d2538 文殊名號釋論 善慧智稱
D2538
།[་]@##། །འཇམ་དཔལ་མཚན་བརྗོད་ཀྱི་བཤད་འབུམ་བཞུགས། @##། །འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུར་གྱུར་བ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །འཕགས་པ་ཞེས་པ་རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་གྱི་མཚན་བརྗོད་པ་འདི་ནི་སྙིང་པོ་བསྡུས་པའི་རྒྱུད་ཡིན་པས རྒྱུད་གཞན་ལས་འཕགས་པའོ།།འཇམ་པ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་སྲ་ཞིང་རྩུབ་པའི་ཟུག་རྔུ་མེད་པས་སོ། །དེ་ལས་ལེགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བས་དཔལ་ལོ། །ཡང་ན་རང་བཞིན་རྒྱུའི་འཇམ་དཔལ་བསྒོམ་པ་ལམ་གྱི་འཇམ་དཔལ། འབྲས་བུ་མཐར་ཐུག་གི་འཇམ་ དཔལ་དང་གསུམ་སྟེ།འཆིང་བ་མཐའ་དག་དང་བཅས་པ་དང་། ཕྱོགས་འགའ་དང་མ་བྲལ་བ་དང་། མཐའ་དག་དང་བྲལ་བ་གསུམ་ལ་རིམ་པ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །མཚན་བརྗོད་པའི་དོན་ནི་འོག་ནས་ཡང་དང་ཡང་བསྟན་ཏོ། །དེ་ནས་ཞེས་པ་ནི་ཨ་ཐ་ཞེས་པའི་སྒྲ་སྟེ། བཀྲ་ཤིས་པའི་ཚིག་ཡིན་པས་ཀླད་དུ་བྱུང་ཟེར་ལ། ཡང་ན་ཁ་ཅིག་ནི། དེ་ནས་དཔལ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་འཆང་། །ཞེས་པའི་དོན་མ་རྒྱུད་ཀྱི་བསྐྱེད་རྫོགས་སུ་འདོད་དེ། དེ་ཡང་ཨ་ཐ་བཛྲ་དྷ་ར་ཤྲཱི་མན་ཞེས་པའི་སྒྲ་སྟེ། ཨ་ནི་ལྟེ་བ་ན་ཨ་ཐུང་དུ་བཤད་པ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་རེག་བྱ་ཚ་བ་གཏུམ མོ་མེའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་ལ།ཐ་ནི་སྤྱི་བོ་བདེ་ཆེན་ཙཀྲ་བྱང་སེམས་ཀྱི་ཐ་མེའི་རྒྱ་ཡི་གེ་ཐ་ལོག་གི་དབྱིབས་སུ་གནས། བཛྲ་ནི་རྡོ་རྗེ་སྟེ་མི་ཕྱེད་པའི་དོན་ལྟེ་བར་བདེ་བ་ཕབ་ནས་དེ་ལ་འབར་འཛག་བྱ་སྟེ་མི་ཕྱེད་པ། དྷ་ར་ནི་འཆང་བ་སྟེ་དེ་དང་མི་འབྲལ་ བའོ།།ཤྲཱི་ནི་དཔལ་ཏེ་དེ་ལ་ལེགས་པའི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་འབྱུང་བས་སོ་ཞེས་འདོད་དོ། །དེས་སེམས་གདུལ་བྱ་འདུལ་ཞེས་མ་རྒྱུད་དུ་སྦྱར་རོ།
《文殊名號釋論》
頂禮聖者童子文殊！
此聖者文殊名號，因為是精要續部，故較其他續部殊勝。
"文"（溫和）是因為無有煩惱堅硬粗糙的刺痛。
從中生起一切善妙功德，故為"殊"。
或者，自性因位文殊、修道道位文殊、究竟果位文殊三者，分別對應具有一切束縛、尚未遠離部分、遠離一切三種情況。
名號的含義下文將反覆闡述。
"爾時"是梵語"atha"的意思，因為是吉祥語故置於開首。
或者有人認為"爾時具德金剛持"的含義是母續的生圓次第。
即是"atha vajradhara śrīman"的聲音：
A是如同解釋臍輪處短音A的形態，觸感熾熱，是拙火的自性；
tha是頂輪大樂輪明點的火，
以倒tha字的形狀而住；
vajra是金剛，表示不可分離之義，即將樂感下降至臍輪後於其上燃燒流溢而不分離；
dhara是持有，即與之不相分離；
śrī是吉祥，因為從中生起一切善妙功德。
如此在母續中配合調伏所化眾生之意。
།ཡང་ན་ཁ་ཅིག་ནི། འཇམ་དཔལ་ཀྲྀ་ཡ་དཔའ་བོ་གྲུབ་པ་ནས་སངས་རྒྱས་གངྒཱའི་ཀླུང་གི་བྱེ་མ་སྙེད་ཀྱི་མཚན་བརྗོད་ཅིང་། དེ་ལ་བསྐལ་པའམ་བསྐལ་པ་ལས་ལྷག་པར་ཕྱག་འཚལ་བ་བས། རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་གྱི་མཚན་བརྗོད་ཅིང་ཕྱག་ལན་ཅིག་བཙལ་ན་དེ་བསོད་ནམས་ཁྱད་པར་འཕགས་སོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་པས་འཁོར་རྣམས་ཐེ་ཚོམ་སྐྱེས་ཏེ། དྲང་དོན་དུ་ཡིན ནམ།ངེས་དོན་དུ་ཡིན་སྙམ་པའི་རྣམ་པར་རྟོག་པ་དེ་གཅད་པའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་གསུངས་པ། དེ་མ་ཐག་ཁོ་ནར་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེས་གསོལ་བ་བཏབ་ཅིང་ཞུས་པས་དེ་ནས་བྱ་ཟེར་ཏེ། སློབ་དཔོན་སྒེག་པའི་གྲུབ་མཐའ་གླེང་གཞི་དང་འདི་སྐད་བདག་གིས་ཐོས་པའི་དུས་ གཅིག་ན་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་གི་ཕྲད་མེད་པའི་དེ་ནས་ཞེས་པའི་ཚིག་གཅིག་ཀླད་དུ་བྱུང་བའི་རྒྱུད་འདི་རང་རྐྱའི་རྒྱུད་མ་ཡིན་ཏེ།རྒྱུད་གཞན་དང་འབྲེལ་པའི་རྒྱུད་གཅིག་ཡིན་པར་བཞེད་དེ། དཔེར་ན་རྡོ་རྗེ་རྩེ་མོ་ནས་གཞན་དང་འབྲེལ་པའི་བཤད་རྒྱུད་ཡིན་པས། དེ་ནས་ རྒྱལ་པོ་རྡོ་རྗེ་འཛིན།།ཞེས་ཀླད་ནས་འབྱུང་བ་དང་། དཔལ་སྒྱུ་མ་ཆེན་མོ་རྩ་རྒྱུད་སྟོང་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་པ་དང་འབྲེལ་པས་དེ་ནས་མཁའ་འགྲོ་མ་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་པ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ཡང་དེ་ནས་ཞེས་པ་འདི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེའི་བླ་དྭགས་ཀྱི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། ཕྱག་ན་ རྡོ་རྗེ་རྒྱུད་འདིའི་སྡུད་པ་པོ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།འོ་ན་སྡུད་པ་པོ་ཡིན་པས་དེ་ནས་བྱ་བ་འདི་སྡུད་པ་པོའི་ཚིག་ཡིན་པར་ཅིས་ཤེས་ཤེ་ན། བཀའ་སྩལ་སྟོན་པའི་ཚིག་ཞུས་པ་འཁོར་གྱི་ཚིག་མཚམས་སྦྱོར་སྡུད་པ་པོའི་ཚིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རྩ་བའི་རྒྱུད་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་ཤློ་ཀ་ཕྲག་དྲུག་སྟོང་ པར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་རྡོ་རྗེའི་མགུར་བཞེས་པ་སྟེ།སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་དུ་མ་བཞེས་པར་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་ཏུ་བསྒྱུར་བས་དེ་དབང་པོ་རྟུལ་པོའི་འཁོར་རྣམས་ཀྱིས་མ་གོ་ནས་དབང་པོ་རྟུལ་བའི་འཁོར་ཉེ་བར་བཟུང་བའི་ཕྱིར་དེ་མ་ཐག་ཁོ་ནར་བྱ་བ་གཞན་གྱིས་བར་མཆོད་པར་ཕྱག་ ན་རྡོ་རྗེའི་འཁོར་རམ་གྲོགས་ལྔ་བརྒྱ་དང་ལྷན་ཅིག་།གླུར་བླངས་གང་ལགས་བཤད་དུ་གསོལ། །ཞེས་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་དོན་ཏོ། ། ཐ་ཞེས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་ལ་བྱའོ། །ལྔ་བརྒྱ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཡང་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་དབང་བསྐུར་བའི་རྒྱུད་ལས་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེའི རྗེས་སུ་སློབ་པའི་གྲོགས་ལྔ་བརྒྱ་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ་མནོས་ཞེས་འབྱུང་བ་དེས་ནི་གྲོགས་ཀྱི་གྲངས་ཀྱི་ངེས་པའོ།།ལྔ་བརྒྱ་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། ཀུན་ཀྱང་ལག་ན་རྡོ་རྗེ་ཞེས་པ་ཤ་སྟག་གོ།
或有人說：從文殊事業勇士成就直至如恒河沙數佛陀的名號稱誦，並於其上歷經一劫或過一劫而頂禮，不如稱誦尊者文殊名號並作一次頂禮的功德殊勝。
世尊如是宣說后，眷屬生起疑惑，思維是權說義還是了義，為斷除此等分別念，故作是說。
隨即金剛手作禮而請問，故說"爾時"。
阿阇黎勝喜論師認為，此續因開首僅有"爾時"一詞，而無"如是我聞一時"等詞組，故非獨立續部，而是與他續相關聯的一部續。
例如，《金剛頂續》因是與他續關聯的釋續，故開首即言"爾時金剛持王"；
《大幻化母續》因與十二萬頌本續相關，故說"爾時諸空行母"等。
其中"爾時"是金剛手的引言詞，因為金剛手是此續的結集者。
若問：何以知道因為是結集者，故"爾時"是結集者之語？
因為"宣說"是導師之語，"請問"是眷屬之語，"銜接"是結集者之語。
在根本續《幻化網》六千頌中，世尊以金剛語宣說，即未用梵語而轉為金剛語，因此鈍根眷屬不解。
為攝受鈍根眷屬，金剛手與五百眷屬或友伴立即請問：
"所唱歌詞，請為開示。
"此即其義。
"tha"表示"立即"。
"與五百同在"，如《金剛手灌頂續》中說"與隨學金剛手的五百友伴同時領受"，此即確定友伴之數。
若問彼五百者何名？皆名"金剛手"。
།མཐའ་ཡས་ཞེས་པ་ལྔ་བརྒྱ་པོ་དེ། རེ་རེ་ལ་ཡང་འཁོར་ལྔ་ བརྒྱ་ལྔ་བརྒྱ།ཡང་འཁོར་དེ་རེ་རེ་ལ་ཡང་། སུམ་འཁོར་ལྔ་བརྒྱ་ལྔ་བརྒྱ་མངའ་བའམ། ཡང་ན་ལྔ་བརྒྱ་པོ་དེ་རྣམས་ཟབ་མོ་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པས། ཡོན་ཏན་མཐའ་ཡས་པ་སྟེ་མཚན་གྱི་ངེས་པའོ། །དཔའ་བོ་ནི་གཞན་གྱིས་མི་ཐུབ་པ་གདུལ་དཀའ་ནི་ ལྷ་ཆེན་གསུམ་ལ་སོགས་པ་སྡུག་བསྔལ་གྱིས་འདུལ་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།འདུལ་བ་ནི་ཕན་འདོགས་པའི་ཚུལ་དང་། ཚར་གཅོད་པའི་ཚུལ་གཉིས་པ་སྟེ། གོང་གི་བས་འདི་ཁྱབ་ཆེ་སྟེ་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། །འཇིགས་སུ་རུང་བ་ནི་ཁྲོ་བོའི་ལུས་ཏེ། ཁྲོ་བོའི་ལུས་ཀྱི་ གཟུགས་ལྡན་པ།།ཞེས་པས་འོག་ནས་ཀྱང་རྒྱས་པར་འཆད་དེ་གཟུགས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། །རྡོ་རྗེ་ནི་ཕྱག་མཚན་རྩེ་མོ་ནི་སྟེང་གི་ཆ་རབ་ནི་རྩེ་མོའི་ཆ་ལས་ཕྲ་མོ་འཕྲོས་ཤིང་ནམ་མཁའ་ཐམས་ཅད་དུ་ཏམ་ཏམ་བྱུང་བའོ། །ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེས་རང་གི་གདན་ལས་བཞེངས་ནས་ གསོལ་བ་འདེབས་པའི་དུས་སུ་དེའི་རྗེས་སུ་སློབ་པའི་གྲོགས་ལྔ་བརྒྱ་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་རང་གི་སྟན་གང་ཡིན་པ་ལས་ལངས་ཏེ།ཕྱག་གཡས་པས་རྡོ་རྗེ་རྣམས་ཡང་དང་ཡང་དུ་བསྒྱུར་ཞིང་གསོར་ཏེ་རྡོ་རྗེའི་ཐེག་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་འཁོར་བ་ལས་འདོན་པ་ལ་མངའ་ བརྙེས་པའི་དོན་ཏོ།།ཕྱག་མཚན་གྱི་ཁྱད་པར་རོ། །ཤེས་རབ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་མཐའ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་ཟབ་པའི་དོན་དམ། སྙིང་རྗེ་ནི་ཐབས་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་སྟེ་རྒྱ་ཆེ་བ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་འགྲོ་བའི་དོན་བྱེད་དེ། འགྲོ་བ་ཞེ་སྡང་ཅན་རྣམས་ལ་ སྣོད་མ་ཡིན་པ་མ་ཡིན་ཏེ།རྡོ་རྗེ་རིགས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་འཇུག་པ་ནས་དེ་བཞིན་དུག་ལྔ་ཆ་མཉམ་པ་རྣམས་རིགས་བསྡུས་ཀྱི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་འཇུག་པའི་བར་དུ་དོན་བྱེད་པ་ནི་འགྲོ་དོན་བྱེད་པའི་ནང་ན་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །དགའ་བ་ནི་གདུལ་བྱ་ཞེ་སྡང་ཅན་དེ་དང་བདག་ འཚམ་པས་གདུལ་བྱ་དེ་ལ་དགའ་ལ།འགྲོ་བ་ནི་རང་ཞེ་སྡང་ཅན་གདུལ་བའི་གཉེན་པོ་ཁྲོ་བོའི་ལུས་ལ་དགའ་བའོ། །སྤྲོ་བ་ནི་གདུལ་བྱ་དེ་འདུལ་བ་ལ་སྤྲོ། ཁྲོ་བོའི་ལུས་ཀྱི་ཆས་འཇིགས་སུ་རུང་བའི་ཆས་བཤད་དེ། འཇིགས་བྱེད་ཆེན་པོ་དང་དྲག་ཏུ་དགོད་དབུ་ཕྱག་ ཞབས་དུ་མ་སྤྱན་མི་སྡུག་པ་ལ་སོགས་པའོ།།སངས་རྒྱས་ཕྲིན་ལས་ཞེས་པ་ལོངས་སྐུ་དང་སྤྲུལ་སྐུའི་ཕྲིན་ལས་ཏེ། ལོངས་སྐུ་ནི་གནས་དང་དུས་དང་འཁོར་རྣམས་ལྷན་ཅིག་ཏུ་ཆོས་བསྟན་པ་ལས་གཞན་གྱི་ཕྲིན་ལས་མཛད་ལ། སྤྲུལ་སྐུས་ནི་མི་བསྟན་པ་ནས་མཛད་ དེ།དེ་གཉིས་བསྟན་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའམ་གདུག་པ་ཅན་འདུལ་བས་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་རྣམས་ནི་མགོན་ཏེ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་ལུས་བཏུད་ནས་གྲོགས་དེ་རྣམས་དང་ལྷན་ཅིག་ཏུ། གླུར་བླངས་གང་ལགས་བཤད་དུ་གསོལ། །ཞེས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་དང་ འབྲེལ་ཏེ་དེས་གྲོགས་རྣམས་ཀྱི་ཐེ་ཚོམ་ཆོད་དོ།
