུས་པ་ལགས།།ཞེས་པའི་བར་གྱི་ཚིག་གི་ལན་གསུངས་པ།ཇི་སྙེད་ལུས་ལ་གནས་པའི་བར།།ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་ལ་ཇི་སྙེད་ཅེས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་ཚད་མཚོན་པའོ།།ལུས་ཞེས་པ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའོ།།གནས་པའི་ཞེས་པ་ནི་མིང་བཞིའི་ཕུང་པོར་གྱུར་པའོ།།བར་ཞེས་པ་ནི་དུས་ཀྱི་ཚད་དོ།།དེ་ཡིས་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལ་གཟུང་ངོ་།།ལས་དང་ཞེས་པ་ནི་ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་དགེ་བའི་ལས་ཏེ་འཇིག་རྟེན་དུ་བསྔགས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལས་མིན་ཞེས་པ་ནི་ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་ལས་མི་དགེ་བ་ཁོ་ན་སྟེ་འཇིག་རྟེན་པས་སྨད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་གཉིས་ལ་འཇུག་པས་ན་བྱེད་པའོ།།དེ་ལྟར་ཡང་མཚན་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ལས་གསུངས་པ།སྐྱེ་བའི་དགེ་བ་འབའ་ཞིག་མེད།།ཅེས་པའོ།།དོན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།ཇི་སྙེད་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ལུས་ལ་གནས་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་བར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་སྣ་ཚོགས་པ་བྱེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་སྙེད་ཀྱི་སྒྲ་མེད་ན་ཡང་དོན་གྱིས་འབྲེལ་པར་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།གང་དང་དེ་ནི་རྟག་ཏུ་འབྲེལ།།ཞེས་སྒྲ་ལས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ།
"非天"指低於天眾，住于地下深處和空中的羅睺等行星，因受用寶光故。
天與非天皆從彼法界而生，故說"基礎從彼所產生"。
"從何生主尊"指於色無色界中皆從法界放光，此為結語，因是一切法種子之主故。
顯示地與虛空體性亦是法界："說彼地與空"，"彼"指形色表徵。
地分地下、地上、地面三種：地下指從瞻部洲以下至地獄，地上指日光所及處，地面指須彌山頂。
"虛空"指無障礙開顯。
"說彼"結語指從法界放光。
答"無明習氣"至"如何實際攝"："乃至住身間"等。
其中"乃至"表身量。"身"指色蘊。
"住"指成為四名蘊。"間"指時量。
"彼"指法界。
"業"指身語意善業，因世間稱讚故。
"非業"唯指身語意不善業，因世間訶責故。
趣入彼二故為"作"。
如《真實名義解釋》所說："非唯生善業。
"義即：乃至住於法界身，彼間造作種種善不善業，此為結語。
雖無"彼間"之詞，當知義理相連，因聲論說："彼此恒相連"故。
།དོན་དེ་ཁོ་ན་གསལ་བར་མཛད་པ།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱིས་ཡང་གསུངས་པ།དགེ་དང་མི་དགེ་བསམ་པ་ཀུན།།བྱ་བའི་ལས་ཀུན་བྱེད་པ་ཡིན།།ཞེས་པ་སྟེ་དེ་ལ་དགེ་དང་ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་།ཞེ་སྡང་དང་།གཏི་མུག་མེད་པ།ལུས་ངག་གི་ལས་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་མེད་པ།ལུས་ངག་གི་ལས་བཅུ་ནི་འཇིག་རྟེན་པས་སྨད་པ་ལས་འདས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་དགེ་བ་དང་ཞེས་པ་ནི་རྩཝ་ཀུ་ཤ་བཞིན་དུ་རྣོ་བའི་ཤེས་རབ་བསྟེན་པར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མི་དགེ་ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་།ཞེ་སྡང་དང་།གཏི་མུག་དང་ལྡན་པའི་ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་ལས་སྲོག་གཅོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལུས་ངག་གི་ལས་ཏེ།འཇིག་རྟེན་གྱིས་སྨད་པ་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཡང་ན་མི་དགེ་ཞེས་པ་ནི་མ་རིག་པ་སྦྱིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་གཉིས་ལ་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ནི།བསམ་པ་ཡང་ཞེས་པ་སྟེ།སེམས་ཀྱི་ལས་གཙོར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ཡང་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ལས་གསུངས་པ།བསམ་པ་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཡིན་ཏེ།།དེ་སྐྱེད་ངག་དང་ལུས་ཀྱི་ལས།།ཞེས་སོ།།དེ་ལྟར་དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ལས་བྱེད་པས་ན་བྱ་བའི་ལས་ཀུན་ཞེས་པ་སྟེ།དེ་ལ་ཀུན་ཞེས་པའི་སྒྲས་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའི་ལས་ལ་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་བས་ན་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པ་དང་།རྣམ་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་དང་།དགེ་བ་དང་མི་དགེ་བའི་ཆོས་ཀུན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་འཕྲོས་པ་ཡིན་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།དངོས་པོ་མེད་ལ་ཞེས་པ་ནས།དམིགས་པ་དང་བཅས་ཇི་ལྟར་ལགས།།ཞེས་པའི་བར་གྱི་ཚིག་གི་ལན་གསུངས་པ།སྦྱོར་བ་རྟག་ཏུ་དེགསུངས་ཏེ།ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་ལ།སྦྱོར་བ་རྟག་ཏུ་དེ་གསུངས་ཏེ།།ཞེས་པ་ནི་གང་གི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཕྲ་མོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་།ཐིག་ལེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་རྟག་ཏུ་སྦྱོར་བའོ།།དེ་ལྟར་སྦྱོར་བས་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