"無邊"指那五百人，每一位又各有五百眷屬，而每一位眷屬又各有五百隨從，或者說那五百人通達甚深空性，故具無邊功德，此為名號之確定。
"勇士"指不為他勝，
"難調"是因為大自在天等需以苦調伏之故。
"調伏"有利益方式與降伏方式兩種，此較前者範圍更廣，是事業的殊勝。
"可怖"指忿怒身，如說"具忿怒身相"，下文亦將廣說，此為形相的殊勝。
"金剛"是手印，
"頂"是上部，
"極"是從頂部發出細微光芒遍滿虛空而閃耀。
金剛手從座起立祈請時，其五百隨學友伴亦從各自座位起立，右手反覆旋轉金剛杵，表示以金剛乘度脫眾生出離輪迴之自在，此為手印的殊勝。
"智慧"即空性，遠離一切邊際的甚深勝義；
"悲"即方便大悲，廣大。
以此二者利益眾生，于諸嗔恨眾生非為非器，從入金剛部壇城乃至五毒平等者入攝類壇城為止，作諸利益，是利生中最為殊勝。
"歡喜"是與所化嗔恨者相應而歡喜彼所化，
"行"是自身嗔恨者對治忿怒身相的歡喜。"勇悅"是歡喜調伏彼所化。
以忿怒身相說可怖相，即大怖畏與猛烈大笑、多頭手足、醜陋眼等。
"佛事業"指受用身與化身事業。
受用身與處所、時間、眷屬共說法外無他事業，化身則從不顯示而作。
彼二者對於遮障教法或調伏惡者，諸金剛手即是怙主。
向世尊禮敬后與諸友伴同請："所唱歌詞，請為開示。"
此與前文相連，由此斷除諸友之疑惑。
།དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཞེས་པ་ནི་ཏ་ཐཱ་ག་ཏའི་སྒྲས་འགྲོ་བ་དང་། རྟོགས་པ་དང་། གསུང་བ་ལ་རབ་ཏུ་འཇུག་སྟེ། ཇི་སྲིད་དུ་སྤང་བྱ་ཡོད་ཀྱི་བར་དུ་ས་དང་ལམ་གོང་ནས་གོང་དུ་འགྲོ་བ་ནི་སྤངས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། ། སྤང་བྱ་སྤངས་ནས་ཇི་ལྟ་བ་དང་ཇི་སྙེད་པའི་ཤེས་བྱ་ཐམས་ཅད་ཤེས་པ་ནི་རྟོགས་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྟེ་དེ་གཉིས་བདག་གི་དོན་ཏོ། །རྟོགས་པའི་དོན་གཞན་ལ་སྟོན་པ་ནི་གཞན་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ནི་བྷ་ག་བཱན་ཏེ། བདུད་བཞི བཅོམ་པའམ་ཡང་ན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།།རྫོགས་པ་ནི་བདག་གཞན་གྱི་དོན་ཐམས་ཅད་མ་ལུས་པར་རྫོགས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་སངས་རྒྱས་དེ་ལ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་དེ་རྣམས་ཀྱིས་གསོལ་བ་འདེབས་པ་དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་རྡོ་རྗེ་གསོར་ཞིང་ བསྒྱུར་བཞིན་པ་དང་བཅས་པ་དེས་བཙན་ཐབས་སམ་མི་དགའ་བཞིན་དུ་གསོལ་བ་འདེབས་སྙམ་པ་ལ་ཕྱག་ལན་གསུམ་བཙལ་བསྐོར་བ་ལན་གསུམ་བྱས་ནས།ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཐལ་མོ་སྦྱར་ཞིང་སོར་རྩེ་ལ་རྡོ་རྗེ་སིབ་བེ་ཐོགས་ནས་གུས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མདུན་ཕྱོགས་སུ་སྤྱན་ སྔར་པུས་མོ་གཡས་པ་ས་ལ་བཙུགས་ཏེ་འདུག་པར་གྱུར་ཏེ་འོག་ནས་འབྱུང་བའི་ཚིག་འདི་སྐད་དོ།།དེས་ནི་ཞུ་ཚུལ་གྱི་ཐེ་ཚོམ་ཆོད་དོ། །གང་གི་ཆེད་དུ་ཞུས་སྙམ་པ་ལ་གསུངས་པ། ཁྱབ་བདག་ནི་བརྟན་གཡོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་སྟེ་ཀྱེ་ཁྱབ་བདག་ཅེས་སངས་རྒྱས་ལ་ བོད་པའོ།།ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ལ་ཕན་གདགས་མི་དགོས་རྡོ་རྗེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ཟབ་པའི་དོན་དམ་མོ། །དཔལ་ནི་དཀྱིལ་འཁོར་བདུན་གྱི་ལྷ་ལ་བྱ་སྟེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རྒྱ་ཆེ་བ་དེས་ལེགས་པའི་ཡོན་ཏན་སྟེར་ལ་དེ་གང་དང་ལྡན་པ་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེའོ། །ཡང་རྡོ་རྗེ་ནི་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པའི་སྟོན་པ་དང་འཁོར་ དང་སྡུད་པ་ཐ་མི་དད་པའི་དོན་ཏོ།།དེ་ལྟར་ཡང་དགྱེས་པའི་རྡོ་རྗེ་ལས། ང་ཉིད་སྟོན་པ་ང་ཉིད་ཆོས། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུའོ། །འཆང་བ་ནི་སྐྱེ་མེད་དོན་རྟོགས་པའི་རྟགས་སུ་ཕྱག་མཚན་རྡོ་རྗེ་འཆང་བའོ། །རང་གི་མཚན་ཉིད་དམ་ངོ་བོ་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པའི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་དེས་ གསོལ་བ་བཏབ་པ་དེ་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་པ་དང་འབྲེལ་ཏོ།
"如來"即梵語"tathāgata"，其義包含"去"、"證悟"和"宣說"。只要還有所斷，則在地和道上漸次前進，這是斷德圓滿。斷除所斷後，通達如所有性與盡所有性一切所知，這是證德圓滿，此二者是自利。將所證之義開示他人，是利他圓滿。 "薄伽梵"即梵語"bhagavān"，指降伏四魔，或具足圓滿功德者皆可稱之。"圓滿"指圓滿無餘成就自他一切利益，諸金剛手向如是佛陀祈請時，皆手持旋轉金剛杵，似乎是強制或不情願地祈請，為斷除此念，他們禮拜三次，繞行三匝。 眾人皆合掌，指尖持金剛杵，恭敬地在前方法座前右膝著地而坐，說出下文所述之語。由此斷除祈請方式的疑惑。對於為何祈請的疑問，經中說道："遍主"即遍及動靜一切，以"啊！遍主"稱呼佛陀。 不需利益金剛手，"金剛"指空性即甚深勝義。"吉祥"指七罈城諸尊，世俗廣大，能賜善妙功德，具此者即金剛手。又"金剛"表示導師、眷屬、攝受不可分離之義。如《喜金剛》所說："我即導師我即法"等。"持"指為表證悟無生之義而持金剛杵手印。具有如是自性與體性的金剛手作此祈請，與"請為開示"相連。
།གདུལ་དཀའ་ཞེས་པ་སེམས་ཅན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་འཛུད་པ་ནི་ཕན་འདོགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཛུད་པ་དང་ཚར་གཅོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཛུད་པ་ལས། འདིར་ཚར་གཅོད་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཛུད་པ་སྟེ་ཆེན་ པོ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་ཞི་བས་མི་འདུལ་བ་གང་ཡིན་པ་དེ་བཙན་ཐབས་སམ་མི་དགའ་བའི་ཚོགས་འདུལ་བ་སྟེ།དེ་ཡང་དཔལ་ཁམས་གསུམ་རྣམ་པར་རྒྱལ་བ་ལས་ཁྱབ་འཇུག་འདུལ་བའི་ཕྱིར་ལྕགས་ཀྱུ་ཅན་གྱིས་སྙིང་ག་ནས་བཟུང་ནས་འོངས་པས་ཁོས་ལྕགས་ཀྱུ་བཅག་ ནས་ཤོར་བས།ལྕགས་ཀྱུ་ལ་སོགས་བཅག་ནས་ནི། །བདག་ཅག་རྣམས་ཀྱིས་ཁོ་ཤོར་ན། །རིག་པའི་རྒྱལ་པོ་ཇི་ལྟར་བགྱི། །ཞེས་པ་ནས་དྲིལ་བུས་མྱོས་སུ་བཅུག་ནས་བརྒྱལ་བ་ལས། འོག་གི་ཕྱོགས་ཐལ་བས་ཁེབས་པའི་འཇིག་རྟེན་དུ་སྐྱེས་ ཏེ་སངས་རྒྱའོ་ཞེས་ལུང་བསྟན།དབུ་ལ་ཟླ་བ་ཚེས་གཅིག་པའི་དབུ་རྒྱན་བསྐོར་བ་ལྟ་བུ་སྟེ་དྲག་ཤུལ་གྱིས་འདུལ་བའོ། །གདུལ་བྱ་རྣམས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་སྟེ་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པས་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་དང་ འབྲེལ་ཏོ།།དཔའ་བོ་ནི་གཞན་གྱིས་མི་ཐུབ་པ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་ནི་ས་བླ་ས་འོག་ས་སྟེང་ན་ཙ་མུཎྜཱིའི་མིང་པོ་རྒྱལ་བར་བྱེད་པ་དང་། སྦྲང་རྩིར་བྱེད་པ་དང་། དོན་གྲུབ་པ་གསུམ་ལས་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་བ་སྟེ་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རོ། །རྡོ་རྗེ་དབང་ཕྱུག་ནི་རྡོ་རྗེའི་ཐེག་པ་ ལ་མངའ་བརྙེས་པའམ་རྡོ་རྗེའི་རིགས་ལས་མངའ་བརྙེས་པའོ།།གསང་བའི་རྒྱལ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ལྔ་མཚམས་མེད་ཀྱི་ལས་ལ་སོགས་པ་གསང་བའི་འོས་ཡིན་པ་དེ་ལས་རྒྱལ་བའམ། ཡང་ན་རྡོ་རྗེའི་རིགས་ལ་སོགས་པའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་དམ་ཚིག་ཞེ་སྡང་ ཅན་བསྒྲལ་བ་དང་།སེར་སྣ་ཅན་གྱི་ནོར་མ་བྱིན་པར་བླངས་ལ་དཀོན་མཆོག་དང་བླ་མ་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་གསང་བའི་མ་མོ་ཡིན་ལ་དེ་ལས་རྒྱལ་བས་གསང་བའི་རྒྱལ་ཏེ། དེ་ལྟ་བུའི་མཚན་ཅན་གྱི་གསོལ་བ་བཏབ་པ་དང་སྦྱར་རོ།
"難調伏"指將眾生引入佛法，有以利益方式引導和以降伏方式引導兩種。此處指以降伏方式引導，即對三大天神等無法以和平方式調伏者，以強制或不悅的方式來調伏。 如《吉祥三界勝》中所說，為調伏毗濕奴，手持鉤索抓其心臟，但他掙斷鉤索逃脫。於是說："若他掙斷鉤索等，從我等手中逃脫，持明王當如何？"后以鈴聲令其陶醉昏-迷，授記他將生於下方塵土遍佈的世界成佛。頭戴新月形冠，以威猛方式調伏。 所調化眾生中最殊勝者即金剛手，具有如是殊勝事業，故祈請開示。"勇士"指不為他勝，三界即地上、地下、地面，戰勝遮母妮之兄長三人：勝者、蜜maker、成就者，金剛手勝過他們，此為事業殊勝。 "金剛自在"指于金剛乘獲得自在，或從金剛部獲得自在。"密主"指戰勝五煩惱、五無間罪等應當保密之事，或者通達金剛部等不共密咒，如調伏嗔怒者、取慳吝者之財供養三寶上師等密母法，戰勝此等故稱密主。與具此等名號者祈請相連。
།པདྨ་དཀར་པོ་ཁ་བྱེ་བ་དང་འདྲ་བའི་ སྤྱན་མངའ་བ།རྒྱས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཁ་བྱེ་བ་སྟེ་མུ་ཁ་ཞེས་པའི་སྒྲ་ཁ་དང་སྒོ་དང་གདོང་པ་ལ་འཇུག་སྟེ། འདིར་ནི་གདོང་གི་ཞལ་དང་། པདྨ་རྒྱས་པ་ལྟ་བུ་ཅན་ཏེ་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་ཏེ་གསོལ་བ་བཏབ་པ་དང་སྦྱར་ཏེ། རང་གི་ལག་གིས་རྡོ་རྗེ་དེ་ཡང་དང་ཡང་དུ་ གསོར་བ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པས་སེམས་ཅན་རྣམས་སྒྲོལ་བའི་བརྡའམ།ཡང་ན་འཁོར་དེར་མི་མ་ཡིན་པ་མང་པོ་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་འདུས་པས་རང་གི་པདྨ་དང་ཟླ་བའི་གདན་གང་ཡིན་པ་ལས་བཞེངས་ནས་བཞིན་ཁྲོ་བ་དང་བཅས་པས་མཆེ་བ་གཙིགས་གཙིགས་མཛད་ཅིང་ རྡོ་རྗེ་ཡང་དང་ཡང་དུ་གསོར་བས་མི་མ་ཡིན་པ་བར་དུ་གཅོད་པའི་ཕྱིར་ལྷགས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསམ་པ་ལ་གཤིས་ངན་འདིས་རྡོ་རྗེ་བརྡེག་གམ་སྙམ་དུ་སེམས་ཏེ།གདུག་པ་ཅན་སྤ་བཀོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྱག་མཚན་གྱི་ཁྱད་པར་དེ་ལྟ་བུ་དང་ལྡན་པ་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་གསོལ་བ་ བཏབ་པ་དང་འབྲེལ་ཏོ།།དེས་ནི་གསོལ་བ་འདེབས་མཁན་ངོ་ཤེས་སོ། །ཁྲོ་གཉེར་ཞེས་པ་ཁྲོ་གཉེར་གྱི་རླབས་གཡོ་བའི་རྒྱན་དང་ལྡན་པ་ཞལ་གདངས་པ་མཆེ་བ་གཙིགས་པ་སྟེ། དེ་ལྟ་བུའི་གྲོགས་པོ་ལ་སོགས་པ་ཕྱིས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོམ་ཆེན་རྣལ་འབྱོར་པ་ རྣམས་ལ་བདག་ཅེས་བྱ་སྟེ།ཚེ་འདི་ལ་སྨན་པ་དང་ཕྱི་མའི་དོན་དང་ཐུགས་བརྩེ་སྟེ་འདི་དང་ཕྱི་མ་གཉིས་ཀའི་དོན་ཏོ། །སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་ཞེས་པ་ནི་རྒྱུ་ལམ་འབྲས་བུ་སྦྱར་ཏེ། དེ་ཡང་འདིར་རྒྱུ་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་ལམ་འབྲས་བུ་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་གསུམ་སྟེ། དེ་ཡང་རྒྱུ་ནི་གཉིས་ མེད་ཀྱི་ཤེས་པ་ཉིད་སྣ་ཚོགས་སུ་སྣང་བས་སྒྱུ་འཕྲུལ་ལོ།།དེ་ཚམ་ན་གློ་བུར་དྲི་མས་བསྒྲིབས་ཀྱང་སྐྱེ་མེད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རྒྱ་དང་མ་བྲལ་ཞིང་དེ་དང་འབྲེལ་པས་དྲ་བ་ལམ་ནི་འཆིང་བ་ཕྱོགས་དང་བྲལ། ཕྱོགས་འགའ་དང་མ་བྲལ་བ་ལྷ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གསུམ་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་མདུན་དུ་ སྣང་ཡང་རང་བཞིན་སྟོང་པའི་རྒྱ་དང་མ་བྲལ་བས་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་ཞེའོ།།འབྲས་བུ་ནི་སྐུ་ལྔ་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཆོས་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་སུ་རོ་གཅིག་པའི་བདག་ཉིད་དང་རིགས་ལྔ་སངས་རྒྱས་ལྔ་ལ་སོགས་པར་སྣང་ཙམ་ན་སྟོང་པའི་རྒྱ་དང་མ་བྲལ་བས་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་ཞེའོ། །དེ་ལ་ འདིར་ནི་དྲ་བ་ཞེས་པ་ལམ་དེས་འབྲས་བུ་མངོན་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་དེ་ཅི་ནས་ཀྱང་བདག་གིས་ཐོབ་པར་མཛོད་ཅིག་ཅེས་པ་སྟེ་བདག་དོན་ནོ།
具有如同綻放的白蓮花般的眼睛。"綻放"指完全開放，"mukha"一詞可用於口、門和麵，此處指面容之相，如蓮花綻放般，具有如是殊勝感官，與祈請相連。 手中反覆揮動金剛杵，這是以金剛乘度化眾生的表示。或者，因為在此會眾中有許多非人前來干擾，故從自己的蓮花月輪座起身，面帶忿怒，露出獠牙，反覆揮動金剛杵以驅散前來干擾的非人。這些非人心想："這惡性之人會用金剛杵打我們嗎？"這是爲了威懾惡者。具有如是殊勝法器，祈請開示，與此相連。 由此可知祈請者身份。"忿眉"指具有忿怒眉波動之莊嚴，張口露出獠牙。對於這樣的道友等後來的瑜伽士、具相的大修行瑜伽士等，稱為"我"。為今生利益、來世利益和大悲，即今生來世二者之利益。 "幻化網"是將因、道、果相連。此處有因位幻化網、道位幻化網、果位幻化網三種。因位即無二智慧顯現種種故為幻化。雖為客塵所障，但不離無生空性之網且與之相連故為網。道位是遠離部分束縛而未遠離某些方面，雖現前五十三尊壇城，但不離自性空性之網故稱幻化網。果位是五身、五智、法性菩提心一味之本性，雖顯現為五部、五佛等，但不離空性之網故稱幻化網。此處"網"指通過此道愿我必定證得圓滿菩提，這是為自利。
།ཉོན་མོངས་པ་ནི་འདོད་ཆགས་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། ཁོང་ཁྲོ་མ་རིག་པ་ལྟ་བ་ཐེ་ཚོམ་སྟེ་རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་པ་དྲུག་གིས་སེམས་གཉུག་ མ་མ་བཅོས་པ་དེ་དཀྲུགས་རྙོག་རྫོགས་ནས་མི་ཤེས་པ་དེ་མ་རིག་པའི་འདམ་དུ་བྱིང་ནས།དེ་ལས་འཐོན་པ་དཀའ་བ་དེ་ལྟ་བུའི་འཁོར་བའི་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་སྟེ་གནས་སྐབས་ཀྱི་འབྲས་བུ། བླ་མེད་འབྲས་བུ་ནི་མཐར་ཐུག་སྟེ། དེ་ཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་ གསོལ་བ་བཏབ་པ་དང་འབྲེལ་ཏེ།དེས་ནི་གང་གི་ཆེད་དུ་ཞུས་པའི་ཐེ་ཚོམ་སེལ་ཏོ། །ཞུས་པ་དང་གང་ལ་ཞུས་སྙམ་པ་ལ་གསུངས་པ། རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས། །ཞེས་པ་རིགས་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས། སངས་རྒྱས་ནི་ རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཡེ་ཤེས་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས།དེ་བཞིན་དུ་འགྲོ་བའི་བླ་མ་ནི་རིན་ཆེན་རིགས་འབྱུང་ལྡན་མཉམ་ཉིད་ཡེ་ཤེས། སྟོན་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་རིགས་མི་བསྐྱོད། མེ་ལོང་ལྟ་བུ་དམ་ཚིག་ཆེན་པོ་ནི་བྱང་སེམས་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔར་རོ་གཅིག་པར་གྱུར་པ་དེ་ཉིད་མཁྱེན་པ་ནི་སྣང་བ་ མཐའ་ཡས་སོ་སོར་རྟོག་པ།དབང་པོ་བསམ་པ་མཁྱེན་པ་ནི་ལས་ཀྱི་རིགས་བྱ་བ་གྲུབ་པ། མཆོག་ནི་རིགས་ལྔ་བྱང་སེམས་རྡོ་རྗེ་རིགས་དང་དྲུག་ཏུ་རོ་གཅིག་པའམ། དེ་བཞིན་དུ་ཡེ་ཤེས་ལྔ། ཆོས་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དང་དྲུག་ཏུ་རོ་གཅིག་པའམ། བདེ་གཤེགས་ལྔ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་དང་དྲུག་ཏུ་རོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པ་ནི་མཆོག་གི་སྟོན་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ལ་རྣམ་སྣང་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། བདག་གཞན་དོན་ཐམས་ཅད་རྫོགས་པའི་བདག་ཉིད་དུ་གནས་པས་སོ། །འོ་ན་རིགས་གཞན་དག་གཞན་གྱི་དོན་མ རྫོགས་སམ་ཞེ་ན།རིགས་གཞན་ལ་ཡང་མ་རྫོགས་པ་མེད་ཀྱི། འོན་ཀྱང་འདི་ནི་ཡོན་ཏན་ཕྱོགས་རེ་ལ་དགོངས་སོ། །དེ་བཞིན་དུ་རྒོལ་ཚིག་རྣམས་ཁོང་ནས་དབྱུང་ངོ་། །དེ་ལ་འགྲོ་བ་ནི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་སོ། །བླ་མ་ནི་ཡོན་ཏན་དེ་དེའི་བདག་ཉིད་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་ལ་གནས་ པས་དེ་སྐད་བྱའོ།།སྟོན་པ་ཞེས་པ་ནི་མི་བསྐྱོད་པས་རང་གི་དེ་ཉིད་གཞན་ལ་སྟོན་པ་སྟེ། གཙུག་དགུ་ནས་ཀྱང་རང་གི་ངོ་བོ་དེ་ཉིད་སྟོན་པར་མཛད་པ་རྡོ་རྗེ་གཙུག་ཏོར་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །དམ་ཚིག་ནི་བྱང་སེམས་རྡོ་རྗེ་སྟེ་སྟོང་པའི་དོན་ལས་མི་འདའ་ལ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ ལྔའམ་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་ཆེན་པོ་སྟེ།དེས་ན་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །དེ་ཉིད་མཁྱེན་ཅེས་པ་ནི་ཆོས་ཅན་སོ་སོ་ལ་ཆོས་ཉིད་སོ་སོར་མཁྱེན་པས་སམ། ཡང་ན་གོང་མའི་སྟོན་པ་ཉིད་ཀྱི་དམ་ཚིག་དེ་ཉིད་མཁྱེན་པས་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །གང་ཟག་གདུལ་བྱའི་དབང་པོ་རབ་ འབྲིང་ཐ་མ་ཐམས་ཅད་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མཁྱེན་པས་དོན་གྲུབ་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།
煩惱即貪慾、我慢、嗔恨、無明、邪見、疑惑等六根本煩惱，攪擾污染了本來未經造作的心，沉溺於無明泥潭中難以自拔。為利益如是輪迴眾生，這是暫時果位。無上果位即究竟果位，為獲得此果位而祈請開示，與此相連。由此消除了為誰請法的疑惑。 對於"向誰請法"的疑問，經中說道："圓滿佛世尊"。種姓即如來種姓，佛即毗盧遮那，智慧即法界。同樣，眾生導師即寶生佛平等性智，教主即金剛部不動佛，大誓言如鏡即與金剛菩薩一味，了知此即無量光佛妙觀察智，了知根器意樂即業部成就佛。 最勝即五部與金剛菩薩部六者一味，或五智與法性菩提心六者一味，或五如來與金剛薩埵六者一味，稱為最勝教主。 為何稱毗盧遮那為圓滿佛？因為安住于自他一切利益圓滿的本性。那麼其他部類是否未圓滿他利？其他部類也無不圓滿，但此處是就某一方面功德而言。同理可推知其他反問。 "眾生"指身語意。"導師"是因為這些功德的本性安住于寶生佛故稱之。"教主"是指不動佛向他人顯示自性，如經中所說"金剛頂髻即顯示自性"。"誓言"即金剛菩薩，不離空性之義，遍及五智或一切，故稱為大。 "了知此"是指于各別法相了知各別法性，或了知上述教主之誓言故稱之。以成就智了知所化根器上中下一切補特伽羅，故稱成就佛。
།དེ་ལྟ་བུའི་རོ་གཅིག་པ་མཆོག་གི་སྟོན་པ་དེ་ལ་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་སྟེ་དེས་ནི་གང་ལ་ཞུས་པའི་ཐེ་ཚོམ་ཆོད་པའོ། །དོན་གྱི་ངོ་བོ་གང་ཞུས་སྙམ་པ་ལ། འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་ཡི། །མཚན་ནི་ཡང་དག་བརྗོད་པའི་མཆོག་།ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་འོག་ནས་འབྱུང་སྟེ། དེ་ལ་འཇམ་དཔལ་ཅི་ལ་བྱ། ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་ཅི་ལ་བྱ། མཚན་བརྗོད་པ་ཅི་ལ་བྱ་ཞེ་ན། དེ་ལ་འཇམ་དཔལ་ནི་ཅི་ལ་བྱ་བ་བྱ་བ་སྟེ་གྲུབ་མཐའི སྒོ་ནས་ཅི་ལ་བྱ་ཟེར་རམ།དངོས་པོ་གནས་ཐབས་ཀྱི་འཇམ་དཔལ་ཅི་ལ་བྱ་ཟེར། དེ་ལ་གྲུབ་མཐའི་འཇམ་དཔལ་ཅི་ལ་བྱ་ཟེར་ན་ཉན་ཐོས་མ་ཧཱ་ཡོ་ག་སྟེ་རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོའི་བར་དུ་མི་མཐུན་ཏེ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་གྲུབ་མཐའི་འཇམ་དཔལ་ནི་སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་རང་རྒྱུད་པ་འཕགས་ པའི་རིགས་ཅན་ཁྱེའུ་ལོ་བརྒྱད་པའམ་བཅུ་དྲུག་པ་ལྟ་བུར་འདོད།ཐེག་པ་ཐུན་མོང་གི་གྲུབ་མཐའ་ས་བཅུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སློབ་པའི་ལམ་གྱིས་བསྡུས་པ་རང་རྒྱུད་གཅིག་པར་འདོད། ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་གཞུང་གིས་བསྐལ་པ་དཔག་ཏུ་མེད་ པའི་གོང་དུ་སངས་རྒྱས་པ་མི་སློབ་པའི་སས་བསྡུས་པ་གཅིག་ཚོགས་པའི་ཕྱིར་རང་དོན་དུ་ས་བཅུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་ཆ་བཟུང་བ་ཅིག་ཡིན་པར་འདོད།ཀྲྀ་ཡ་ལས་རིགས་གསུམ་ལས་རྒྱུ་རིགས་ཀྱི་ཆ་བཟུང་བའི་འཇམ་དཔལ་དུ་འདོད་དོ། །ཡོ་གས་རི་རབ་ཀྱི་སྟེང་དུ་ སངས་རྒྱས་རྒྱལ་མཆོག་སྤྲུལ་པའི་དུས་སུ་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་སེམས་དཔའ་གཉིས་པ་རྡོ་རྗེ་རྣོན་པོ་ཞེས་བྱ་བ་དེ་ལ་འཇམ་དཔལ་དུ་འདོད་དོ།།རྣལ་འབྱོར་ཆེན་པོས་ཆོས་སྐུའི་བདག་ཉིད་ལ་འཇམ་དཔལ་དུ་འདོད་དོ། །དེ་ལ་ཀུན་དུ་བཟང་པོ་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ། །དཔལ་བདེ་བ་ཆེན་ པོ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་བ་དེ་ལས་འདིར་ནི་དངོས་པོ་གནས་ལུགས་ཀྱི་འཇམ་དཔལ་དེ་སྟོན་ཏེ།དེ་ཅི་ལ་བྱ་ཞེས་དྲིས་པའི་དོན་དེས་ནི་ཡེ་ཤེས་རྣམ་པ་ལྔ་ཆོས་ཉིད་བྱང་ཆུབ་སེམས་དང་དྲུག་རོ་གཅིག་པར་གྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་གོང་དུ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སྐུ། །ཞེས་པ་མེ་ལོང་ལྟ་ པུའི་ཡེ་ཤེས་གཙུག་ཏོར་ཆེན་པོ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད།ཚིག་གི་བདག་ནི་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་སྐུ་བྱ་བ་གྲུབ་པ་རང་འབྱུང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཏེ་དེ་རྣམས་རོ་གཅིག་པའི་རང་བཞིན་ནི་འཇམ་དཔལ་གྱི་རང་གི་ངོ་བོའོ། །དེ་ལ་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཅིའི་ ཕྱིར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན།སྐུ་ནི་རྟེན་བྱེད་པ་སྟེ་ཡེ་ཤེས་དེས་ཡེ་ཤེས་ལྔའི་རྟེན་བྱེད་པས་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་ན་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ནི་གསལ་བ་སྟེ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུའི་གཟུགས་བརྙན་འཆར་བའི་རྟེན་བྱེད་པས་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།
向如是一味最勝教主祈請開示，由此斷除了向誰請法的疑惑。對於"請示何義"的疑問，下文說道："文殊智慧菩薩，名號真實宣說最勝"等。 關於何謂文殊、何謂智慧菩薩、何謂名號宣說的問題：首先，何謂文殊，是從宗派角度而言的文殊，還是從實相方式而言的文殊？ 若問何謂宗派的文殊，從聲聞到大瑜伽之間各有不同：聲聞宗派認為文殊是凡夫獨立個體、具聖種性的八歲或十六歲童子。共同乘宗派認為是十地菩薩所攝學道的獨立個體。不共大乘典籍認為是在無量劫前成佛、為無學地所攝，為利他而示現十地菩薩相。事續認為是三部中因部相的文殊。瑜伽部認為是須彌山頂佛轉勝王時西方第二菩薩金剛利智。大瑜伽認為是法身本性即文殊，亦稱普賢，亦稱吉祥大樂。 此處所說的是實相的文殊。對於何謂實相文殊的問題，是指五智與法性菩提心六者一味。如上文所說："世尊智慧身"，即如鏡智大頂髻是平等性智，語自性是妙觀察智，身成就事業是自生法界，這些一味的本性即是文殊自性。 為何稱如鏡智為智慧身？身是能依，因為此智為五智之所依故稱之。或者說，如鏡即明凈，因為能作為佛身影像顯現之所依故稱之。