་གསང་བའི་མཆོད་པ་ནི།མཆོད་པ་བསྒོམ་པར་གྱུར་པ་ཡིན།།ཞེས་སོ།།དོན་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།རྣལ་འབྱོར་པ་དང་།རྣལ་འབྱོར་མས་ལེའུ་བཞི་པའི་ལུས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ལྷ་བསྒོམ་སྟེ།ཕྲ་མོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་།ཐིག་ལེའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམས་ནས།ཐབས་དང་ཤེས་རབ་རོལ་པའི་གསང་བའི་མཆོད་པས་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་མཉེས་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་བསྒོམས་པས་ཅིར་འགྱུར་ཞེ་ན།དེའི་འབྲས་བུ་གསུངས་པ།གང་ཚེ་ལས་ཀྱི་ལུས་ཞིག་ན།།ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་ལ་གང་ཚེ་ཞེས་པ་ནི་ཤི་བའི་དུས་མཚོན་པའོ།
唯顯彼義，世尊亦說："善與不善諸意樂，一切作業皆能作。
"其中"善"指無貪、嗔、癡，無身語殺生等業，超越世間訶責的十種身語業故。
或"善"指如吉祥草般依止銳利智慧故。
"不善"指具貪、嗔、癡的身語意殺生等身語業，趣入世間訶責故。
或"不善"指授予無明故。
于彼二分別即"意樂"，因心業為主故。
如《阿毗達磨俱舍論》所說："意樂是意業，彼生語身業。
"如是造作善不善業，故說"一切作業"。
"一切"字當知指無記業。
故當知一切煩惱、有為法、善不善法皆從法界放出。
答"無實體"至"如何有所緣"："常說彼瑜伽"等。
其中"常說彼瑜伽"指恒時修習法界自性微細三摩地、明點三摩地。
如是瑜伽方便智慧秘密供養即"修習供養"。
義即：瑜伽士瑜伽女修習第四品身壇城諸尊，修習微細三摩地、明點三摩地后，以方便智慧遊戲秘密供養令如來歡喜。
若問如是修習將成何果？說其果："何時業身壞"等。
其中"何時"表示死亡時。
།ལས་ཀྱི་ལུས་ཞེས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་བསྒོམས་པའི་དག་པའི་བག་ཆགས་དང་ལྡན་པའི་ཕུང་པོའོ།།དེ་གནས་གྱུར་པ་ནི་ལུས་ཞིག་ན་ཞེས་པ་སྟེ་འཆི་འཕོ་བའོ།།དེའི་ཚེ་ཞེས་པ་ནི་གང་ཚེ་དང་འབྲེལ་པའོ།།དེའི་རང་མཐུ་ཡིས་ཞེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའི་བསྒོམ་པའི་བྱིན་གྱི་རླབས་ཀྱིས་དེ་འདྲའི་ལུས་སུ་ཞེས་པ་ནི་ལུས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་བདག་ཉིད་དེ་རྣལ་འབྱོར་པས་ཐོབ་པར་འགྱུར་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ།སྐྱེ་བ་དང་འཇིག་པ་ཐ་སྙད་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ཡང་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་དབུ་མ་ལས་གསུངས་པ།གནས་པ་སྐྱེ་བ་ཤི་བ་ཡོད་མེད་དམན་པ་མཉམ་པ་ཁྱད་པར་ནི།།འཇིག་རྟེན་ཐ་སྙད་དབང་གིས་གསུང་གི་དེ་བཞིན་ཉིད་དབང་གིས་མ་ཡིན།།ཞེས་སོ།།དེ་བས་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་གང་གིས་གཡོ་དང་མི་གཡོ་ཁྱབ་པར་ནི་ནམ་མཁའ་མཉམ་པ་ཉིད་འདྲ་བ་ཐ་སྙད་ལ་ནི་ཡོད་ལ་དོན་དམ་པར་ནི་མེད་པ་ཀུན་ནས་ཀུན་དུ་ཁྱབ་པ་བཞིན་དུ།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ནི་གནས་པ་སྣང་བ་རྣལ་འབྱོར་པས་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་ལྟར་ས་བཅུ་པ་ལས་གསུངས་པ།རྒྱལ་བའི་སྲས་ཁམས་གསུམ་ནི་སེམས་ཙམ་ཡིན་ཞེས་སྨྲས་པའོ།།ད་ནི་དེ་ལྟར་བསྒོམས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་ཡོན་ཏན་གསུངས་པ།བཅུ་གཉིས་མཐའ་ཡི་ཚིག་གི་དོན།།ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་ལ་བཅུ་གཉིས་མཐའི་ཚིག་དོན་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཀྵཱུཾ་ངོ་།།རྣལ་འབྱོར་པ་གང་གིས་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་པར་གང་གི་རིམ་པས་ཡི་གེ་ཀྵཱུཾ་བསྒོམ་བྱས་ན་རྣལ་འབྱོར་པ་དེས་ནི་མཆོག་གི་དངོས་གྲུབ་མི་གནས་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་བསོད་ནམས་དང་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་ཀྱིས་རྒྱས་པའི་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པར་ནི་སྒྲུབ་པ་པོ་བདག་ཉིད་ཀྱི་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་འགྱུར་ཞེས་སོ།།དེ་ལྟར་ཡང་དཔལ་མཆོག་དང་པོའི་རྒྱུད་ལས་གསུངས་པ།ཀུན་དུ་བཟང་པོའི་ཡེ་ཤེས་ནི།།རང་ཉིད་ཁོ་ནས་ཐོབ་པའོ།།ཞེས་སོ།།དེ་ལ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྟེ།།རྡོ་རྗེ་ཕྱག་ཏུ་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།གནོད་སྦྱིན་དང་།བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྡོ་རྗེ་འཛིན་པ་ནི་མ་ཡིན་པའོ།།རྣལ་འབྱོར་པས་བསྒོམ་པའི་ཡིག་འབྲུ་དེ་ལ་ཡང་དོན་དམ་པར་རང་བཞིན་མེད།སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་དོན་བསྟན་པ་སོ་དང་མཆུ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་ལ་སོ་དང་མཆུ་དང་རྐན་དང་ལྕེ་ཞེས་པ་ནི་གོ་སླའོ།།དེ་དག་འདུས་ནས་བྱུང་བའི་ཡིག་འབྲུའི་སྒྲ་ནི།མགུལ་ནས་གང་ལ་ཡོད་པ་ནི།།ཞེས་པའོ།
"業身"指修習身壇城具清凈習氣之蘊。
其轉變即"身壞"，指死亡。
"彼時"與"何時"相連。
"彼自力"指瑜伽士修習加持，"如是身"指身壇城自性，瑜伽士將獲得，即證得無住涅槃，因生滅僅是言說故。
如龍樹足於《中論》所說："住生死有無，劣等及差別，世間言說力，非由真如力。
"故法界遍滿動靜如虛空平等，世俗諦中有，勝義諦中無，瑜伽士當知法界如是顯現安住。
如《十地經》所說："佛子說三界唯心。
"今說如是修習瑜伽士功德："十二邊際語義"等。
其中"十二邊際語義"指字母kṣūṃ。
若瑜伽士恒時不斷依次第修習字母kṣūṃ，彼瑜伽士以修習力將成就無住涅槃最勝悉地、福慧資糧圓滿之金剛持。
如《吉祥最勝初續》所說："普賢智慧者，唯由自證得。
"其中"金剛持"指金剛薩埵，因手持金剛杵故，非夜叉與菩薩金剛持。
瑜伽士所修字種勝義無自性，顯示空性義："齒唇"等。
其中"齒唇腭舌"易解。
彼等和合所生字種聲即"喉中所有者"。
།དེའི་ཕྱིར་གང་ལ་དེ་ནི་ཡིག་འབྲུ་ཉིད་ཅེས་ཏེ་ཡིག་འབྲུའི་ངོ་བོ་མེད་དོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།དེ་ནི་ཟད་དང་གནས་ཕྱིར་རོ།།ཞེས་པ་སྟེ་ཡིག་འབྲུ་ཀྵཱུཾ་དེ་ནི་རང་བཞིན་མི་རྟག་པར་གནས་པའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ།ཀ་བརྗོད་ཙམ་ན་ཥ་མེད་ཥ་བརྗོད་ཙམ་ན་ཀ་ཐལ་ཏེ་འགྲོའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཞབས་སྐྱེད་བརྗོད་ཙམ་ན་ཀ་དང་ཥ་ཐལ་ཏེ་འགྲོ་བས་ཐིག་ལེ་མ་བྱུང་།ཐིག་ལེ་བརྗོད་ཙམ་ན་གོང་མ་ཐལ་ལོ།།དེ་ལྟར་མི་རྟོག་པ་ནི་སྟོང་པའོ།།དེ་ལྟར་ཡང་བྱང་ཆུབ་སེམས་འགྲེལ་ལས་ཀླུ་སྒྲུབ་ཞབས་ཀྱིས་གསུངས་པ།མི་རྟག་པ་ཡི་སེམས་ཀྱི་ནི།།སྟོང་པ་ཉིད་དུ་མི་འགལ་ལོ།།ཞེས་སོ།།འོ་ན་ཡིག་འབྲུའི་རང་བཞིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཅི་འདྲ་བ་འདོད་ཅེ་ན།གསུངས་པ།བརྗོད་པ་མེད་ཅིང་ཐེ་ཚོམ་པ།།ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་ལ་བརྗོད་པ་མེད་ཅིང་ཞེས་པ་ནི་མིང་དང་གཟུགས་ཀྱི་ངོ་བོ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ཡང་གསང་བ་འདུས་པའིརྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས་གསུངས་པ།བརྗོད་དུ་མེད་པའི་བདག་ཉིད་ཆོས།།མིང་དང་གཟུགས་བློའི་ངོ་བོ་མེད།།ཅེས་སོ།།ཐེ་ཚོམ་པ་ཞེས་པ་ནི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཡང་མ་ཡིན་མེད་པ་ཡང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་ཉིད་མྱ་ངན་ལས་འདས་པར་འདོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་བསྟོད་པ་ལས་གསུངས་པ།གང་ཞིག་གཅིག་མིན་དུ་མ་མིན།།བདག་གཞན་ཕན་ཕྱིར་བཀྲ་ཤིས་རྟེན།།དངོས་པོ་ཡོད་མིན་མེད་པའང་མིན།།ནམ་མཁའ་འདྲ་བར་རོ་མཉམ་པ།།སྡུག་བསྔལ་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཅན།།འགྱུར་བ་མེད་པ་ཉེས་མེད་པ།།ཞི་བ་མཉམ་མེད་མཉམ་པས་ན།།ཁྱབ་ཅིང་སྤྲོས་མེད་དཔེ་མེད་པའི།།སོ་སོ་རང་རིག་རྒྱལ་བ་ཡི།།ཆོས་སྐུ་དེང་འདིར་བདག་ཕྱག་འཚལ།།ཞེས་སོ།།དེ་ལྟར་ཡང་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྲེང་བ་ལས་གསུངས་པ།དངོས་མེད་མྱ་ངན་ལས་འདས་མིན།།དངོས་ཉིད་དེ་ནི་གང་ལ་ཡིན།།དངོས་དང་དངོས་མེད་མཆོག་འཛིན་པ།།ཟད་པ་མྱ་ངན་འདས་པར་གསུངས།།ཞེས་སོ།།སྒྲ་ཡིག་རྣམ་པར་སྤངས་པ་ཡི།།ཞེས་པ་ནི་ཨ་ལ་སོགས་པ་བཅུ་དྲུག་གི་ངོ་བོ་མེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རང་གི་ཕྱི་ནང་ཞེས་པ་ནི་ཕྱི་ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་ངོ་བོར་གནས་པའོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་འགྱུར་བ་མེད་པའོ།།དེ་འདྲ་བའི་མཚན་ཉིད་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ནི་རྒྱུད་འདིར་གསུངས་སོ།།ཞེས་འདོད་པའོ།།ལྷ་མོ་བཞིས་ཡོངས་སུ་ཞུས་པ་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུད་ཀྱི་སྤྱིའི་མཚན་ཏེ་གོ་སླའོ།
故"于彼即字型"指字型無自性，此為結語。
何以故？"因彼盡住故"，即字母kṣūṃ本性無常住。
譬如：說"ka"時無"ṣa"，說"ṣa"時"ka"即消失。
同樣，說"足生"時"ka"與"ṣa"消失未生點，說點時前者消失。
如是無分別即空性。
如龍樹足於《菩提心釋》所說："無常之心性，不違于空性。
"若問字型本性菩提心如何？答："無言說疑惑"等。
其中"無言說"因無名色自性故。
如《密集後續》所說："無言說性法，名色智無體。"
"疑惑"指非有非無法性涅槃故。
如《法身贊》所說："
非一亦非多，利他自吉祥，非有亦非無，如空等一味。
無苦之自性，無變無過失，寂靜無等等，遍滿無戲論，
無喻自證知，法身今敬禮。
"如《寶鬘論》所說："
無實非涅槃，實有于誰有，執著有無勝，滅盡即涅槃。"
"遠離聲字相"指非十六阿等自性故。
"自內外"指安住內外十二處自性。
"真如"指無變異。
如是特徵即此續所說菩提心。
"四天女普問"為續總名，易解。
།ལས་ཞེས་པ་ནི་དེའི་ནང་དུ་ཡང་ལྷ་མོ་སྤྱན་མས་ཡོངས་སུ་ཞུས་པ་ཞེས་པ་སྟེ།སྤྱན་མས་གཙོར་སྡུད་པ་པོ་བྱས་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལེའུ་ཞེས་པ་ནི་རིམ་པར་ཕྱེ་བའོ།།དང་པོ་ཞེས་པ་ནི་གཉིས་པའི་གོང་མའོ།།ལྷ་མོ་བཞིས་ཡོངས་སུ་ཞུས་པའི་ལེའུ་དང་པོའི་རྣམ་པར་བཤད་པའོ།།།།ད་ནི་ལེའུ་གཉིས་པ་ལ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རིམ་པ་མཱ་མ་ཀཱིས་ཞུས་པ།དེ་ནས་ལྷ་མོ་མཱ་མ་ཀཱིས་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་ལ་དེ་ནས་ཞེས་པ་ནི་ལེའུ་དང་པོ་དང་གཉིས་པའི་མགོ་མཇུག་སྦྱོར་བའི་ཚིག་གོ།།ལྷ་མོ་ཞེས་པ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ།།ལྷ་མོ་ཡང་དེ་མཱ་མ་ཀཱི་ཡང་དེ་ཉིད་པས།ལྷ་མོ་མཱ་མ་ཀཱིས་ཞེས་པ་སྟེ།སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡུམ་ཞེས་བྱ་བའོ།།རྡོ་རྗེ་ཅན་ཞེས་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྟེ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལ་ཞེས་པ་ནི་ཞུས་པའི་གནས་བསྟན་པའོ།།འདི་ཞེས་པ་ནི་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་ཞུས་ཚིག་གོ།།ཞུས་ཏེ་ཞེས་པ་ནི་ཞུ་བའི་རིམ་པ་ལྔ་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ།།བྱང་ཆུབ་སེམས་ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སོ།།དེའི་རིམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རིམ་པའོ་ཞེས་པ་སྟེ་འོག་ཏུ་འབྱུང་བའི་གནས་དང་།ཁ་དོག་གི་རིམ་པར་བསྐྱེད་པ་དང་།མདོར་བསྡུས་པའི་རིམ་པའོ།།དེ་ཞུས་པ།ཁ་སྙིང་ལྟེ་བ་གསང་བ་ལ།།འགྲོ་དང་ཕྱིར་འོང་བསྟན་པ་ནི།།ཞེས་པ་སྟེ་གོ་སླའོ།།རྡོ་རྗེཆེན་པོས་ཞེས་པ་ནི་སྟོན་པ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་སྟེ།ཀུན་དུ་ཁྱབ་པའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།བཀའ་སྩལ་འཚལ་ཞེས་པ་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ།།ཆ་ཤས་རྣམ་པ་དུ་ཞིག་གསུངས།།ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡན་ལག་གི་སྒོ་ནས་ཞུས་པའོ།།གནས་ཀྱི་རྣམ་པ་བསྒྱུར་བ་དུ།།ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་གནས་ཞུས་པའོ།།ཁ་དོག་རྣམ་པ་དུ་ཞིག་གསུངས།།ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་ཁ་དོག་གི་རིམ་པ་ཞུས་པའོ།།དེ་བཞིན་གདན་ཡང་ཇི་ལྟར་འཚལ།།ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་གདན་ཞུས་པའོ།།ད་ནི་སྟོན་པས་ལན་གསུངས་པ།།རྡོ་རྗེ་ཅན་གྱིས་བཀའ་སྩལ་པ།།ཞེས་པ་སྟེ་གོང་དུ་བཤད་ཟིན་ཏོ།།ཆ་ཤས་རྣམ་པ་དུ་ཞིག་གསུངས།།ཞེས་པའི་ལན་གསུངས་པ།ཆ་ཤས་བཞི་དང་མཉམ་ལྡན་ཞིང་།།ཞེས་པ་སྟེ་ཡི་གེ་ཀྵ་དང་ཡི་གེ་ཨོཾ་དང་།ཡི་གེ་ཧཱུཾ་དང་།ཡི་གེ་ཨཱཿརྣམས་ཀྱི་ཆ་བཞི་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་རོ།
"由"指其中"天女眼母普問"，因眼母為主集者故。
"品"指次第分別。
"第一"指在第二之前。
此為天女四問第一品釋。
今第二品中摩摩基問法界菩提心次第：
"爾時天女摩摩基"等。
其中"爾時"為第一品與第二品首尾相連之詞。
"天女"已解說。
天女即摩摩基，故說"天女摩摩基"，稱為一切佛母。
"金剛持"指金剛薩埵，因手持金剛杵故。
"于"指請問處。
"此"指下文請問語。
"問"即上說五種請問次第。
"菩提心"指法界。
"其次第"即菩提心次第，指下文所說處所、顏色次第生起及略攝次第。
其請問："口心臍密處，往來如何示"等易解。
"大金剛"指導師金剛薩埵，因遍滿自性故。
"請開示"已解說。
"幾分"問菩提心支分。
"處所幾轉變"問法界菩提心處所。
"幾種顏色說"問法界菩提心顏色次第。
"座位復云何"問法界菩提心座位。
今導師答："金剛持宣說"等上已解說。
答"幾分"問："具足四分"，因具字母kṣa、字母oṃ、字母hūṃ、字母āḥ四分故。
།གནས་ཀྱི་རྣམ་པ་བསྒྱུར་བ་དུ།།ཞེས་པའི་ལན་གསུངས་པ།པདྨ་བཞི་ལ་ཡང་དག་གནས།།ཞེས་པ་སྟེ་ཁའི་པདྨ་དང་།སྙིང་གི་པདྨ་དང་།ལྟེ་བའི་པདྨ་དང་།གསང་བའི་པདྨའོ།།ཁ་དོག་རྣམ་པ་དུ་ཞིག་གསུངས།།དེ་བཞིན་གདན་ཡང་ཇི་ལྟར་འཚལ།།ཞེས་པའི་ལན་གསུངས་པ།སྙིང་གི་པདྨ་ལ་གནས་གནག་།ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་དེ་ལ་སྙིང་གི་པདྨ་ལ་གནས་གནག་ཅེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡི་གེ་ཨོཾ་ཀྱི་གཟུགས་སུ་ཁ་དོག་གནག་པར་གནས་པའོ།།ཁ་ཡི་པདྨ་ལ་གནས་དཀར།།ཞེས་པ་སྟེ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཀྵའི་གཟུགས་སུ་མདོག་དཀར་བར་གནས་པའོ།།ང་རོ་ལྟེ་པའི་པདྨར་གནས།།ཞེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡི་གེ་ཧཱུཾ་གི་གཟུགས་ཁ་དོག་དམར་བར་གནས་པའོ།།གསང་བའི་པདྨར་ང་རོ་མཐའ།།ཞེས་པ་ནི།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡི་གེ་ཨའི་གཟུགས་སུ་ཁ་དོག་སེར་བར་གནས་པའོ།།དེ་ལྟ་བུའི་རིམ་པས།སྟབས་ཀྱིས་མཐའ་རུ་འགྲོ་བྱེད་ནས།།ཞེས་པ་སྟེ་ཆགས་པའི་དུས་སུ་འཇིག་རྟེན་ཀུན་བསྐྱེད་པར་བྱས་ནས།འཇིག་པའི་དུས་སུ་ཡང་ཐིག་ལེའི་དབྱིངས་སུ་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་བྱང་ཆུབ་སེམས།ཐིག་ལེའི་སྦྱོར་བས་རབ་ཏུ་གནས།།ཞེས་པའོ།།དེ་ལྟ་བུའི་རིམ་པས་བསྐྱེད་པའི་དོན་ཏེ་གསལ་པོར་གསུངས་པ།སྣོམ་བྱེད་པ་དང་ཐོས་བྱེད་པ་དང་གང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་ལ་སྣོམ་བྱེད་ཅེས་པ་ནི་སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་དྲི་ལ་བྱེད་པའོ།།དེ་བཞིན་དུ་ཐོས་བྱེད་ལ་སོགས་པ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ།།དབང་པོའི་གོ་རིམས་འཁྲུལ་ན་ཡང་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་བཀའ་ལ་སྐུར་བ་གདབ་པར་མི་བྱ་སྟེ་མདོ་སྡེ་གཞན་དུ་རིམ་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།།དེ་ལ་བདེ་བ་ཞེས་པ་ནི་སིམ་པའོ།།བདེ་བ་མ་ཡིན་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་པ་ནི་སིམ་པ་མ་ཡིན་པའོ།།དེ་གཉིས་དབང་པོ་དང་ཡུལ་དང་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་འདུས་པ་ལས་མྱོང་བ་ནི་ཚོར་བའོ།།ཚོར་བ་དེ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་བྱེད་པས་ན་ཚོར་བྱེད་ཅེས་སོ།།དེ་ལྟར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་ནས།མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པས་ཚོར་བ་དང་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པའོ།།གང་ལས་ཞེས་པ་ལ་སོགསཔ་ནི་གོ་སླའོ།།འབྱེད་པ་ཞེས་པ་ནི་ཤིང་ལ་སོགས་པ་གཉིས་སུ་གྱུར་པའོ།།གཅོད་པ་ཞེས་པ་ནི་སྟ་རེ་ལ་སོགས་པའོ།།དེ་ཁོ་ནས་ཞེས་པ་ནི་དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱིས་བྱེད་དོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།།ཆོ་ག་རྣམ་པ་མང་པོ་ཤེས།།ཞེས་པ་ནི་དེ་ལས་གཞན་ཡང་འཇིག་རྟེན་གྱི་གཙུག་ལག་ཐམས་ཅད་དོ།
答"處所幾轉變"問："安住四蓮花"，即口蓮、心蓮、臍蓮、密處蓮。
答"幾種顏色說"及"座位復云何"問："心蓮處黑色"等。
其中"心蓮處黑色"指法界字母oṃ形黑色安住。
"口蓮處白色"指法界字母kṣa形白色安住。
"聲住臍蓮處"指法界字母hūṃ形紅色安住。
"密蓮聲究竟"指法界字母a形黃色安住。
如是次第，"漸至究竟行"，即生起時產生一切世間，滅時法界菩提心於明點界中"以明點瑜伽而安住"。