།དེ་བཞིན་དུ་རྒོལ་ཚིག་སྦྱར། གཙུག་ཏོར་ཆེན་པོ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་གཙུག་ཏོར་ཏེ་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་རིགས་ལྔའི་དབུ་རྒྱན་དུ་བྱུང་བས་དེ་སྐད་བྱའོ། །ཚིག་གི་བདག་ནི་སོ་སོར་ཀུན་རྟོག་གི་གཟུགས་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་ཆོས་ཅན་སོ་སོ་ལ་ཆོས་ཉིད་སོ་སོར་མཁྱེན་པས དེ་བརྗོད་པའི་ཚིག་འབྱུང་བས་དེའི་བདག་གོ།།ཡང་ན་སོ་སོར་ཀུན་རྟོག་ལ་ཤེས་བྱ་ཇི་སྙེད་པ་སྣང་སྟེ་རྟོགས་པས་དེ་བརྗོད་པ་འབྱུང་། དེས་ན་སོ་སོར་རྟོག་པ་དེ་ལ་ཚིག་གི་བདག་ཅེས་བྱའོ། །ཡེ་ཤེས་སྐུ་ནི་བྱ་བ་གྲུབ་པ་དེས་གཞན་དོན་བྱེད་པས་སྐུའི་ལས་ཡིན་པས་ཡེ་ཤེས་ ཞེས་བྱའོ།།རང་འབྱུང་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་སངས་རྒྱས་ཙམ་ན་ཉོན་མོངས་འཁོར་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བསྙིལ་ཞིང་བོར་ཏེ་འབྲས་བུ་རང་འབྱུང་བས་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །དེས་ནི་འཇམ་དཔལ་ངོ་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་ཅི་ལ་བྱ་ཞེ་ན། དོན་དམ་དུ་དེ་བཞིན་ གཤེགས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུགས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དམ་ངོ་བོ་ལ་བྱ་ན་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དཀྱིལ་འཁོར་བདུན་གྱི་གཙོ་བོའི་ཐུགས་ཀ་ནས་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་བདུན་ཨ་ར་པ་ཙ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཅན་སྐུ་མདོག་དང་ཕྱག་མཚན་གྱིས་བསྡུས་པའི་གཟུགས་སུ བཞུགས་སོ།།གནས་ཀྱང་དོན་དང་གནས་ཀྱི་སྒོ་ནས་དེ་ཉིད་དོ། །མཚན་ཅི་ལ་བྱ་ན་རང་གི་ངོ་བོ་ནི་མཚན་ཉིད་མེད་དེ། ཀུན་རྫོབ་སྣ་ཚོགས་སུ་ཤར་རྒྱ་ཆེ་བ་བཙལ་ན་དེ་ཉིད་ཅིར་ཡང་མི་རྙེད་ཟབ་པའི་དོན་དམ་དེ་གཉིས་སུ་མེད་པ་ནི་གཉིས་མེད་གཅིག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ་རང་གི་ངོ་བོ་དེ་ལ་ དབྱེ་ན་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་བ་སྟེ།མདོར་བསྡུས་པ་དང་རྒྱས་པར་དབྱེ་ན་རིགས་བསྡུས་པ་ལ་མཚན་བརྒྱ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་དྲུག་ལ་སོགས་པའོ། །དོན་ཟབ་དོན་ནི་རྒྱ་ཆེ་ཞིང་། །ཞེས་འོག་ནས་འབྱུང་བའོ། །དེ་གཉིས་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་ཟབ་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་ཞེ་ན། སྒྲ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི་ དོན་ཆེན་མཚུངས་མེད་ཅེས་ཏེ་སྟོང་ཉིད་དེ་དང་འདྲ་བའམ་མཚུངས་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་ཟབ།དེ་ཉིད་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་དཀྱིལ་འཁོར་བདུན་གྱི་ལྷར་སྣང་ཞིང་དཀྱིལ་འཁོར་བདུན་གྱི་གཏི་མུག་ཅན་ལ་སོགས་པའི་དོན་བྱེད་ཅིང་དེ་དང་དེའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་འཇུག་པས་དོན་ཆེན་བྱེད་དེ་དེའི་ཕྱིར་ རྒྱ་ཆེའོ།།མཚན་གྱི་ལས་ནི་རབ་ཞི་ཞེས་པ་སྟེ། རྒྱ་ཆེ་བའི་མཚན་གྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་ཉོན་མོངས་བ་ཞི་བར་བྱེད་ལ་ཟབ་པས་ཤེས་བྱ་ཞི་བར་བྱེད། མཆོག་ཅི་ལ་བྱ་ཞེ་ན། འོག་ནས་ཐོག་མ་བར་དང་ཞེས་པ་སྟེ། ཐོག་མར་ཐོས་པས་སྤྲོ། བར་དུ་བསམས་པས་དགའ། ཐ་མར་བསྒོམས་པས་ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་ཐོབ། དེས་ན་མཆོག་གོ།
同樣地組織反駁語。大頂髻即如來頂髻，因為作為五部寶生佛部的頭飾而出現，故稱之。語自性是從分別相直至一切種智，于各別有法通達各別法性，由此生起表達之語，故為其自性。或者說，于分別中顯現一切所知並了悟，由此生起表達，因此稱此分別為語自性。 智慧身是事業成就，因為能作利他之身業，故稱為智慧。自生是指在法界中成佛時，摒棄一切煩惱輪迴諸法，果位自然生起，故稱之。由此認知文殊。 何謂智慧菩薩？勝義中是一切如來心無生智慧的本體或自性；世俗中則是從七罈城主尊心間現起七智慧菩薩，具有阿拉巴匝等名號，以身色與手印所攝的形相而住。住處也是從義理和處所而言即是彼。 何謂名號？自性無相，世俗顯現廣大，若尋求即不可得，甚深勝義，此二無二即稱為不二一味。其自性可分為甚深與廣大，若略攝與廣分，則類攝有一百八十六名號等。如下文所說："義深且廣大"。 為何稱為甚深與廣大？名相安立的原因是"無等大義"，因為與空性無可相比故稱甚深；彼於世俗中顯現為七罈城諸尊，成辦七罈城愚癡者等之利益，並引匯入彼等壇城，故作大義，因此稱為廣大。 名號之業用是"極寂"，廣大名號能息滅眾生煩惱，甚深則能息滅所知。何謂最勝？如下文所說"始中后"，即初聞生喜，中思生樂，后修得輕安，故為最勝。
།ཡང་དག་བརྗོད་པ་ཅི་ལ་ཟེར་ཞེ་ན། འདས་པ་ལ་སོགས་པ་འོག་ནས་འབྱུང་སྟེ་མར་མེ་མཛད་ལ་སོགས་པས་གསུངས། བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུང་པར་འགྱུར། ད་ལྟར་ཤཱཀྱ་ཐུབ་གསུང་དེ ལྟར་རྟག་ཏུ་རྒྱུན་མི་འཆད་དེ།བདེ་བ་ཅན་དང་པདྨ་ཅན་གྱི་སངས་རྒྱས་རྣམས་འདོན་པ་གཅིག་བཏང་སྙོམས་པའི་རྟོག་པ་མེད་པ་དེ་རང་བཞིན་གྱིས་ཟབ་མོའི་དོན་བརྗོད། མན་ངག་ཏུ་རྡོ་རྗེ་འཆང་རྣམས་རྡོ་རྗེའི་མགུར་དུ་རྟག་ཏུ་བཞེས་སོ། །གསུང་ངོ་སྙམ་པའི་རྟོག་པ་མི་མངའ་ ཡང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་རྟག་ཏུ་རང་སྒྲ་ཐལ་ལེ་འབྱུང་ངོ་།།དེས་ན་ཡང་དག་པར་བརྗོད་པའོ། །རྒྱུད་ཆེན་ཞེས་པ་འཇམ་དཔལ་རྩ་བའི་རྒྱུད་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་ཤློ་ཀ་དྲུག་སྟོང་བར། རྡོ་རྗེ་འཆང་ཆེན་པོ་གསང་སྔགས་ཀྱི་དོན་གྱི་རྟོགས་པ་འཆང་བ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་རྟོགས་ པའི་དོན་ལ་དགའ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེའི་གླུ་བླངས་པའི་དོན་གང་ལགས་པ་བཤད་དུ་གསོལ་ཞེས་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་དོན་ཏོ།།མགོན་པོ་ཞེས་པ་ནི་དུས་གསུམ་གྱི་སངས་རྒྱས་འགྲོ་བའི་མགོན་དུ་གྱུར་པ་བསྐལ་བཟང་གི་སངས་རྒྱས་སྟོང་དུ་གཉིས་ཀྱིས་མ་ཚང་བ་ཀུན་གྱི་སྟེ། རྒྱལ་པོ་ཡུལ་འཁོར་སྐྱོང་གི་བུ་སྟོང་ལས་ཆེ་དག་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེའོ། །ཆུང་དག་ཀུན་དགའ་བོ་དེ་གཉིས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཆེ་ཆུང་གི་སྡུད་མཁན་བྱེད་དེ། ཀུན་དགའ་བོའི་སྤྲུལ་པ་ཚངས་པ་ཡིན་ཏེ་དེས་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་སྡུད། ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ནི་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ནས་ཉན ཐོས་ཡན་ཆད་ལ་གསང་བ་དེ་འཛིན་པའི་བདག་པོར་ཅི་ནས་ཀྱང་གྱུར་པའི་ཕྱིར་སེམས་ཅན་རྣམས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ལ་ངེས་པར་འབྱུང་བའམ།བདག་ངེས་པར་འབྱུང་གི་བར་དུ་བདག་གིས་ཆུད་མི་གསན་པར་བློ་གྱ་གྱུ་མེད་པའི་བློ་བརྟན་པོས་གཟུང་གིས་ཞེས་ཁས་ བླངས་པའི་ཕྱིར་རོ།།གཞན་དོན་དུ་ཡང་མཚན་རྒྱ་ཆེ་བའི་སྒོ་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་བསལ་བ་དང་མཚན་ཟབ་པའི་སྒོ་ནས་མི་ཤེས་པ་སྟེ། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་མ་ལུས་བར་སྤངས་པའི་ཕྱིར་བསམ་པའི་ཁྱད་པར་དང་སྦྱར་ནས། ཇི་ལྟར་འཚམ་པ་བཞིན་དུ་སེམས་ ཅན་རྣམས་ལ་བཤད་པར་འཚལ་ལོ་ཞེས་གནོད་སྦྱིན་གསང་བའི་བདག་པོ་ལག་ན་རྡོ་རྗེས་གྲོགས་དང་བཅས་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་གསོལ་ནས།ལུས་བཏུད་ཐལ་མོ་སྦྱར་ཏེ་གུས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མདུན་ན་གནས་པར་གྱུར་ཏོ། །དེ་ནི་ཞུས་པའི་རིམ་པ་རྣམ་ པར་ཕྱེ་བ་སྟེ་ལེའུ་དང་པོ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་ཞེས་པ་སྔ་མ་བཞིན་དུ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་ཡིན་ཏེ། འདིའི་སྡུད་པ་པོ་ནི་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་སྡུག་པ་པོའི་ཚིག་ཡིན་པས་དོན་མེད་དམ་སྙམ་པ་ལས་དོན་མེད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། གསོལ་བ་བཏབ་པའི་རྗེས་དེ མ་ཐག་ཁོ་ནར་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསང་དབང་ལ་སླར་གསུངས་པ་དང་འབྲེལ་ཏོ།
何謂如實宣說？如下文所說的過去等，即燃燈佛等已說，彌勒等將說，現在釋迦牟尼在說，如是恒常不斷。極樂世界和蓮華世界諸佛宣說時，無一捨棄平等無分別，自然宣說甚深義理。密教中諸金剛持恒常以金剛歌持誦。雖無"在說"之分別念，但法界中恒常自然發出清晰聲音，故稱如實宣說。 大續即文殊根本續《幻化網》六千頌中，祈請道："請為解說無量大金剛持密咒義理證悟者歡喜而唱金剛歌之義理。" 所謂怙主，是指三世諸佛成為眾生怙主的賢劫中少二的千佛，即國王護國之子一千人中，長者為金剛手，幼者為阿難，此二人分別作為大小乘結集者。阿難化現為梵天結集小乘，金剛手則從大乘以至聲聞以上之密法的執持主尊。因為他誓言："直至眾生涅槃或自己涅槃之前，我將以無詭詐堅固心持守不失。" 為利他故，以廣大名號門除煩惱障，以甚深名號門除無明即所知障無餘，配合殊勝意樂，應機為諸眾生解說。夜叉密主金剛手與眷屬如是啟白世尊后，躬身合掌恭敬而立於前。此為請問次第分別，第一品終。 其後如前是金剛手之語，因為此續的結集者是金剛手。若想：既是結集者之語，豈非無義？實非無義，因為與世尊于祈請后立即宣說密灌頂相關聯。
།བཅོམ་ལྡན་འདས་དང་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་དོན་ནི་བཤད་ཟིན་ཏོ། །ཤཱཀྱ་ཐུབ་ཅེས་པ་རྒྱལ་པོ་ཤཱཀྱའི་རིགས་ཀྱི་ཁ་ཐུབ་པའམ་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་གྱི་སྒོ་ཐུབ་པས་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། ། རྐང་གཉིས་ཞེས་པ་ལྷ་དང་མི་དེ་གཉིས་ཀྱི་ནང་ན་མཆོག་།དེ་ལྟ་བུའི་མཆོག་སྟོན་པ་དེས། གསང་དབང་ལ་ནི་སླར་གསུངས་སོ། །ཞེས་པ་དང་འབྲེལ་ཏོ། །དེས་ནི་གསུང་མཁན་ངོ་ཤེས་སོ། །སྐབས་ཁ་ཅིག་ཏུ་ནི་གཞན་གྱི་ལྕེ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ནས་ཆོས་བཤད་དུ་བཅུག་པ ཡང་ཡོད་པ་ལས་འདིར་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉིད་ཀྱི་ཞལ་ནས་སླར་གསུངས་སོ་ཞེའོ།།ལྗགས་བཟང་བ་ནི་ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་གསུམ་ལ་སོགས་པ་དམ་པའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འབྱུང་བའི་གནས་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ལྗགས་ཏེ། དེ་ཡིན་པས་དེ་ལ་ནི་ལྗགས་བཟང་པོ་ ཞེས་བྱའོ།།རིང་ཞིང་ཞེས་པ་ནི། ཁ་ཅིག་ནི་ལྗགས་རིང་ཞིང་སྲབ་པས་ཞལ་གྱི་བཞིན་གཡོགས་ནས་ཞེས་འདོད་དེ། འདིར་ནི་རིང་ཞིང་རྒྱ་ཆེ་བར་ཡངས་པ་སྤྲོས་ཤིང་བརྐྱང་ནས་འགྲོ་བ་རྣམས་སེམས་བསྐྱེད་པ་ལ་སོགས་པའི་དོན་མཛད་དོ། །ས་བླ་ས་སྟེང་ས་འོག་ གསུམ་གྱི་འཇིག་རྟེན་སྣང་བར་བྱེད་ཅིང་ཉོན་མོངས་དང་།ཕུང་པོ་དང་། འཆི་བདག་དང་། ལྷའི་བུའི་བདུད་བར་དུ་གཅོད་པར་བྱེད་པའི་དགྲ་རྣམས་བཏུལ་སེམས་ཅན་ལོག་པའི་སྡུག་བསྔལ་སྦྱང་བ་ལ་སོགས་པ་དང་ངན་སོང་གསུམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་སྦྱོང་བའི་ ཕྱིར་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་རྗེས་དེ་ལ་ཆོས་བཤད་པས་འོད་ཟེར་དང་བཅས་པའི་འཛུམ་པ་མཛད་དེ།དེ་ཡང་ཆོས་གསུང་བའི་སྔ་རྟགས་ནི་འོད་ཟེར་བཀྱེ་བ་དང་། ལྗགས་རྐྱོང་བ་དང་། འཛུམ་པ་མཛད་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་སྙོམས་པར་ཞུགས་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་རྣམ་ པ་མང་དུ་ཡོད་པ་ལས་འདི་ཡང་སྔ་རྟགས་སུ་བསྟན་པ་སྟེ།འདིས་ནི་གསུང་ཚུལ་གོ་བའོ། །ཚངས་པའི་གསུང་ཞེས་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཉོན་མོངས་པའམ། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་སྤངས་པས་དེ་སྐད་བྱ་བའམ་ཡང་ན་ལྷ་ཚངས་པའི་གསུང་ནི་སྙན་ལ་སྤྲོ་བ་ཉམས་དགའ་ བ་ཡིན་ལ་དེ་ནི་འཇིག་རྟེན་གསུམ་དུ་ཐོས་པས་གསུང་ཆེ་བ་ཡང་ཡིན་ནོ།།གསུང་གཅིག་ལ་དོན་དུ་མ་བྱུང་བས་གསུང་དེ་ཡོན་ཏན་ཆེ་བ་ཡང་ཡིན་ཏེ། དེ་བཞིན་དུ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་གསུང་ཡང་སྙན་ཅིང་ཉམས་སུ་བདེ་བ་འཇིག་རྟེན་གསུམ་དང་དྲུག་ན་བཞུགས་པ་ལྷའི་ བུའི་གསུང་འབྱུང་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཐོས་པས་གསུང་ཆེ་བ་ཡང་ཡིན།གསུང་གིས་དོན་དུ་མ་ནུས་པས་གསུང་དེ་ནི་ཡོན་ཏན་ཆེ་བ་ཡང་ཡིན། དཔེར་ན་མདོ་སྡེ་སྦྲིད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་བཞིན་ཏེ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ནད་པ་ཅིག་གི་སྒོ་ཕུག་ཏུ་ཧད་ཕྲི་ཞེས་པའི་སྦྲིད་པ་གཅིག་མཛད། ནད་པས། རིན་ཆེན་སྲོག་དང་མ་བྲལ་ན། །སྒྱུ་མའི་ནོར་ནི་བཙལ་ཀྱང་རྙེད། །ཟེར་བར་གོ།