如是次第生起義明說："嗅作聞作及"等。
其中"嗅作"指鼻識對香。
同樣，"聞作"等亦當知。
雖諸根次第錯亂，不應誹謗世尊教法，應於他經了知次第。
其中"樂"指安適。
"非樂即苦"指不安適。
二者根境識三和合所生體驗即受。
此受亦由法界所作故說"受作"。
如是于《般若波羅蜜多》等說："眼觸所生受"等。
"由何"等易解。
"分開"指木等成二。
"砍伐"指斧等。
"唯彼"結語指彼等亦由法界所作。
"知諸多儀軌"指除此外一切世間典籍。
།རྒྱལ་པོའི་རིགས་སུ་གྱུར་པ་ལ་སོགས་པའི་རིས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་གཞན་མེད་པའི་དོན་བསྟན་པ།རྒྱལ་པོའི་དོན་ཡང་བྱེད་འགྱུར་དང་།།ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་ལ་རྒྱལ་པོ་ཞེས་པ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་དང་།མཁར་གྱི་རྒྱལ་པོའོ།།དེ་གཉིས་རྒྱལ་བར་བྱེད་པ་ནི།རྒྱལཔོའི་དོན་ཡང་བྱེད་པར་འགྱུར།།ཞེས་པའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ།འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་བཞི་ལ།གསེར་གྱི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོས་ནི།གླིང་བཞི་མཁར་གྱི་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པ་ཚུར་འོང་ནས་མངའ་དབུལ་ཏེ་རྒྱལ་པོའོ།།དངུལ་གྱི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོས་ནི་བྱང་སྒྲ་མི་སྙན་མ་གཏོགས་པ་གླིང་གསུམ་ལ་ཕར་འགྲོ་སྟེ་འདུལ་ནས་རྒྱལ་པོའོ།།ཟངས་ཀྱི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོས་ནི་སྒྲ་མི་སྙན་དང་།ལུས་འཕགས་མ་གཏོགས་པ་གླིང་གཉིས་ལ་ཕར་འགྲོ་སྟེ།གཡུལ་བཤམས་ནས་འདུལ་བས་རྒྱལ་པོའོ།།ལྕགས་ཀྱི་འཁོར་ལོས་སྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ནི་སྒྲ་མི་སྙན་དང་།ལུས་འཕགས་པོ་དང་།བན་གླང་སྤྱོད་གསུམ་མ་གཏོགས་པ་འཛམ་བུ་གླིང་གཅིག་ལ་ཕར་འགྲོ་སྟེ།འཐབ་ནས་འདུལ་བས་རྒྱལ་པོའོ།།དེ་ལྟར་ཡང་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ལས་གསུངས་པ།གསེར་དངུལ་ཟངས་ལྕགས་འཁོར་ལོ་ཅན།།དེ་དག་གླིང་གཅིག་གླིང་གཉིས་དང་།།གསུམ་དང་བཞི་ལ་མས་རིམ་བཞིན།།ལྷན་ཅིག་གཉིས་མིན་སངས་རྒྱས་བཞིན།།ཕས་བསུ་རང་འགྲོ་གཡུལ་བཤམ་དང་།མཚོན་བརྩམས་པས་རྒྱལ་གནོད་པ་མེད།།ཅེས་པའོ།།མཁར་གྱི་རྒྱལ་པོ་རྣམས་ནི།།དམག་གི་དཔུང་གི་སྟོབས་ཀྱིས་ཕ་རོལ་ལ་གནོན་པ་བྱས་ཏེ་འདུལ་བས་རྒྱལ་པོའོ།།དེ་རྣམས་ཀྱང་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ལས་གཞན་མེད་པའི་དོན་ཏོ།།ཡང་ཞེས་པའི་སྒྲ་ནི་དོན་གཞན་སྙེག་པའོ།།དབང་ཕྱུག་དོན་ཡང་དེ་བཞིན་དུ།།ཞེས་པ་ནི་ཤིང་སཱ་ལ་ལྟ་བུ་ཕྱུག་པའི་ཁྱིམ་བདག་གི་ལོངས་སྤྱོད་བྱེད་པ་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའོ།།དེ་བས་ན་གཞན་ཡང་བྲན་དུ་གྱུར་པའི་སེམས་ཅན་དང་སྡུག་བསྔལ་བའི་སེམས་ཅན་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཁོ་ན་དོན་གྱིས་ཤེས་པར་བྱ་སྟེ།ཆོས་ཀུན་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་ཡང་གསང་ཆེན་ཐམས་ཅད་རྒྱུད་ལས་གསུངས་པ།ཆོས་བདག་མེད་པ་ལས་བྱུང་བ།།གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་མཆོག་།ཆོས་ཉིད་དམ་པ་ཡེ་ཤེས་ནི།།ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་བྱ་བའོ།།ཞེས་པའོ།
為顯示王族等種姓亦不離法界義，說"亦作王事業"等。
其中"王"有二種：轉輪王與城邑王。
二者為王即"亦作王事業"。
譬如四轉輪王中：金輪王者，四洲城邑王等來朝獻上權力而為王。
銀輪王者，除北俱盧洲外往三洲調伏而為王。
銅輪王者，除北俱盧洲及東勝身洲外往二洲列陣調伏而為王。
鐵輪王者，除北俱盧洲、東勝身洲、西牛貨洲三洲外往南贍部洲一洲戰鬥調伏而為王。
如《阿毗達磨俱舍論》所說："金銀銅鐵輪，彼等一二三，四洲漸次第，不併如諸佛。
迎往自行軍，舉兵勝無害。
"城邑諸王以軍隊力量降伏他方調伏而為王。
此等亦無離法界自性之義。
"亦"字表示尋求他義。
"富貴事亦然"指如娑羅樹般富貴居士受用亦是法界自性。
故應知其他為奴之有情及受苦有情亦唯是法界菩提心自性，以諸法無二故。
如《大秘密一切續》所說："從無法我生，無二勝智慧，法性勝智慧，名為法界性。"
།བྲམ་ཟེ་ཞེས་པ་ནི་བསྐལ་པ་དང་པོ་ན་དགོན་པར་བསྙགས་ཤིང་ཁྱིམ་སྤངས་ཏེ།བྲང་བརྗེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།རྒྱལ་པོ་ཞེས་པ་ནི་བསྐལ་བ་དང་པོ་ན་རྐུན་མ་ཚར་གཅོད་པའི་དོན་དུ་འབྲས་སཱ་ལུའི་ཞིང་སྲུང་བའི་སྲུང་མར་བསྐོས་པའོ།།རྗེའུ་རིགས་དང་ཞེས་པ་ནི།བསྐལ་པ་དང་པོར་ཕྱུགས་ལ་བརྟེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དམངས་རིགས་ཞེས་པ་ནི་བསྐལ་བ་དང་པོར་ཞིང་ལ་བརྟེན་ཅིང་གནས་པའོ།།སྨད་པ་ཞེས་པ་ནི་རིགས་ནི་ལྔ་སྟེ།སོག་མིག་ཅན་དང་།ཉ་ལས་པ་དང་།མདའ་མཁན་དང་།བཙོ་བླག་མཁན་རྣམས་ཏེ།སྨད་པའི་ལས་ལ་འཇུག་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་དག་དང་པོ་བཟུང་ནས་བརྒྱུད་པའི་རིམ་པ་ནི་རིགས་རྣམས་དང་ཞེས་པའོ།།དེ་ལྟར་ཡང་གསང་བ་འདུས་པའི་རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས་གསུངས་པ།རིགས་ནི་བརྒྱུད་མར་བསྟན་པ་སྟེ།རྒྱུད་ནི་ཐོག་མ་ཞེས་བྱའོ།།ཞེས་སོ།།བུད་མེད་དུ་མ་སྤྲུལ་པར་བྱེད།།ཅེས་པ་ནི་བསྐལ་བ་དང་པོ་ཁོ་ན་ལ་འོད་གསལ་གྱི་ལྷ་བབས་པ་ཕོ་འབའ་ཞིག་ཁོ་ན་ལས་འདོད་ཆགས་ཀྱི་དབང་གིས་མོའི་གཟུགས་སུ་སྤྲུལ་པའོ།།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་བསྐྱེད་པ་ལས་གཞན་མེད་ཅེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དུད་འགྲོ་ཡི་དགས་སྐྱེ་བ་དང་།།ཞེས་པ་ནི་ཡིག་འབྲུ་བཅོམ་ཟིན་ཏོ།།གཟུགས་ཅན་རྣམས་དང་ཞེས་པ་ནི།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་བསམ་གཏན་བཞིའི་ལྷ་སྟེ།གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་ལ་ཆགས་ནས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལ་བསམ་གཏན་དང་པོའི་གནས་གསུམ་སྟེ་ཚངས་རིས་དང་།ཚངས་པ་མདུན་ན་འདོན་དང་།ཚངས་པ་ཆེན་པོའོ།།བསམ་གཏན་གཉིས་པ་ལ་ཡང་གནས་གསུམ་སྟེ་འོད་ཆུང་དང་།ཚད་མེད་འོད་དང་།འོད་གསལ་ལོ།།བསམ་གཏན་གསུམ་པ་ལ་ཡང་གནས་གསུམ་སྟེ།དགེ་ཆུང་དང་།ཚད་མེད་དགེ་དང་།དགེ་རྒྱས་སོ།།བསམ་གཏན་བཞི་པ་ནི་གནས་བརྒྱད་དེ།སྤྲིན་མེད་དང་།བསོད་ནམས་སྐྱེས་དང་།འབྲས་བུ་ཆེ་བ་དང་།དེ་ལ་གཏོགས་པ་གནས་གཙང་མ་ལྔ་སྟེ།མི་ཆེ་བ་དང་།མི་གདུང་བ་དང་།གྱ་ནོམ་སྣང་བ་དང་།ཤིན་ཏུ་མཐོང་བའོ།།འོག་མིན་ནི་གནས་བཅུ་བདུན་ནོ།།དེ་ལྟར་ཡང་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ལས་གསུངས་པ།གོང་མའི་གནས་དག་བཅུ་བདུན་ནི།།གཟུགས་ཁམས་ཡིན་དེ་སོ་སོ་ཡི།།བསམ་གཏན་ས་ནི་གསུམ་པ་ཡང་།།བཞི་པ་ས་ནི་བརྒྱད་པ་ཡིན།།ཞེས་པའོ།།གཟུགས་མེད་དང་ཞེས་པ་ནི།གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ཀྱི་སེམས་ཅན་བཞི་སྟེ།གནས་ནི་མེད་པ་གཟུགས་མེད་པའི་ཁམས་ལ་ཆགས་ནས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།
"婆羅門"指初劫時入空閑處舍家，因交換胸故。
"王"指初劫時為斷盜賊而被任命為稻田守護者。
"吠舍"指初劫時依靠牲畜故。
"首陀羅"指初劫時依靠農田而住。
"賤民"指五種姓：織蓆者、漁夫、箭匠、屠夫等，因從事卑賤工作故。
"諸種姓"指從最初傳承次第。
如《密集後續》所說："種姓次第宣，傳承名為初。
""化現諸女人"指初劫時唯光明天人降下，僅由男性因貪慾力化現女身。
此等亦無離法界自性所生之外，此為結語。
"畜生餓鬼生"已破字型。
"有色者"指色界四禪天，因貪著色界而生故。
其中初禪三處：梵眾、梵輔、大梵。
第二禪亦三處：少光、無量光、光明。
第三禪亦三處：少凈、無量凈、遍凈。
第四禪八處：無雲、福生、廣果，及屬彼五凈居天：無煩、無熱、善現、善見。
色究竟為第十七處。
如《阿毗達磨俱舍論》所說："上處有十七，色界各別地，三禪為三處，四禪為八處。"
"無色"指無色界四有情，因無處所貪著無色界而生故。
།འདི་ལྟ་སྟེ།ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་།རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་སྐྱེ་མཆེད་དང་།ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་།ཡོད་མིན་མེད་མིན་སྐྱེ་མཆེད་བཞིའོ།།དེ་ལྟར་ཡང་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ལས་གསུངས་པ།གཟུགས་མེད་ཁམས་ན་གནས་མེད་དེ།།སྐྱེ་བ་ལས་ནི་རྣམ་པ་བཞི།།ཞེས་པའོ།།དེ་བཞིན་འདོད་པའི་སྲིད་རྣམས་ལས།།ཞེས་པ་ནི་འདོད་ཁམས་གནས་རིས་ཉི་ཤུ་སྟེ།འདོད་པ་ལ་ཆགས་ནས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་རོ།།འདི་ལྟ་སྟེ།དམྱལ་བ་ཆེན་པོ་བརྒྱད་དེ།ཡང་སོས་དང་།ཐིག་ནག་དང་།བསྡུས་འཇོམས་དང་།ངུ་འབོད་དང་།ངུ་འབོད་ཆེན་པོ་དང་།ཚ་བ་དང་།རབ་ཏུ་ཚ་བ་དང་།མནར་མེད་པ་དང་།ཡི་དགས་དང་།བྱོལ་སོང་དང་།འཛམ་བུའི་གླིང་དང་།ལུས་འཕགས་པོ་དང་།བན་གླང་སྤྱོད་དང་།སྒྲ་མི་སྙན་དང་།རྒྱལ་ཆེན་རིགས་བཞི་དང་།སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་དང་།འཐབ་བྲལ་དང་།དགའ་ལྡན་དང་།འཕྲུལ་དགའ་དང་།གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་རྣམས་ཏེ་ཉི་ཤུའོ།།དེ་ལྟར་ཡང་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ལས་གསུངས་པ།དམྱལ་བ་ཡི་དགས་དུད་འགྲོ་དང་།།མི་རྣམས་དང་ནི་ལྷ་དྲུག་དག་།འདོད་པའི་ཁམས་ཡིན་དམྱལ་བ་དང་།།གླིང་དབྱེ་བ་ལ་དེ་ཉི་ཤུ།།ཞེས་སོ།།འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཅེས་པ་ནི་ས་དང་།ཆུ་དང་།མེ་དང་།རླུང་རྣམས་སོ།།དེ་དག་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་སྐྱེ་བའི་ཕྱིར་སྐྱེད་བྱེད་པ་ཞེས་སོ།།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སོ།།དེ་སྟོང་གསུམ་གྱི་སྟོང་ཆེན་པོའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སུ་གྱུར་པ་ནི།དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རྫུ་འཕྲུལ་གནས་ཞེས་པ་སྟེ་གཅིག་ལས་དུ་མར་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།མོ་གཟུགས་དང་ནི་ཞེས་པ་ནི་སྐད་ཕྲ་བ་དང་།ནུ་མ་ཆེ་བ་དང་།མོའི་དབང་པོ་རྣམས་ཀྱིས་མཚན་པའོ།།ཕོའི་གཟུགས་ཞེས་པ་ནི་ང་རོའི་སྐད་དང་།ཁ་སྤུ་དང་།ཕོའི་དབང་པོས་མཚན་པའོ།།དེ་གཉིས་ཀྱི་འཁྲིག་པའི་འདོད་པའི་བདེ་བ་ངོ་བོར་ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་བྱང་ཆུབ་སེམས་གནས་པས་ན།བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གོ་འཕང་གནས།།ཞེས་སོ།།དེ་ལྟར་ཞེས་པ་ནི་གོང་དུ་བསྟན་པའི་དོན་ལ་སྙེག་པའོ།།དེ་བཞིན་ཉིད་ཅེས་པ་ནི་འགྱུར་བ་མེད་ཅིང་ཀུན་དུ་ཁྱབ་པའོ།།ཤེས་པ་ཞེས་པ་ནི་རྟོགས་ནས་དོན་དམ་པའི་ཡིག་འབྲུ་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ངོ་བོ་ཀྵ་ཨོཾ་ཧཱུཾ་ཨཱཿཤེས་པའི་རྣལ་འབྱོར་པ་གང་དེ་ནི་གསང་ཆེན་ཤེས་པ་སྟེ་ཡིག་འབྲུ་བཤད་ཟིན་ཏོ།
即：空無邊處、識無邊處、無所有處、非想非非想處四處。
如《阿毗達磨俱舍論》所說："無色界無處，由生分四種。"
"如是欲有中"指欲界二十處，因貪慾而生故。
即：八大地獄：等活、黑繩、眾合、號叫、大號叫、炎熱、極熱、無間；
餓鬼；畜生；
南贍部洲；東勝身洲；西牛貨洲；北俱盧洲；
四大天王天；三十三天；離諍天；兜率天；
化樂天；他化自在天，共二十處。
如《阿毗達磨俱舍論》所說："
地獄餓鬼畜，人及六慾天，
是欲界地獄，洲分為二十。"
"一切大種"指地、水、火、風。
此等亦從法界生故說"能生"。
"真如"即法界。
彼成為三千大千世界即"真如神變處"，因一成多故。
"女相"指細音、大乳房、女根為相。
"男相"指粗音、鬚髮、男根為相。
彼二交合欲樂本性亦住於法界菩提心故，說"安住大樂位"。
"如是"指趣向上說義。
"真如"指無變遍滿。
"知"指了悟后，勝義字母涅槃本性kṣaoṃhūṃāḥ，知此瑜伽士即大秘密知，字母已說訖。