世尊與圓滿佛陀的含義已經解釋完畢。釋迦牟尼者，因為是釋迦王族的能忍者，或者是能控制身語意三門，故稱為此名。
兩足者，指在天人二者中最勝。
如是最勝導師，與"復說密灌頂"相關聯。由此可知說法者。
某些場合中，也有加持他人舌根而令說法的情況，但此處是從世尊親口復說。
善妙舌者，是說三轉法輪等一切正法的源泉是世尊之舌，因此稱為善妙舌。
所謂"長"，有人認為是舌長而薄能覆蓋面容。此處是指伸展廣長寬闊的舌頭，為眾生髮菩提心等義利。照耀上界、地面、地下三界世間，降伏煩惱、蘊、死主及天子魔等障礙之敵，為凈化眾生邪見苦及三惡趣一切苦故，于祈請后說法時展顏含笑並放光明。
說法的前兆有放光明、伸舌、微笑、入等持等多種形式，此亦顯示為前兆，由此可知說法方式。
梵音者，或因世尊斷除煩惱障或所知障而得此稱，或因如同天界梵天之音悅耳動聽令人歡喜，且三界皆聞故為大音，一音能生多義故為具德之音。 同樣，世尊之音也是悅耳安樂，三界六道所住天子所出之音皆能聽聞故為大音，其音能成就多義故為具德之音。
如《打噴嚏經》佛陀因緣所說：世尊在一病人門外打了一個"哈啾"的噴嚏，病人理解為："若寶貴生命未失，幻化財富雖尋亦得。"
།ནད་པའི་བྱན་མོས། ཕྱི་མ་གར་འགྲོ་ཆ་མེད་ཀྱིས། །སྔ་མ་དེ་ལ་ནན་ཏན་བསྐྱེད། །བྱ་བར་གོ་། སྨན་པས། ནོར་གྱི་སྡོང་པོ་སྙིང་རྗེ་ཡིན། །སྙིང་རྗེ་བ་དང་མ་བྲལ མཛོད།།ཟེར་བར་གོ་བ་ལྟ་བུའོ། །དེས་ནི་ཚིག་གི་ཁྱད་པར་གོའོ། །ལག་ན་རྡོ་རྗེ་ནི་གོང་དུ་བཤད་དོ། །སྟོབས་ནི་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཐུ་སྟོབས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པའི་བདག་ཉིད་གནོད་སྦྱིན་གསང་བའི་དབང་ཕྱུག་དེ་ལ་སླར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཚིག་འོག་མ་འདི་རྣམས་གསུངས་ཏེ། འདིས་ནི་གསུང་གོ་བའོ། །གསུང་རྒྱུ་དོན་གྱི་ངོ་བོ་གང་གསུངས་སྙམ་པ་ལ་འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་ཞིང་མཚན་ནས་བརྗོད་པས་དོན་ཆེ་བ་གཅིག་ཁྱོད་ལ་ལེགས་པར་བསྟན་པར་བྱའོ། །ཁྱོད་སྣོད་སྐྱོན་མེད་པའི་སྒོ་ནས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པས་ཉོན་ཅིག་ཅེས་རྣ་བ གཏད་པར་བསྐུལ་བ་སྟེ།སྙིང་རྗེ་ཞེས་པ་ཐབས་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་འགྲོ་བ་རྣམས་ལ་ཕན་པའི་དོན་དུ་ཁྱོད་ལ་འདྲི་བ་སྟེ། ཀྱེ་དཔལ་ལྡན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཁྱོད་ལེགས་སོ། །ཀྱེ་ལག་ན་རྡོ་རྗེ་འཆང་ཁྱོད་ལེགས་སོ་ཞེས་ལེགས་པ་གཉིས་བྱིན་ཏེ། དེ་ལ་ལེགས་པ་ གོང་མ་ནི་གཞན་དོན་གྱི་ལེགས་པ་འོག་མ་རང་དོན་ནོ།།དེ་ཡང་ཅིའི་ཕྱིར་ལེགས་ན། ཡེ་ཤེས་ལུས་ཅན་འཇམ་དཔལ་གྱི། །ཞེས་འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་སྐུ་དང་འབྲེལ་པ་ཡིན། མཚན་བརྗོད་པ་ནི་ང་ལ་ཉན་པར་བརྩོན་པ་ནི་ཁྱོད་ལེགས་སོ། །གསང་ བའི་བདག་པོ་ལེགས་པའི་གཏན་ཚིགས་དེའི་ཕྱིར་ཁྱོད་ལ་ངས་ལེགས་པར་ཕྱེ་སྟེ་བསྟན་པར་བྱའོ།།ཁྱོད་སྣོད་ཞབས་རྡོལ་དང་། ཁ་སྦུབ་དང་མི་གཙང་བའི་སྐྱོན་དེ་གསུམ་མེད་པར་གྱིས་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་གིས་མ་ཡེངས་པར་ཉོན་ཅིག་ཅེའོ། །འོ་ན་བསྟན་རྒྱུ་ཆོས་ གང་ཞེ་ན།དོན་ཆེ་བ་ཞེས་པ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་དོན་ཆེ་ཞེ་ན། དག་པར་བྱེད་ཅིང་སྡིག་སེལ་བ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པའི་སྒྲིབ་པ་ནི་ལྷའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་བསྒོམས་པས་རྒྱ་ཆེ་བའི་སྒོ་ནས་དག་པར་བྱེད་ལ། ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པ་ནི་ཟབ་པས་སེལ་ཏོ། །ཡང་ན་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པས་ཉོན་མོངས་པའི་སྡིག་པ་སེལ་ཏོ།།བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་པ་ནི་བོས་པ་སྟེ། དེ་ལྟར་སྟོན་པ་ནི་ལེགས་སོ། །དེ་ལྟར་བགྱི་ལགས་སོ་ཞེས་ཁས་བླངས་པའོ། །སླར་གསུང་བའི་ལེའུ་སྟེ་གཉིས་པ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ནས་ཞེས་པ་དེ་མ་ཐག་པ་སྟེ། སླར་ གསུངས་པའི་རྗེས་དེ་མ་ཐག་ཁོ་ནར་བྱ་བ་གཞན་གྱིས་བར་མ་ཆོད་པར་རིགས་དྲུག་ལ་གཟིགས་ཤིང་བཞུགས་སོ་ཞེའོ།།དེ་ཡང་གང་གིས་གཟིགས་པ་ལ་བཅོམ་ལྡན་འདས་རྐང་གཉིས་ཀྱི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ལྷ་དང་མིའི་སྟོན་པ་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་གཟིགས་སོ།
病人的妻子理解為："來世去向難預料，當勤修前世所行。"醫生理解為："財富之根是慈悲，切莫遠離慈悲心。
"如是等例。由此可知詞語的殊勝。
金剛手如前所述。力者，是一切諸佛威力集於一身的密主夜叉之王，對他復說以下佛語。由此可知所說。
若問所說之義為何，則是與文殊智慧因相關且從名號宣說的一個重大意義，我將善為你開示。你應以無有法器過失之門專心諦聽，此是勸令專注傾聽。
大悲者，具足方便大悲心，為利益眾生故問於你："吉祥金剛持你善哉！金剛手持你善哉！"如是賜予兩個善哉。其中上者是利他之善，下者是自利。
為何說善哉？因為"具智慧身文殊"，是與文殊智慧菩薩身相關。
宣說名號，你善於聽聞於我。
密主啊，因為這個善妙的緣由，我當爲你善為分別開示。你應遠離法器底漏、覆口、不凈三過，以專一心無有散亂而聽。
若問所要開示之法為何？即是重大意義。
為何稱為重大意義？因能清凈並能除罪。
煩惱障通過觀修天壇城而以廣大方式清凈，所知障則以甚深方式消除。或者說以圓滿智慧消除煩惱罪業。
"世尊"是稱呼。如是開示善哉。"如是我願"是承諾。第二復說品終。
"爾時"是緊接，即復說之後立即無間斷地觀察六道而住。
又，是誰在觀察？是世尊兩足尊中最勝、人天導師釋迦牟尼在觀察。
།དེ་ལ་རིགས་དྲུག་ པོ་གང་སྙམ་པ་ལ་སློབ་དཔོན་སྒེག་པའི་རྡོ་རྗེའི་འགྲེལ་པའམ་མན་ངག་གི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་མིང་འདོགས་ན་རིགས་བསྡུས་དང་།ལས་ཀྱི་རིགས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་དང་། པདྨའི་རིགས་དང་། རྡོ་རྗེའི་རིགས་དང་། བྱང་སེམས་རྡོ་རྗེའི་རིགས་དང་རིན་པོ་ ཆེའི་རིགས་དང་དྲུག་གོ།།མདོའི་རང་གཞུང་གིས། གསང་སྔགས་རིགས་ཆེན་ཐམས་ཅད་དང་། །གསང་སྔགས་རིག་སྔགས་འཆང་བའི་རིགས། །རིགས་གསུམ་གྱི་སྔགས་དང་། འཇིག་རྟེན་གཟིགས་པའི་རིགས་དང་། འཇིག་རྟེན་སྣང་བྱེད་ཀྱི་རིགས་དང་། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་རིགས་མཆོག་གི་དང་། རིགས་ཆེན་གཙུག་ཏོར་གྱིས་གཟིགས་ཏེ་གོང་མ་རྣམས་ལ་རིམ་པ་བཞིན་མིང་གདགས་སོ། །དེ་ལ་རིགས་བསྡུས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་གསང་སྔགས་རིགས་ཆེན་བྱ་ཞེ་ན། གསང་སྔགས་ཞེས་པ་ནི་མནྟྲ་ཞེས་པའི་སྒྲ་མནྟྲ་ནི་ཡནྟྲ་ཏྲ་ས་ན་སྐྱོབ པ་སྟེ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཡིད་སྐྱོབ་པའམ།མཱན་ཞེས་པ་སྟེ་ཤེས་བྱ་ལ་རིགས་བསྡུས་པ་རྣམ་སྣང་ཆེན་པོ་དེས་ཉོན་མོངས་པ་སྤྱིར་སྐྱོབ་པས་གསང་སྔགས་ཀྱི་རིགས་སོ། །ཆེན་པོ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་བསྒྲུབས་ཏེ། རིགས་ཐམས་ཅད་བསྡུས་པས་ན་ཆེན་པོའོ། །དེ་ལ་ཆེར་གཟིགས་ ནས།ཚིག་གི་བདག་པོས་ཚིགས་སུ་བཅད་དེ། རིགས་བསྡུས་ཀྱི་མཚན་འདི་ལྟར་སངས་རྒྱས་ལ་སོགས་པ་བརྒྱད་ཅུ་རྩ་དྲུག་གི་ཚིགས་བཅད་བཅུ་བཞི་པ་ལ་འོག་ནས་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་འབྲེལ་ཏོ། །གསང་སྔགས་རིག་སྔགས་འཆང་བའི་རིགས། །ཞེས་པ་ཅིའི་ཕྱིར་ལས་ཀྱི་ རིགས་ལ་དེ་སྐད་བྱ་ཞེ་ན།ལས་ཀྱི་རིགས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པ་སྟེ། བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ཁྱད་པར་གཞན་དོན་བྱེད་པས་དེ་ལ་ཡིད་སྐྱོབ་ཅེས་བྱའོ། །འོ་ན་ཡེ་ཤེས་གཞན་གྱིས་གཞན་དོན་མི་བྱེད་དམ་ཞེ་ན། བྱེད་དེ་ཡོན་ཏན་ཕྱོགས་རེ་འདོགས་པའོ། །རིག་ སྔགས་ཞེས་པ་གཟུངས་ལ་བྱ་སྟེ།ཚིག་དང་དོན་དང་སྔགས་ཕྱག་རྒྱའི་གཟུངས་རྣམས་ཞེས་འཛིན་པའམ་འཆང་བ་སྟེ། འདི་གཟུངས་ཀྱི་རིགས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འབྱུང་བས་སམ་འཛིན་པ་སྟེ། དོན་གྲུབ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཚེ་འདིའི་སྐྱབས་སྦྱིན་གྱི་ཕྱག་ན་རྒྱ་གྲམ་ བསྣམས་པ་བྱིན་འཁོར་རྣམས་ཀྱང་རྒྱ་གྲམ་བསྣམས་པ་སྟེ།དེ་ནི་དེའི་རིགས་འཛིན་པའི་འབྱུང་བ་ཡང་རྒྱ་གྲམ་གཉིས་སུ་གྱུར་པ་ལས་དེས་ན་ཀུན་དེས་བསྐྱེད་པས་འབྱུང་བས་རིགས་སོ། །རིགས་དེ་ལ་ཆེར་གཟིགས་ནས་ཚིགས་སུ་བཅད་དེ། སངས་རྒྱས་ཀུན་གྱིས་རྟོགས་བྱ་ བ།།ཞེས་པ་ནས་མར་ཚིགས་བཅད་བཅོ་ལྔ་འོག་ནས་གསུངས་སོ་ཞེའོ། །དེས་བསྒྲེས་ཏེ་རིགས་དང་ཚིགས་བཅད་ཀུན་ལ་སྦྱར་རོ། །རིགས་གསུམ་ཞེས་པ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་ལ་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་རིགས་གསུམ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སྐུ་གསུང་ཐུགས་ གསུམ་འདུས་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།
關於六種種姓，若依據阿阇黎勝喜金剛的註釋或口訣來命名，則為：總攝種姓、事業種姓、如來種姓、蓮花種姓、金剛種姓、菩薩金剛種姓和寶種姓等六種。
經典本文中說：
一切大密咒種姓、持明咒種姓、三種咒語種姓、世間觀察種姓、世間顯現種姓、殊勝大手印種姓、大種姓頂髻，依次對應上述諸種姓。
為何稱總攝種姓為大密咒種姓？"密咒"即梵語"mantra"，"mantra"中的"yantra"有"保護"之意，即保護煩惱意或"man"（意為所知）。
總攝種姓大毗盧遮那能普遍護持離煩惱，故稱密咒種姓。"大"是指一切成就，因攝集一切種姓故稱"大"。 於此廣大觀察后，語言之主以偈頌宣說。此總攝種姓之名號如是，下文將以十四偈頌宣說佛等八十六尊號，如是相連。
為何稱事業種姓為"持明咒種姓"？
這是對事業種姓的特殊稱呼。
成辦事業智慧以其特殊利他作用而稱為護心。
若問其他智慧不作利他事業嗎？也作，但這是就某一方面功德而言。
"明咒"指陀羅尼，即持有或執持文字、義理、咒語及手印等陀羅尼，此為陀羅尼種姓。
為何如此？
因為出生或執持。
當成就佛為主尊時，此尊手持十字杵作護持，眷屬們也持十字杵。
這表示持有彼種姓的元素也成為雙重十字形，因此由彼所生故稱為元素種姓。
於此種姓廣大觀察后以偈頌宣說："諸佛所應證"等下文十五偈。
如是類推，應用於所有種姓與偈頌。
"三種"指如來種姓。為何稱為三種？
因為是身語意三者合一的本體。
།དེ་ལ་གཟིགས་ནས། སངས་རྒྱས་རྣམ་པར་སྣང་མཛད་ཆེ། །ཞེས་པ་ནས་མར་ཚིག་རྐང་གཅིག་མ་ཚང་བའི་ཚིགས་བཅད་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔ་གསུངས་སོ། །འཇིག་རྟེན་གཟིགས་པ་ཞེས་པ་པདྨས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་རིགས་ཏེ། པདྨའི་རིགས་ལ་འཇིག་རྟེན་གཟིགས་པ་ཞེས་ཅིའི་ཕྱིར་བྱ་ཞེ་ན། ཐུགས་རྗེས་འཇིག་རྟེན་ལ་གཟིགས། ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་འདས་པ་ལ་གཟིགས་ཏེ། སྤྱན་དེ་གཉིས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་གཟིགས་པས་འདི་ནི་སྤྱན་རས་གཟིགས་ཀྱི་རིགས་ལ་བྱའོ། །རིགས་ནི་འབྱུང་བ་དང་འཛིན་པ་སྟེ། དེ་ལ་གཟིགས་ནས། ཡང་དག་བདག་མེད་ཅེས་པ་ནས་མར་ཚིགས་བཅད་ཞེ་གཉིས་གསུངས་ཞེས་འབྲེལ་ཏོ། །འཇིག་རྟེན་སྣང་བྱེད་ཅེས་པ་རྡོ་རྗེའི་རིགས་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ལ་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བྱ་ན། མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི གཟུགས་བརྙན་འཆར་ཞིང་སྣང་བར་བྱེད་ལ།སྣང་ཡང་སྣང་ངོ་སྙམ་པའི་རྟོག་པ་མེད། མེད་ཀྱང་སྣང་བ་རྒྱུན་མི་འཆད་པས་དེ་ལ་དེ་སྐད་བྱ། རིགས་ནི་འཛིན་པ་དང་། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་ནི་སྐུ་དང་གསུང་ལ་ལྟོས་ནས་ཆེན་པོ་སྟེ་ཐུགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་གཟིགས་ ནས་རྡོ་རྗེ་འཇིགས་བྱེད་ནས་མར་ཚིག་རྐང་གཅིག་ལྷག་པའི་ཚིགས་བཅད་བཅུ་གསུངས་པ་དང་འབྲེལ་ཏོ།།ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནི་བྱང་སེམས་རྡོ་རྗེའི་རིགས་ལ་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བྱ་ཞེ་ན། ཕྱག་རྒྱ་ནི་འདེབས་པ་སྟེ། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྟོང་པའི་རང་བཞིན་དེས་གཟུགས་ དང་ཚོར་བ་ལ་སོགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་འདས་པ་ལ་རྒྱས་བཏབ་སྟེ།ཐམས་ཅད་ཀྱང་རང་གི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆེན་པོ་ནི་ཁྱབ་བྱེད་ཅེས་པ་སྟེ་དེས་མ་ཁྱབ་པ་མེད་དོ། །རིགས་ནི་བྱང་སེམས་རྡོ་རྗེ་དེ་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཚེ་རིགས་ བསྡུས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་དེའི་ཐུགས་ཀ་ནས་སྤྲུལ་པ་འབྱུང་བའི་དོན་གྱིའམ་དེའི་ཆ་འཛིན་པས་སོ།།མཆོག་ནི་བྱང་སེམས་སྟོང་པ་དང་སྐྱེ་མེད་ཀྱི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་སོ། །དེ་ལ་གཟིགས་ནས་རིགས་བསྡུས་ཀྱི་མཚན་ཚོ་ཡང་གསུངས་སོ་ཞེས་འབྲེལ་ཏོ། །རིགས་ཆེན་ཞེས་པ་འདིའི་ རིགས་ནི་རིན་ཆེན་རིགས་སངས་རྒྱས་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་བ།ཡེ་ཤེས་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་དེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་རིན་ཆེན་གཙུག་ཏོར་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་རིགས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པས་རིགས་ཆེན་ནོ། །འདི་ཉིད་རིན་པོ་ཆེའི་གཙུག་ཏོར་གྱི་དབུ་རྒྱན་དུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབུ་ ལ་བྱུང་བས་གཙུག་ཏོར་ཆེན་པོའི་རིགས་ཞེས་ཀྱང་བྱའོ།།ཡང་ན་རིགས་ནི་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གཙོ་བོར་གྱུར་པའི་ཚེ་འཁོར་གྱི་ལྷ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གཉིས་རིན་པོ་ཆེར་གྱུར་པ་ལས་བྱུང་བས་ན་རིགས་སོ། །ཕྱག་མཚན་ཡང་དེ་ཉི་ཚེ་འཛིན་པས་དེ་ཉིད་ཀྱི་རིགས་སོ།
於此觀察后，從"大毗盧遮那佛"開始，宣說了二十五個缺少一句的偈頌。
"世間觀察"指蓮花特殊種姓。為何稱蓮花種姓為世間觀察？
因為以悲心觀察世間，以智慧觀察出世間，以此二眼恒常觀察，故此為觀世音種姓。種姓即出生與執持。
於此觀察后，從"真實無我"開始宣說四十二偈頌，如是相連。 "世間顯現"指金剛種姓之映象智慧。為何如是稱呼？
因為如鏡般的智慧中顯現一切法的影像，雖然顯現卻無"此為顯現"的分別念，雖無分別但顯現相續不斷，故如是稱呼。種姓即執持，大元素相對於身語而言為大，因為是意故。於此觀察后，從"金剛怖畏"開始宣說十個多一句的偈頌相連。 "大手印"指菩薩金剛種姓。為何如是稱呼？手印即印記，菩提心空性本質印持色受等乃至一切種智的出世間法，因為一切皆以自性空故。"大"即遍滿義，無所不遍。種姓指當菩薩金剛為主尊時，總攝種姓諸尊從其心間化現而出的緣故，或持有其分故。"殊勝"因為菩提心是空性與無生的本質。於此觀察后，又宣說了總攝種姓的名號，如是相連。 "大種姓"中的種姓指寶生種姓，佛即寶生佛，智慧即平等性。為何稱為寶頂？因為這是以功德種姓特殊標識的大種姓。此即成為一切尊眾頭頂寶冠之莊嚴，故亦稱大頂髻種姓。或者，種姓指當寶生佛為主尊時，眷屬五十二尊皆由寶生故為種姓。手印也唯一持此，故為彼之種姓。
།དེ་ལ་སངས་རྒྱས་ ཤཱཀྱ་ཐུབ་ཀྱིས་ཆེར་གཟིགས་ནས།ཚིག་གི་བདག་པོ་དེས་ཚིགས་སུ་བཅད་དེ་རིན་ཆེན་རིགས་ཀྱི་མཚན། །འདོད་པའི་དོན་གྲུབ་དམ་པ་སྟེ། །ཞེས་པ་ནས་མར་ཚིག་རྐང་གཅིག་མ་ཚང་བའི་ཚིགས་བཅད་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི་གསུངས་སོ་ཞེས་བྱ་བར་འབྲེལ་ཏོ། །གཟིགས་པའི་རིམ་པ་རྣམ་པར་ ཕྱེ་བ་སྟེ་ལེའུ་གསུམ་པ་རྫོགས་སོ།། །།གོང་མའི་ཚིག་ཞབས་ཀྱི་ནས་ཞེས་པ་ནི་ཚིགས་བཅད་ཀྱི་དབང་དུ་སོང་བ་སྟེ། དེ་ནས་ཞེས་བྱ་སྟེ། གཟིགས་པའི་རིམ་པའི་དེ་མ་ཐག་ཁོ་ནར་བྱ་བ་གཞན་གྱིས་བར་མ་ཆོད་པར་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བས་མངོན་པར་རྫོགས པར་བྱང་ཆུབ་པ་མན་ངག་གི་རིམ་པ་འདི་ཚིག་གི་བདག་པོ་ནི་སོ་སོར་ཡང་དག་པར་རིག་པས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཤཱཀྱ་ཐུབ་པས་ཚེག་བར་བདུན་པར་ཚིགས་སུ་བཅད་དེ་གསུངས་ཞེས་པ་དང་འབྲེལ་ཏོ།།གསང་སྔགས་རྒྱལ་པོ་བཛྲ་ཏཱིཀྵྞ་ནས་ཨ་ར་པ་ཙ་ལ་སོགས་ཀྱི་བར་དུ་ཡེ་ཤེས་ སེམས་དཔའི་སྔགས་དྲུག་དང་ཨཱ་ལི་བཅུ་གཉིས་གསུངས་སོ།།དེ་ལ་རྒྱལ་པོ་ནི་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་རྣམས་ཆོས་ཀྱི་སྐུའི་ངོ་བོ་ཡིན་པས་དེའི་སྔགས་ལ་ནི་རྒྱལ་པོ་ཞེས་བྱ། དྲུག་ནི་བཛྲ་ཏཱིཀྵྞ་ནས་ཨ་ར་པ་ཙ་ནའི་བར་དུའོ། །གཉིས་སུ་མེད་པར་ཞེས་པ་གསང་བ་འདུས་པ་ ལས།གང་ཞིག་དངོས་མེད་ཤེས་རབ་སྟེ། །ཐབས་ནི་དངོས་པོའི་བདག་ཉིད་དོ། །ཟེར་བས་སྔགས་ཀྱི་ལུགས་ཀྱི་ཐབས་ཤེས་རབ་གཉིས་མེད་དུ་འདོད་ལ་ཕ་རོལ་ཕྱིན་པའི་ལུགས་ཀྱི་གཟུང་འཛིན་གཉིས་སུ་འདོད་དེ། གཟུང་བའི་རང་བཞིན་ཙམ་ལ་རང་བཞིན་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ སྟེ།དེ་ལྟར་གཟུང་བ་སྟོང་པར་རྟོགས་པས་གཟུང་བ་ལྡོག་ལ་གཟུང་བ་ལོག་པས་འཛིན་པ་རང་བཞིན་གྱིས་ལྡོག་གོ། །འདིར་ཡང་གཉིས་མེད་པས་ཤེས་ལ་རང་རིག་རང་སྟོང་པ་ཉིད་རང་འབྱུང་ངོ་ཞེས་སོ། །དེ་གང་ལ་རང་ཞེས་བྱ་ཅི་རིག་ན་རང་གི་རང་བཞིན་སྐྱེ་མེད་དུ་རིག་པས་ མི་སྐྱེ་ཆོས་ཅན་འདི་གསུངས་སོ་ཞེས་སོ།
於此釋迦牟尼佛深觀后，語自在者以偈頌宣說寶生種姓名號："殊勝成就所欲義"等，從此開始宣說二十四個缺少一句的偈頌，如是相連。觀察次第分別品第三終。 上文"從"字是依偈頌而說，即"其後"之義。緊接觀察次第之後，無他事間隔，此幻化網現證菩提的教授次第，由語自在以別別正智，世尊釋迦牟尼以七字間隔作偈頌宣說，如是相連。 從密咒之王金剛利（བཛྲ་ཏཱིཀྵྞ）至阿拉巴扎（ཨ་ར་པ་ཙ）等六智慧薩埵咒及十二阿離（ཨཱ་ལི）皆已宣說。其中"王"是因為智慧薩埵等是法身本質，故其咒稱為王。六即從金剛利至阿拉巴扎那。 "無二"如《密集》所說："何為無實即智慧，方便即是有實體。"故密咒傳統認為方便智慧無二，而波羅蜜多傳統認為能取所取為二。所取自性僅以自性本質為空，如是了知所取為空故遮遣所取，所取遮遣故能取自然遮遣。此中亦由無二而知，自證自空性自生起。於此何為"自"？何所知？由了知自性無生故說此無生法，如是宣說。
། ཨཱ་ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་ནི་རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་ཏེ་ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལིའི་གཟུགས་སུ་སྣང་ནས་ཀྱང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད། དེ་ལ་ཨཱ་ལི་བཅུ་དྲུག་ཡོད་པ་ལས་འདིར་བཅུ་གཉིས་སུ་འབྱུང་བ་ནི་ས་བཅུ་གཉིས་མཚོན་པའི་རྟགས་སུ་བྱུང་བ་ སྟེ།དེ་ཡང་སློབ་དཔོན་ཁ་ཅིག་ནི་ས་གཉིས་ལས་སོ་སོ་སྐྱེ་བོའི་མོས་པ་སྤྱོད་པའི་སས་བསྡུས་པ་དང་། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སློབ་པའི་སས་བསྡུས་པའི་ས་བཅུ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་དང་བཅུ་གཉིས་སུ་འདོད་ལ་སློབ་དཔོན་སྒེག་པའི་རྡོ་རྗེས་བཞེད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ས་རང་ ལ་བཅུ་གཉིས་སུ་བཞེད་དེ།ཀུན་དུ་འོད་ཀྱི་ས་དང་། བདུད་རྩིའི་འོད། ནམ་མཁའི་འོད། རྡོ་རྗེའི་འོད། རིན་པོ་ཆེའི་འོད། པདྨའི་འོད། ལས་ཀྱི་འོད། དཔེ་མེད་འོད། དཔེ་ལྡན་འོད། ཤེས་རབ་འོད། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་འོད། རྣལ་འབྱོར་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འོད་ཀྱི་ས་དང་བཅུ་ གཉིས་སོ།།ས་བཅུ་གཉིས་པོ་ཨཱ་ལི་བཅུ་གཉིས་པོ་འདིས་རིམ་པ་བཞིན་དུ་མཚོན་ཏོ། །འོ་ན་འདི་རྣམས་ཁོ་ནས་མཚོན་པ་ཅི་སྟེ་ཟེར་ན། འོ་ན་དུ་བས་མེ་མཚོན་པ་ཡང་ཅི་སྟེ་དུ་བ་མེ་ཁོ་ན་ལས་བྱུང་བ་སྟེ་དེ་ལས་འབྱུང་བའི་འབྲེལ་པ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། འདི་རྣམས་ཀྱང་མཚོན་བྱ་ མཚོན་བྱེད་ཀྱི་འབྲེལ་པ་ཡོད་དོ།།འོ་ན་དེ་ལྟར་ཤེས་ན་དུ་བ་ཡང་དེ་ལྟར་ཅི་ཤེས། ཚང་བང་དུ་ཁྱབ་བྱ་ཁྱབ་བྱེད་དུ་གཏན་ལ་ཕབ་པོ་ཟེར་ན། འདི་རྣམས་ཀྱང་ལུང་གིས་གཏན་ལ་ཕབ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་སྙིང་པོའི་རྒྱན་གྱི་རྒྱུད་ལས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་བཅུ་གཉིས་གསུངས་ཏེ། ཀུན་དུ་ འོད་ཀྱི་ས་ཆེན་པོ་དེ་ནི་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་འདྲ།བདུད་རྩིའི་འོད་ཟླ་བ་འདྲ། ནམ་མཁའི་འོད་ནམ་མཁའ་འདྲ། རྡོ་རྗེའི་འོད་ཡིད་དགའ་བྱེད། རིན་ཆེན་འོད་དབང་ལ་གནས། པདྨའི་འོད་རང་བཞིན་དག་།ལས་ཀྱི་འོད་གཞན་དོན་བྱེད། དཔེ་མེད་འོད་དཔེ་ནི་ཡོད་མ་ཡིན། དཔེ་ལྡན་ཀུན་རྫོབ་ཙམ་དུ་དཔེ་ཡིས་འབིགས། ཤེས་རབ་འོད་བླ་ན་མེད། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་ཇི་སྙེད་པ། རྣལ་འབྱོར་ཡེ་ཤེས་རབ་ཏུ་རྫོགས། སོ་སོ་རང་རིག་གོ་ཞེའོ། །འོ་ན་རྒྱུད་ནས་གསུངས་པ་རང་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མེ་ལས་དུ་བ་འོང་བ་རང་ཅིའི་ཕྱིར་ཏེ། ཆོས་ཉིད་ཀྱིས དེ་ལྟར་འབྱུང་སྟེ།དེའི་རིགས་པ་ལས་མེད་དོ། །འོ་ན་ས་དེ་རྣམས་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་ཅིའི་ཕྱིར་བྱ་ཞེ་ན། ཉི་མ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་སྣང་ཞིང་གསལ། དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་ཐམས་ཅད་དུ་སྣང་ཞིང་གསལ་བ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་ཉི་མ་གསལ་བ་ཆེ། །ཟེར་བའི་ཕྱིར་རོ། ། དེའི་ཕྱིར་ཀུན་དུ་འོད་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།
"阿"等是指尊者文殊師利，顯現為阿離迦離（元音與輔音）形相而利益眾生。
其中阿離有十六，此處出現十二，是為表徵十二地之相。
對此，有些論師認為：
以二地攝持，即凡夫信解行地所攝和菩薩學地所攝之十地，再加上佛地，共為十二地。而論師妙金剛認為單就佛地本身分為十二地，即：
普光地 甘露光地 虛空光地 金剛光地 寶光地 蓮花光地 業光地 無喻光地 有喻光地 智慧光地 一切智光地 瑜伽智慧光地 此十二地由這十二阿離依次表徵。
若問："為何唯由這些表徵？"那麼，煙表徵火又是為何？
因為煙唯從火生，與火有生起關聯。此等亦有能表所表之關聯。
若問："如是了知，煙亦如何了知？
"答：已在因明中確立為所遍能遍。
此等亦由經典確立，如《金剛心莊嚴續》中說十二佛地：
大普光地如日輪， 甘露光似月， 虛空光如虛空， 金剛光令意悅，
寶光住自在， 蓮花光性清凈， 業光利他行， 無喻光無可喻，
有喻僅世俗以喻通達， 智慧光無上， 一切智盡所有， 瑜伽智慧極圓滿， 各別自證。
若問："續中宣說本身又是為何？
"答：如同煙從火生是為何？
此乃法爾如是，無有他理。
若問："為何如是稱呼這些地？