།དེ་ཅི་འདྲ་བ་ཡིན་ཞེ་ན་ཁྱད་པར་གསུངས་པ།གང་དེས་བདག་ཉིད་ཀུན་གནས་པ།།ཞེས་པ་དེ་བཅུད་དང་སྣོད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པའི་ཕྱིར་རོ།།གོང་དུ་བསྟན་པའི་ཡིག་འབྲུའི་ཁ་དོག་གི་འཕྲོ་བསྟན་པ།ཁ་དོག་མེད་ཅིང་ཁ་དོག་དམར།།ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་ལ་ཁ་དོག་མེད་ཅིང་ཞེས་པ་ནི་ནག་པོ་སྟེ།དཀར་པོ་ལ་སོགས་པ་ཁ་དོག་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཁ་དོག་དམར་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ་གོ་སླའོ།།ཐིག་ལེའི་གཟུགས་སུ་གྱུར་པ་དེ།།ཞེས་པ་ནི་ཡིག་འབྲུ་དེ་དག་ཙ་ན་ཀའི་ཚད་ཀྱི་ཐིག་ལེའི་དབུས་སུ་གནས་པའོ།།འགྲོ་དང་ཕྱིར་འོང་རྣམ་པར་བསྟན།།ཞེས་པ་ནི་པདྨ་རྣམ་པ་བཞི་ལས་ཕྱིར་འགྲོ་བ་ལ་ཁམས་གསུམ་དུ་ཁྱབ་ཅིང་ཕྱིར་བསྡུ་བའི་དོན་ཏོ།།དོན་དེ་ཁོ་ན་གསལ་པོར་བསྟན་པ།གང་དེ་རིག་པ་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེ།།མཐའ་ཡས་བཅས་པ་སྣ་ཚོགས་གཟུགས།།ཞེས་པ་སྟེ་གང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་རིག་པ་རྫུ་འཕྲུལ་ཆེ་ཞེས་པ་སྟེ་གཅིག་ལས་དུ་མའི་ལས་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།མཐའ་ཡས་བཅས་པ་ཞེས་པ་ནི་གང་གཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་གྲངས་མེད་པར་གྱུར་པའོ།།མཐའ་ཡས་བཅས་པ་ཡང་དེ།སྣ་ཚོགས་གཟུགས་ཀྱང་དེ་བས་ན།།མཐའ་ཡས་བཅས་པ་སྣཚོགས་གཟུགས།།ཞེས་པ་སྟེ་སེམས་ཅན་གྱི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་བཅུད་སྣ་ཚོགས་པའོ།།འདི་ལྟ་སྟེ།བཅུད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་འགྲོ་བ་རིགས་ལྔའི་ནང་ན་ཆེ་བ་དང་།ཆུང་བ་དང་།བཟང་བ་དང་།ངན་པ་དང་།ཕྲ་བ་དང་།སྤོམ་པ་དང་།དགེ་བ་དང་།མི་དགེ་བ་དང་།ཕོ་དང་།མོ་དང་།བདེ་བ་དང་།མི་བདེ་བ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་པའོ།།སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་ནི་དཀར་པོ་དང་།སེར་པོ་དང་།དམར་པོ་དང་།ནག་པོ་དང་།ཐུང་ངུ་དང་།རིང་པོ་དང་།ཟླུམ་པོ་དང་།ཕྱ་ལེ་བ་དང་།ཕྱ་ལེ་བ་མ་ཡིན་པ་དང་།རྡུལ་དང་།རི་རབ་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་པའོ།།དེ་ལྟར་ཡང་ཆོས་མངོན་པ་མཛོད་ལས་གསུངས་པ།ལས་ལས་འཇིག་རྟེན་སྣ་ཚོགས་སྐྱེ།།ཞེས་པའོ།།དེ་ལྟར་ཁམས་གསུམ་དུ་ཁྱབ་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་པོ་སྐྱེ་བ་དང་།འཇིག་རྟེན་པའི་དུས་སུ་བསྡུ་བའི་དོན་ཡང་གསལ་པོར་བྱེད་པ་གསུངས་པ།སྐྱེ་དང་བསྡུས་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་ལ་སྐྱེ་བ་དང་ཞེས་པ་ནི་སྣོད་དང་བཅུད་ཆགས་པའོ།
若問其如何，說其特徵："彼遍住自身"，因成為情器自性故。
顯示上述字母顏色之餘："無色及紅色"等。
其中"無色"指黑色，因無白色等顏色故。"紅色"等易解。
"成為明點相"指彼等字母住于如豆大小明點中央。
"顯示往來相"指從四蓮花出外遍滿三界及收攝之義。
明顯顯示彼義："彼明大神變，無邊種種相"，即彼法界明大神變，因從一成多作業故。
"無邊"指如恒河沙數無量世界。
無邊亦彼，種種相亦彼，故"無邊種種相"，由有情業力故情世間種種。
譬如，情世間五趣中有大小、善惡、細粗、善不善、男女、樂不樂等種種。
器世間則有白黃紅黑、短長、圓平、不平、微塵、須彌等種種。
如《阿毗達磨俱舍論》所說："業生種種世。
"如是顯明遍滿三界菩提心法界初生及世間時收攝義，說"生及收攝"等。
其中"生"指器情形成。
།འདི་ལྟ་སྟེ།ཆགས་པའི་བསྐལ་པ་ལ་ནམ་མཁའ་ལ་སེམས་ཅན་གྱི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་།ཆུའི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་།དབང་ཆེན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དང་།རི་བདུན་དང་།རི་རབ་དང་།སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་ནས་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བར་དུ་མས་བར་གྱི་བསྐལ་པ་གཅིག་གི་བར་དུ་སྐྱེ།བཅུད་ནི་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ལྷ་རྣམས་གཞལ་ཡས་ཁང་དང་བཅས་པར་སྐྱེ་སྟེ།དེ་ལས་མར་བབ་པ་མནར་མེད་པའི་དམྱལ་བ་ན་གཅིག་སྐྱེས་པའི་བར་དང་།བར་གྱི་བསྐལ་བ་བཅུ་དགུའི་དུས་ཚད་དོ།།བསྡུས་ན་འཇིག་པ་ལ་ཞེས་པ་ནི་འཇིག་པའི་བསྐལ་པ་མེད་པ་འཇིག་པའི་འཇིག་རྟེན་མནར་མེད་པའི་དམྱལ་བ་ན་དམྱལ་བ་མི་སྐྱེ་སྟེ།འཇིག་རྟེན་གཞན་གྱི་དམྱལ་བ་ན་སྐྱེར་སོང་བ་དང་པོ་བཟུང་ནས་ཡར་འཕོ་སྟེ་བསམ་གཏན་བཞི་པའི་ལྷ་གཞལ་ཡས་ཁང་དང་བཅས་པར་མི་སྣང་བའི་བར་དུ་བར་གྱི་བསྐལ་བ་བཅུ་དགུར་རོ།།སྣོད་འཇིག་པ་ནི་མེས་འཇིག་པའི་དུས་སུ་མནར་མེད་པའི་དམྱལ་བ་པ་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་བར་དུ་འཇིག་པ་དང་།ཆུས་འཇིག་པའི་དུས་སུ་བསམ་གཏན་གཉིས་པའི་བར་དུ་འཇིག་པ་དང་།རླུང་གིས་འཇིག་པའི་དུས་སུ་བསམ་གཏན་གསུམ་པའི་བར་དུ་འཇིག་གོ།།དེ་ལྟར་འཇིག་རྟེན་སྐྱེ་བ་དང་།འཇིག་པའི་དུས་སུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཡིག་འབྲུ་ཅན་ཐིག་ལེའི་གཟུགས་སུ་བསྡུས་ནས་རབ་ཏུ་གནས་སོ་ཞེས་སོ།།ད་ནི་ཡོན་ཏན་གསུངས་པ།གང་གིས་བརྒྱད་ཁྲི་རྩ་བཞིའི་ཆོས།།ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་ལ་གང་ཞིག་ཅེས་པ་ནི་རྣལ་འབྱོར་པའམ་མཁས་པ་སྤྱི་ལ་ཤེས་པར་བྱའོ།།བརྒྱད་ཁྲི་རྩ་བཞིའི་ཆོས་ཞེས་པ་ནི་སེམས་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་པ་བརྒྱད་ཁྲི་རྩ་བཞིའི་གཉེན་པོའོ།།ལམ་གྱི་བདེན་པ་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་རྩ་བཞིའི་ཆོས་བསྟན་པའོ།།ཕྲག་དེ་གཅིག་ནས་གཉིས་སུ་བརྩིས་པ་སྟོང་ཕྲག་བརྒྱ་ཞེས་པ་ནི་འབུམ་ཕྲག་གཅིག་གོ།།དེ་སྙེད་ཆོས་ཀྱི་དོན་ཤེས་ན་ཡང་མཁས་པ་དེ་ཡིས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ཉིད་མི་ཤེས་པ་སྟེ་རྟོགས་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་བས་ན་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཤེས་མ་ཐག་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་ཤེས་པའི་མཁས་པ་དེ་དག་ཀུན་ཀྱང་བླ་ན་མེད་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་འབྲས་བུ་མེད་དོ་ཞེས་པའོ།།ད་ནི་གོང་གི་ཆ་ཤས་ཀྱི་ཡི་གེ་སྭས་བསྟན་པ།བཅུ་གཉིས་ལྔ་ཡི་ལྔ་པ་ཡང་།།ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་སྟེ།དེ་ལ་བཅུ་གཉིས་ཞེས་པ་ནི་ཨ་ལས་བརྩིས་པའི་ཡི་གེ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་མཐའ་མ་ཨའོ།
即：成劫時，由有情業力，于虛空中生風輪、水輪、大地輪、七山、須彌山、三十三天至第三禪，中間一中劫間生起。
有情則生第四禪天及宮殿，從彼下降至無間地獄生一有情間，為十九中劫時量。
"收攝壞時"指壞劫時，無間地獄不生地獄眾生，從他世界地獄眾生轉生開始上升，至第四禪天及宮殿不現為止，為十九中劫。
器世間壞時，火壞時從無間地獄至初禪壞，水壞時至第二禪壞，風壞時至第三禪壞。
如是世間生滅時，菩提心法界具字母收攝為明點相而安住。
今說功德："由彼八萬四千法"等。
其中"由彼"當知指瑜伽士或通常智者。
"八萬四千法"指對治有情八萬四千煩惱之道諦法蘊八萬四千法教。
"彼數從一數至二百千"指十萬。
雖知如是諸法義，彼智者亦不知即不證悟法界，此為結語。
故知法界真如之際，知八萬四千法蘊諸智者亦無無上涅槃果，此為所說。
今顯上分字母sva，"十二五之五"等。
其中"十二"指從a字數起第十二末字a。
།ལྔའི་ཞེས་པ་ནི་པའི་སྡེ་སྟེ་ཀའི་སྡེ་ལས་བརྩིས་པའི་ལྔ་པ་ནི་པའི་སྡེའོ།།དེའི་ལྔ་པ་ཞེས་པ་ནི།པ་ལས་བརྩིས་པའི་ཡི་གེ་མའོ།།དེས་ཨོཾ་གྱི་ཀླད་ཀོར་བྱས་མ་ཐག་ཨོཾ་འདོད་པའོ།།བརྒྱད་ཀྱི་མཐའ་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཡ་ལས་བརྩིས་པའི་ཡི་གེ་ཧའོ།།འབྱུང་བ་འདུས་ཞེས་པ་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིས་བསྐོར་བའི་ཧའོ།།སྒྲ་ཡིག་དང་པོ་ཡི་གེ་ཨ།།ཞེས་པ་ནི་གོ་སླའོ།།ལྔ་པ་ཡིས་ནི་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་མའོ།།དེས་ཨ་ལ་ཀླད་ཀོར་བྱས་པ་སྟེ་ཡང་དག་བརྒྱན་ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཨོཾ་མོ།སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་ལས་བྱུང་བ།ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཀའོ།།རྒྱ་གར་གྱི་སྐད་ལ་ཀ་ཀ་རུ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྙིང་རྗེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དྲུག་པ་ཞེས་པ་ནི་ཡ་ལས་བརྩིས་པའི་ཡི་གེ་ཥའོ།།དེའི་ཡི་གེ་ཀ་ལ་བཏགས་པ་ནི་དྲུག་པས་བཏགས་པ་དེ་ཞེས་ཏེ་ཡི་གེ་ཀྵའོ།།ཁ་མར་ལྟ་ཞེས་པ་ནི།ཁའི་པདྨར་མགོ་མར་ལྟ་བ་བསྒོམ་པའོ།།ཡི་གེ་འབྲུདེའི་ཁྱད་པར་གསུངས་པ།གདོད་མ་ཐ་མ་མེད་པའི་ལྷ།།ཞེས་པ་སྟེ།དེ་ལ་གདོད་མ་ཞེས་པ་ནི་སྐྱེ་བའོ།།ཐ་མ་ཞེས་པ་ནི་འཇིག་པའོ།།དེ་གཉིས་མེད་པའི་རང་བཞིན་ཡིག་འབྲུ་ཡིན་པས་ན་གདོད་མ་ཐ་མ་མེད་ཅེས་པ་སྟེ།མུ་སྟེགས་པའི་བྱེད་པ་པོ་ལྟར་སྔོན་དུ་བྱས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་།རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུ་དོན་དམ་པར་འཇིག་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན།གདོད་མ་ཐ་མ་ནི་ནམ་མཁའ་ལས་འབྱུང་བའི་མཚན་མ་ཙམ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ལྟར་མཉམ་སྦྱོར་གྱི་རྒྱུད་ཕྱི་མ་ལས་གསུངས་པ།ནམ་མཁའ་ལས་བྱུང་མཚན་མའི་ཕྱིར།།གདོད་མ་ཐ་མ་མེད་པའི་མཆོག་།ཅེས་པའོ།།ལྷ་ཞེས་པ་ནི་ཡིག་འབྲུ་དེ་དག་འོད་ཟེར་དང་ལྡན་པའི་ཕྱིར་དང་།རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།དེར་ནི་སྤྱི་བོར་བསྟན་པ་ཡིན།།ཞེས་པ་ནི་ཡི་གེ་ཀྵ་གོང་ན་བཞག་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།།དེ་དག་ཅེས་པ་ནི་ཡིག་འབྲུ་བཞི་པོ་དེ་དག་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་གསང་ཆེན་ཞེས་ཏེ་བཤད་ཟིན་ཏོ།།དམ་པ་ཞེས་པ་ནི་ཡིག་འབྲུ་དེ་དག་དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུའི་རང་བཞིན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ལྷ་མོ་ཞེས་པ་ནི་མཱ་མ་ཀཱི་སྟེ་བོད་པའི་ཚིག་གོ།།བདག་གིས་ཞེས་པ་ནི་སྟོན་པ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའོ།།རབ་ཏུ་བསྟན་ནོ་ཞེས་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་རིམ་པ་བཤད་ཟིན་ཏོ་ཞེས་པའི་ཐ་ཚིག་གོ།
"五"指pa類，從ka類數起第五是pa類。
"其五"指從pa數起的字母ma。
彼即刻加圓圈成oṃ。
"八末"指從ya數起的字母ha。
"大種聚"指被四大種所圍繞的ha。
"聲字初字母a"易解。
"以五"指字母ma。
彼于a加圓圈"善飾"指字母oṃ。
"從大悲生"指字母ka，因梵語kakaru意為悲故。
"第六"指從ya數起的字母ṣa。
彼字母加於ka即"以六加"指字母kṣa。
"面向下"指于口蓮觀想頭向下。
說彼字母特徵："無始終之尊"。
其中"始"指生。
"終"指滅。
因為是無此二自性字母故說"無始終"，因非如外道作者先前所作故，及如金剛勝義無壞故。
若問何故？因始終僅是從虛空所生相故。
如是《等瑜伽續後分》說："從空生相故，無始終最勝。"
"尊"因彼等字母具光明故，及金剛薩埵自性故。
"彼于頂示現"指字母kṣa置於上方之結語。
"彼等"指彼四字母為法界自性故說"大密"已說訖。
"勝"因彼等字母是一切如來智慧身自性故。
"天女"指呼喚瑪瑪吉之語。
"我"指導師金剛薩埵。
"善說"是菩提心法界次第已說訖之結語。 |
发表于 6 天前 08:56