"答：如日普照光明，如是一切智智亦普照光明，如說："金剛日大明"故。
因此普光地得此名。
།དེ་བཞིན་དུ་ཡང་ཟླ་བ་ནི་དྲི་མ་མེད་པ་སྟེ། དག་ཅིང་གསལ་ལ་དྲི་མ་མེད། །ཅེས་འབྱུང་བས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ལ་ཉོན་མོངས་པའི་རྟོག་པའམ་དྲི་མ་མེད་པ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་ཟླ་བ་དྲི་མེད་འོད། །ཅེས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་རོ། །བདུད་རྩིའི འོད་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།།ཡང་ན་ནམ་མཁའ་ནི་ཐམས་ཅད་དུ་ཁྱབ་ཅིང་རྒྱ་མ་ཆད་པ་དེ་བཞིན་དུ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱང་རྒྱ་མ་ཆད་དེ། ནམ་མཁའ་སྟོང་པར་གོ་།སྟོང་པས་སེམས་གོ་།སེམས་ཀྱིས་རང་རིག་གོ་།དེས་ན་ནམ་ མཁའི་འོད་ཅེས་བྱའོ།།ཡང་ན་རྡོ་རྗེ་ནི་བསམ་པ་ནང་གི་བསྟན་པས། རྡོ་རྗེ་ཞེས་སུ་བཤད་པ་སྟེ། །ཞེས་འབྱུང་སྟེ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་ནི་ནང་གི་སེམས་བསྟན་པས་དེ་དང་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པས་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་ན་རིན་པོ་ཆེ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་སེམས་ ཉིད་རིན་པོ་ཆེའི་དབུ་རྒྱན་དུ་བྱུང་སྟེ།སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་དབང་བསྐུར་བའི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པས་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་ན་པདྨ་ནི་འདམ་ནས་སྐྱེས་ཀྱང་དེས་མ་གོས་པ་བཞིན་སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཡང་འཁོར་བའི་འདམ་གྱིས་མ་གོས་པས་དེ་ལ་དེ་ སྐད་ཅེས་བྱའོ།།ཡང་ན་ལས་ཀྱི་འོད་ནི་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་གཞན་དོན་བྱེད་པས་ལས་ཀྱི་འོད་ཅེས་བྱའོ། །དཔེ་མེད་འོད་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་དཔེ་མེད་དེ། གལ་ཏེ་དཔེ་ཡོད་ན་འདྲ་བའི་དཔེ་ཅིག་ཡོད་དམ་མི་འདྲ་བའི་དཔེ་ཅིག་ཡོད། མི་འདྲ་ ན་དཔེར་མི་རུང་།འདྲ་ན་ཕྱོགས་གཅིག་གིས་འདྲའམ་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ནས་འདྲ། ཕྱོགས་གཅིག་ནས་འདྲ་ཟེར་ན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དཔེར་འགྱུར་ཏེ། དཔེར་ན་རྣ་བ་ཡོད་པས་བོང་བུ་དང་བ་ལང་འདྲ་ཟེར་བ་བཞིན་ནོ། །ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འདྲ་ན་དཔེར་མི་འགྲུབ་སྟེ་དོན་ཉིད་ དུ་འགྱུར་རོ།།དེས་ན་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ལ་དཔེ་མེད་ཅེས་བྱའོ། །ཡང་ན་དཔེ་ལྡན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྒྱུ་མ་ལྟ་བུ་ལ་སོགས་པའོ། །ཤེས་རབ་འོད་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་དང་སྤྱིའི་མཚན་ཉིད་སོ་སོར་མ་འདྲེས་པར་ཤེས་པ་དེ་ལ་དེ་སྐད་བྱའོ། ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ནི་ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟ་བུ་དང་ཇི་སྙེད་པ་མཁྱེན་པའོ། །འོ་ན་ཤེས་རབ་དང་ཁྱད་པར་ཅི་ཡོད་ཅེ་ན། ཡོན་ཏན་ཕྱོགས་རེ་ལ་དགོངས་པའོ། །རྣལ་འབྱོར་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་སོ་སོར་རིག་ཅིང་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་རྫོགས་ཏེ། ཅི་རིག་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད སེམས་སུ་རིག་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་རིག་།རང་བཞིན་ཅིར་ཡང་མ་གྲུབ་པ་སྟེ་ས་བཅུ་གཉིས་དེ་ལ་རྫོགས་སོ།། །།དེ་ལས་བཅུ་གཉིས་པོ་དེ་རྣམས་ཀྱང་བསྡུ་ན་ཡེ་ཤེས་ལྔར་འདུས། ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡང་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གཅིག་ཏུ་འདུས་སོ།
同樣，月亮是無垢的，如說："清凈光明無垢塵"，一切智智中無煩惱分別或垢染，如說："金剛月無垢光"，因此稱為甘露光。
又如虛空遍及一切無有邊際，如是一切智智亦無邊際。
由虛空悟空性，由空性悟心性，由心性悟自證，故稱虛空光。
又如金剛，以內心意趣而釋為金剛，如是說。
一切智智即是顯示內心，與之不可分離，故得此名。
又如寶珠，等性之心性現為寶冠，住于遍授一切佛之自性中，故得此名。
又如蓮花生於泥中而不染，如是妙觀察智雖處輪迴泥中而不染，故得此名。
又如業光，以成所作智作利他事業，故稱業光。
無喻光者，一切智智無可為喻。若有喻，是相似喻抑或不似喻？
若不相似則不堪為喻，若相似是一分相似抑或一切相似？
若說一分相似，則一切皆可為喻，如說因有耳故與驢牛相似。
若一切相似則不成為喻，而成為事物本身。故說一切智智無可為喻。
又有喻者，世俗諦中一切法如幻等。
智慧光者，於一切法別別了知自相共相而不混淆，故得此名。
一切智者，了知所知如所有性及盡所有性。
若問："與智慧有何差別？
"答：是對功德一分而言。
瑜伽智慧者，別別了知一切法，圓滿於法界。
何所了知？
了知一切法即是心，
了知心之自性，
了知自性無所成立，於此十二地圓滿。
若攝此十二地，則攝於五智，五智復攝於一無二智。
།སྤྲོ་ན་ཡང་གཉིས་མེད་དེ ལས་ལྡོག་པས་བྱས་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་དེ་ལ་ས་བཅུ་གཉིས་དོན་གྱི་ངོ་བོ་གཅིག་གོ།།དེ་སྠི་ཏོ་ཞེས་པ་ནས་བརྟཱི་ནཱཾ་གྱི་པར་གྱི་སྔགས་འདི་ལ་ནི་སློབ་དཔོན་ཨ་ཤྭ་ཀ་རི་ལ་སོགས་པ་ཁ་ཅིག་སྐུ་བསྐྱེད་པའི་རྐྱེན་གྱི་སྔགས་སུ་འདོད་དེ། འདིར་སློབ་དཔོན་སྒེག་པའི་རྡོ་རྗེ་ཉིད་ནི་སྔགས་ མིན་པར་བཞེད་དེ།དེ་ཡང་སྠི་ཏོ་ནི་བརྟན་པ། ཧྲྀ་དི་ཐུགས། ཛྙཱ་ན་ཡེ་ཤེས། མཱུརྟི་ནི་སྤྱི་གཙུག་།ར་ཧཾ་ནི་ང་། བུདྡྷོ་ནི་ར་ཧཾ་གི་ཁྱད་པར། བུདྡྷ་ནི་སངས་རྒྱས། ནཱཾ་ནི་གནས། ཏྲྱདྷྭ་ནི་དུས་གསུམ། བརྟཱི་ནཱཾ་ནི་བཞུགས་པ། དྲིལ་བས་དུས་གསུམ་བཞུགས་པའི་སངས་རྒྱས་ལ་ ང་ནི་བརྟན་པར་གནས་ཞེས་བྱ་སྟེ།སྔགས་ནི་མིན་པར་བཞེད་དོ། །འོ་ན་ཚུལ་ཇི་ལྟར་གནས་ཤ་ན། དོན་དམ་དུ་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ངོ་བོའམ་རང་བཞིན་དུ་གནས་སོ། །གལ་ཏེ་མི་བཞུགས་ན་ལྷ་ལ་ཐུགས་མེད་པར་ཐལ་ཏེ་ཐུགས་མེད་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །ཀུན་རྫོབ་ ཏུ་ནི་འཇམ་དཔལ་སྐུ་གསུམ་གྱི་ངོ་བོར་གནས་ཏེ།དེ་ཡང་ལོངས་སྐུ་ནི་དང་པོའི་སངས་རྒྱས་ཞལ་ལྔ་པའི་རང་བཞིན་གྱི་གནས་སོ། །སྤྲུལ་སྐུ་ནི་ཅིར་ཡང་བཞུགས་ཏེ། གནས་བརྟན་རྒན་པོ་དང་གཞོན་ལུས་གཅིག་ལ་སོགས་པ་སྣ་ཚོགས་སོ། །ཆོས་སྐུའི་གཟུགས་ བརྙན་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རིགས་བདུན་གྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་ཡང་མདུན་དུ་བཞུགས་ཏེ།ོཾ་བཛྲ་ཏཱིཀྵྞ་ཞེས་པ་པདྨའི་རིགས་ཀྱི་སེམས་དཔའ་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཀྱི་ཐུགས་ཀ་ན་དམར་པོ་ཞལ་གཅིག་ཕྱག་གཉིས་གཡས་ན་རལ་གྲི་གཡོན་པདྨ་རྡོ་རྗེ་རྣོན་པོ་ཞེས་ བྱ་བའི་མཚན་ཅན་གྱི་སྐུས་བཞུགས་སོ།།དུཿཁ་ཙྪེ་ད་རྡོ་རྗེའི་རིགས་མི་བསྐྱོད་པའི་ཐུགས་ཀ་ན་སྔོན་པོ། ཕྱག་མཚན་ཐམས་ཅད་གཡས་རལ་གྲི། གཡོན་རང་རྟགས་ཞལ་གཅིག་པ། སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ངེས་པར་གཅོད་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་བཞུགས་སོ། །པྲཛྙཱ་ནི་ ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྤྱི་གཙུག་ཅེས་པའི་མཚན་ནོ།།དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་རིགས་ཀྱི་ཛྙཱ་ན་ཀཱ་ཡ་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྐུ་སྟེ་ལས་ཀྱི་རིགས་ཀྱིའོ། །ཝཱ་གཱི་ཤྭ་ར་ནི་ངག་གི་དབང་ཕྱུག་སྟེ་རིན་པོ་ཆེའི་རིགས་སོ། ། ར་པ་ཙ་ན་ཞེས་པའི་མཚན་ཅན་ནི་བྱང་སེམས་རྡོ་ རྗེའི་རིགས་ཀྱི་ཐུགས་ཀ་ནས་དཀར་པོ་ཞལ་གཅིག་ཕྱག་གཉིས་པ་གཡས་རལ་གྲི།གཡོན་རྡོ་རྗེ་བསྣམས་པར་བཞུགས་སོ། །ཡ་ཏེ་ན་མཿགང་ཡིན་པ་དེ་ན་མཿཞེས་བྱ་བ་སྟེ། འདི་གཉིས་ཀྱི་གོང་མ་དྲུག་གི་ཞབས་ལ་སྦྱོར། སྔགས་དེ་རྣམས་དྲིལ་བ་ནི་རིགས་བསྡུས་པའི་ཡེ་ཤེས་ སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་བ་རྣམ་སྣང་ཆེན་པོའི་ཐུགས་ཀ་ན་ཞལ་དྲུག་ཕྱག་གཉིས་པ་གཡས་རལ་གྲི།གཡོན་ཨུཏྤ་ལའི་སྟེང་དུ་རྒྱལ་བའི་ཡུམ་གྱི་པོ་ཏི་བསྣམས་ནས་བཞུགས་སོ།
若廣說之，從無二智返出的五智，于其中十二地為一體性。關於從"斯提托"至"巴爾提南"的咒語，阿濕婆迦利等一些上師認為是生起身相的緣起咒。此處上師勝喜金剛自身認為非咒，其中： 斯提托(sthito)為堅固 喝日地(hṛdi)為心 若那(jñāna)為智慧 穆爾提(mūrti)為頂髻 阿杭(rahaṃ)為我 布多(buddho)為阿杭的修飾語 布達(buddha)為佛 南(nāṃ)為處 特里阿德瓦(tryadhva)為三世 巴爾提南(bartīnāṃ)為安住 總之，意為"我安住於三世諸佛之中"，認為這不是咒語。 那麼如何安住呢？究竟義中安住為一切佛之體性或自性。若不安住，則本尊將無心，然實非無心。世俗諦中安住為文殊三身之體性：報身安住為初佛五面之自性；化身隨緣安住，如上座長者與童子同體等種種形相；法身影像於世俗諦中以七部差別而智慧薩埵安住於前。 嗡班札底克希那(oṃ vajratīkṣṇa)，蓮花部薩埵無量光佛心間，紅色一面二臂，右持劍左持蓮，名為"金剛利劍"身相而住。 杜卡切達(duḥkhaccheda)，金剛部不動佛心間，藍色，諸手印右持劍，左持自部標幟，一面，以斷除一切苦之身相而住。 般若(prajñā)是智慧頂髻之名號。如來部之智慧身(jñānakāya)是事業部。 語自在(vāgīśvara)是語之自在，即寶生部。 惹巴匝那(rapacana)名號者，菩提薩埵金剛部心間，白色一面二臂，右持劍左持金剛杵而住。 雅帝那摩(yate namaḥ)，即"彼為頂禮"，此二者配於前六者之足。 總攝彼等咒語，即集部智慧薩埵，在大毗盧遮那心間，六面二臂，右持劍，左持青蓮上之勝母經函而住。
།དེ་རྣམས་དང་། སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་པའི་རྒྱན་དང་ལྡན། །ཞེས་པ་སྟེ། སྤྲུལ་པའི་སྐུས་ལུས་ལ་ བཏབ་པའམ།ཡང་ན་དེ་ཉིད་ཀྱིས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་བརྒྱན་པའོ། །སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པ་མན་ངག་གི་རིམ་པ་རྣམ་པར་ཕྱེ་བ་སྟེ་ལེའུ་བཞི་པ་རྫོགས་སོ།། །།འདི་ལྟར་ཞེས་པའི་ཚིག་རྐང་གཉིས་སྤྲོ་གཞི་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་ མཚན་བརྗོད་པ་སྟེ།དེ་ཡང་མཚན་གྱི་རྣལ་འབྱོར་རང་དོན་དུ་བསྒྲུབ་པ་གཅིག་གིས་བསྲུང་བ་མདོར་བསྡུས་པ་ལ་སོགས་པ་སྔོན་དུ་སོང་བ་གཅིག་གིས་སུམ་བརྩེགས་བསྐྱེད་པའི་ཐུགས་ཀའི་ཡི་གེ་ཨ་ལས་རིགས་བསྡུས་ཀྱི་མཚན་ཆོས་འདི་སྤྲོ་བ་སྟེ། དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའི་ མཚན་ཉིད་ཅི་ལ་ཟེར།གནས་གང་ན་གནས། གནས་ལུགས་ཇི་ལྟར་གནས། དེའི་རྒྱུ་ཅི་ལས་བྱུང་། མཚན་དུ་དང་ལྡན། དེ་བསྒོམ་ན་ཇི་ལྟར་བསྒོམ་ཞེ་ན། མཚན་ཉིད་ནི་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུགས་ཀྱི་རང་བཞིན་ནམ་ངོ་བོ་ལ་བྱ་ལ་དེའི་མཚན་ཉིད་འདི་ཡིན། རྟགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཞལ་ཕྱག་གི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་བཞུགས་ཏེ། དེ་ཡང་མ་ཀི་ནས། འོད་བཟང་སྟོན་ཀའི་ཟླ་བའི་འོད། །ཅེས་པ་ནས། སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་པའི་རྒྱན་དང་ལྡན། །ཞེས་པའི་བར་དུ་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །གནས་ནི་ལྷ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུགས་ཀ་ན་གནས་སོ། །ལུགས་ཀྱང དོན་གྱི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་དུ་ལྷ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཐུགས་ཡང་དག་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་བཞུགས་པ་རྟགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་རིགས་བདུན་གྱི་གཙོ་བོའི་ཐུགས་ཀ་ན་ཞལ་ཕྱག་གི་རྣམ་པ་ཅན་དུ་གནས་སོ།།དེའི་རྒྱུ་ནི་ཨ་སྟེ། དེ་ཡང་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་དོན་དམ་གྱི་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་དེ་སྐྱེ་མེད་ཀྱི་ ཨས་བསྐྱེད་ལ།རྟགས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་ཨ་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཅན་དེ་གྱུར་པ་ལས་བསྐྱེད་དོ། །ཇི་ལྟར་བསྒོམ་པ་ནི་མན་ངག་ལས་ཤེས་པར་བྱའོ། །མཚན་དུ་དང་ལྡན་ཞེ་ན། སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཞེས་བྱ། རྫོགས་པའི་སངས་ རྒྱས་ཞེས་བྱ། ལས་བྱུང་བ་ཞེས་བྱ་སྟེ་བཞི་དང་ལྡན་ནོ། །དེ་ལ་ཅིའི་ཕྱིར་མཚན་དེ་སྐད་བྱ་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཞེས་པ་ནི་སྤྲོས་པ་ཉེ་བར་མངོན་སུམ་དུ་སྟོན་པའོ། །སངས་རྒྱས་ནི་མཁྱེན་པ་ལ་བྱ་སྟེ་ཤེས་བྱ་ཇི་ལྟ་བ་དང་ཇི་སྙེད་པ་མཁྱེན་པའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་བཤད་ཟིན་ ཏོ།།རྫོགས་པ་ནི་རང་བཞིན་གྱི་དོན་ཐམས་ཅད་དོ། ། ལས་བྱུང་བ་ནི་དོན་རྟོགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་རྒྱུའོ། ། ནི་ཞེས་པའི་ཚིག་རྐང་གཉིས་ཀྱིས་སྤྲོ་གཞི་ཡི་གེ་ཨའི་དོན་བརྗོད་པ་སྟེ། དེ་ལ་ཨའི་དབྱེ་བ་དང་། སྒྲ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་། ཕྲིན་ལས་དང་། ངོ་བོ་དང་། སྒོམ་ཐབས་ དང་།འབྲུ་བཤད་དང་དྲུག་གིས་བསྟན་ཏེ། ཨ་ལ་དབྱེ་ན་དུ་ཡོད་ཅེ་ན་གཉིས་ཏེ། ཟབ་པའི་དོན་དམ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ།
彼等與"具足佛陀化身莊嚴"之句，即以化身加持身體，或者以彼莊嚴一切諸佛。幻化網現前圓滿菩提教授次第分別品第四圓滿。 "如是"等兩句宣說智慧薩埵之相，其中以一修持名號瑜伽自利，以一先行略護等，從三重生起心間字母阿中放出集部之名法。 何謂智慧薩埵之相？安住何處？如何安住？從何因生？具幾名號？如何修持？
相者，從義門而言，即一切諸佛心之自性或體性，此為其相。從相門而言，安住為具面臂之形相。如摩企所說："光明秋月光"等乃至"具足佛陀化身莊嚴"。 處者，安住於一切本尊心間。 方式者，從義門而言，究竟義中安住為一切本尊心之真實智慧；從相門而言，世俗諦中安住於七部主尊心間為具面臂之形相。 其因即阿字，從義門而言，究竟義之智慧薩埵由無生之阿字所生；從相門而言，世俗之智慧薩埵由具色相之阿字所變化而生。 如何修持當從教授中了知。 具幾名號？具足四名：謂佛陀、薄伽梵、圓滿佛、從業生。 為何如是稱呼？"如是"表明顯示離戲論。佛陀指智慧，即了知所知之如所有性與盡所有性。薄伽梵已如前釋。圓滿即一切自性義。從業生從通達義門為因。 "尼"等兩句宣說阿字之義，以阿字之分類、聲入之因緣、事業、體性、修持方法、字義解釋六者而說。 阿字分幾種？二種：甚深勝義即空性。
།ཀུན་རྫོབ་རྒྱ་ཆེ་བའི་ཨ་ནི་ཁ་དོག་དང་དབྱིབས་ཅན་གྱི་ཨའོ། །སྒྲ་འཇུག་པའི་རྒྱུ་མཚན་ནི། ཡིག་འབྲུ་ཀུན་གྱི་མཆོག་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཨཱ་ལི་ཀཱ་ལི་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ ཁོང་དུ་ཨ་ཞུགས་ཤིང་སྲོག་ཏུ་གྱུར་པས་ཨ་ནི་མཆོག་གོ།།འི་ཕྲིན་ལས་ནི་དོན་ཆེན་ཞེས་བྱ་སྟེ། རྒྱ་ཆེ་བའི་སྒོ་ནས་སངས་རྒྱས་མཆོད་པ་དང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བྱེད། ཟབ་པའི་སྒོ་ནས་རྟོག་པ་ཆུང་ངུས་ཉན་ཐོས་ཀྱི་བྱང་ཆུབ་ཐོབ། འབྲིང་གིས་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐོབ། རྟོག་པ་ཆེ་ན་སངས་རྒྱས་ཐོབ། བྱང་ཆུབ་རྣམ་གསུམ་པོ་དེ་ཐོབ་པས་དོན་ཆེན་ནོ། །ངོ་བོ་ནི་ཡི་གེ་དམ་པ་ཡིན་ཞེས་ཏེ། ཟབ་པ་དོན་དམ་གྱི་ཨ་དེ་ནི་ཀྵ་ར་ཞེས་པའི་སྒྲ་འགྱུར་བ་ལ། ཨ་ཀྵ་ར་ཞེས་པ་ཨས་བཀག་པས་མི་འགྱུར་བ་ལ་འཇུག་སྟེ། ཟབ་པ་དོན་དམ་གྱི་ཨ་ནི་ངོ་བོ་ཅིང ཡང་མི་འགྱུར་བའོ།།དེས་ན་དམ་པ་ཞེས་བྱའོ། །སྒོམ་ཐབས་ནི་མན་ངག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཁོང་ནས་ཞེས་པའི་ཚིགས་བཅད་གཅིག་སྤྲོ་རྒྱུ་ཡུམ་བཞིའི་མཚན་བརྗོད་སྟོན་ཏེ། དེ་ཡང་མཚན་ཅན་ཡུམ་བཞི་པོ་དེའི་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དང་། བསྐྱེད་པའི་རྒྱུ་དང་། སྐུ་མདོག་དང་། ཕྱག་མཚན་གྱི་ངེས་པ་དང་། ཡུམ་གྱི་འཐད་པ་དང་། ཐབས་ཤེས་རབ་ཀྱི་འབྲེལ་པ་དང་། གཙོ་འཁོར་གྱི་འཐད་པ་དང་། སྒོམ་ཐབས་དང་བདུན་གྱིས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་མཚན་ཉིད་ནི་གཉིས་ཏེ་དོན་རྟོགས་སོ། །དོན་གྱི་སྒོ་ནས གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གཅིག་ལྡོག་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཡེ་ཤེས་བཞིར་བྱས།ཆོས་ཅན་ཡེ་ཤེས་བཞིས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་པའི་སྟོང་པ་བཞིས་ཡེ་ཤེས་བཞི་ལ་དགག་བྱ་རྣམ་པ་བཞིས་བཀག་ནས་རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་བཞི་ལ་ཡུམ་བཞིར་འདོད་དེ། དངོས་པོ་དང་དམིགས་ པའི་སྒྲོ་འདོགས་ཆོད།སྟོང་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་སྟེ་དེ་ལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་མ་བྱས། གཉིས་མེད་དེ་མཚན་མས་སྟོང་སྟེ་དེའི་སྒྲོ་འདོགས་ཆོད་པས་མཚན་མ་མེད་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་སྟེ། རིན་ཆེན་སེམས་མ་ལོག་པའི་སྨོན་པས་སྟོང་པ་དེའི་སྒྲོ་འདོགས་ཆོད་པས་སྨོན་པ་མེད་ པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་སྟེ།ཆོས་ཀྱི་སེམས་མ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པས་སྟོང་པ་སྒྲོ་འདོགས་དེ་ཆོད་པའི་སྒོ་ནས་ལས་ཀྱི་སེམས་མ། རྟགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་ལྷ་མོའི་རྣམ་པ་ནུ་མ་དང་མོ་མཚན་གྱི་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་རང་གི་བདག་པོས་དབུ་བརྒྱན་པ། རྡོ་རྗེ་ལ་ སོགས་པའི་སྦུབས་ན་གནས་པ།སྐུ་མདོག་དང་ཕྱག་མཚན་ཀྱང་ཕྱོགས་དང་མཐུན་པའོ།
世俗廣大的阿字即具色相形狀之阿字。聲入之因緣者，稱為一切字母之尊，因阿字入於一切母音父音之中而成為其命根，故阿字為尊。其事業稱為大義，從廣大門中作佛供養與利益眾生；從甚深門中，以小分別證得聲聞菩提，以中分別證得菩薩果位，以大分別證得佛果，由證得此三種菩提故為大義。 體性者，謂是殊勝字母，甚深勝義之阿字，于"剎那"(kṣara)之音轉為"阿剎那"(akṣara)，以阿遮止而成不變義。甚深勝義之阿字其體性本來不變，故稱殊勝。修持方法當從教授中了知。 "從中"一偈顯示所放四佛母之名相，即以彼四佛母各別之相、生起因、身色、手印之決定、佛母之合理性、方便智慧之關聯、主從之合理性、修持方法等七者而說。 其中相有二：義與相。從義門而言，以無二智一體之差別而成四智，以四智法為差別之四空遮遣四智之四種所破而成四解脫門，立為四佛母：斷除實有與所緣之增益，即空解脫門，立為金剛佛母；無二離相之增益斷除，即無相解脫門，立為寶生佛母；離邪愿之增益斷除，即無愿解脫門，立為法佛母；離顛倒造作之增益斷除而立為業佛母。從相門而言，世俗中以天女之形相，以乳房與女根為差別，以自部主尊莊嚴頭部，安住于金剛等胎藏中，身色與手印亦與方位相應。
། ཨཱ་ཨཾ་ཨཿའི་སྐུ་མདོག་ཕྱག་མཚན་ནི་རིམ་པ་བཞིན་དུ་རྡོ་རྗེ་སེམས་མ་སྔོན་མོ་རྡོ་རྗེ་བསྣམས་པ། རིན་ཆེན་བསྣམས་སེར། པདྨ་བསྣམས་དམར། རྒྱ་གྲམ་བསྣམས་ལྗང་། ཡུམ་གྱི་འཐད་པ་ནི་སྟོང་པ་དེ་བཞི་སྤྲོས་པས་དེ་བཞི་རིག་པའི་རིག་པ་འབྱུང་། སྟོང་པ་དེ་བཞི་ལོག་ན་དེ་རིག་པའི་རིག་པ་ལྡོག་།སྟོང་པ་དེ་བཞི་རིག་པའི་རིག་པ་ལས་བདེ་གཤེགས་བཞི་བྱས། སྟོང་པ་དེ་བཞིས་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་ཡུམ་ཞེས་བྱའོ། །ཐབས་ཤེས་རབ་ཀྱི་འབྲེལ། པ་ནི་བདེ་གཤེགས་བཞི་ཐབས་ཡུམ་བཞིས་ཤེས་རབ་སྟེ། ཕྱོགས་མཚམས་ཀྱི་བཞུགས་གནས་ཀྱིས་འབྲེལ་ཏོ། །གཙོ་འཁོར་གྱི་འཐད་པ་རག་ལས་དང་རག་ལས་པ་སྟེ། དེ་ཡང་སྤྱི་འཁོར་སྒོས་འཁོར་གཉིས་ཏེ། ཡུམ་བཞི་པོ་འདི་རྣམས་ནང་གི་སྤྱི་འཁོར་ཏེ། རྣམ་སྣང ནི་རྣམ་པ་བཞིས་བསྡུས་པའི་ཡོན་ཏན་གྱི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ལ།གཙོ་བོའི་ཡོན་ཏན་དེ་ལོག་ན་འཁོར་གྱི་ཡོན་ཏན་ལྡོག་པས་རྣམ་སྣང་ནི་རག་ལས་པར་འདུག་།ལྷ་མོ་བཞི་རག་ལས་པར་འདུག་པས་གཙོ་འཁོར་རོ། །གཙོ་འཁོར་གྱི་འཐད་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་སེམས་མ་དེ་ནི་མི་ བསྐྱོད་པའི་སྒོས་འཁོར་ཏེ།ཆོས་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་དེ་ཡོད་པས་དེ་སྟོང་པར་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་འབྱུང་། ཆོས་ཅན་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་དེ་ལོག་ན་དེ་ཤེས་པའི་ཤེས་པ་ལྡོག་།དེ་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་རག་ལས་པས་སེམས་མ་རྡོ་རྗེ་མ་རག་ལས་པས་མི་བསྐྱོད་པ་རག་ལས་ པའོ།།དེས་བསྒྲེས་ཏེ་འོག་མ་གསུམ་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ། །སྒོམ་ཐབས་ནི་མན་ངག་ཏུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཁོང་ནས་འབྱུང་བ་སྐྱེ་བ་མེད། །ཅེས་པ་རྡོ་རྗེ་སེམས་མའི་རང་བཞིན་ཡི་གེ་ཨ་ཐུང་ངུ་སྟེ་རྐན་དང་མཆུ་དང་སོ་ལ་སོགས་པ་གང་ལ་ཡང་མ་བརྟེན་པར་ཁོང་ནས་འབྱུང་ལ། དེའི་དོན་སྐྱེ་མེད་ཀྱི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པས་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་ཡུམ་སེམས་མ་རྡོ་རྗེ་མ་ཞེས་བྱའོ། །ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་སྤངས་པ་སྟེ། །ཞེས་པ་དེ་རིན་ཆེན་རྡོ་རྗེ་མ་སྟེ་དེ་ལ་ཚིག་ནི་བརྗོད་པ་སྟེ། རིན་ཆེན་རྡོ་རྗེ་མ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བདག ཉིད་ཡིན་པས་ཆོས་ཐམས་ཅད་མཉམ་ཉིད་རྟོགས་ན་བརྗོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཚིག་མེད་པས་དེའི་ཕྱིར་རིན་ཆེན་སེམས་མ་ལ་དེ་སྐད་བྱའོ།།བརྗོད་པ་ཀུན་གྱི་རྒྱུ་ཡི་མཆོག་།ཅེས་པ་ཆོས་ཀྱི་སེམས་མ་ལ་དེ་སྐད་བྱ་སྟེ། བརྗོད་པ་ནི་ཚིག་སྟེ་ཤེས་བྱ་ཇི་སྙེད་པ་ཡོད་པས་དེ་བརྗོད་ པའི་ཚིག་འབྱུང་སྟེ།སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱིས་མཁྱེན་པས་དེ་ནི་བརྗོད་པའི་རྒྱུའི་རྐྱེན་ནོ།
阿(Ā)、昂(Aṃ)、阿(Aḥ)三字之身色與手印依次為：金剛佛母呈藍色持金剛杵，持寶生呈黃色，持蓮花呈紅色，持十字杵呈綠色。佛母之合理性為：由彼四空所生四種能知之智慧生起，若彼四空消失則能知之智慧亦滅，由四空能知之智慧而成四如來，因由四空所生故稱為佛母。 方便智慧之關聯為：四如來為方便，四佛母為智慧，以方隅之住處而相關聯。主從之合理性為能依與所依，又分總眷屬與別眷屬二種。此四佛母為內之總眷屬，毗盧遮那具四相攝之功德本性，若主尊功德消失則眷屬功德亦滅，故毗盧遮那為所依，四天女為能依，是為主從。 主從之合理性者，金剛佛母是不動佛之別眷屬，因有法鏡智故生起了知彼空性之智，若法鏡智消失則了知之智亦滅。此後空性依于鏡智，故金剛佛母為能依，不動佛為所依。以此類推，下三者亦當如是配合。修持方法當從教授中了知。 "從中生起無生"者，即金剛佛母之本性短阿字，不依于腭、唇、齒等任何處而從內生起，其義安住于無生之本性中，因是法界鏡智之因故稱為金剛佛母。 "遠離言說"者，即寶生金剛母，其中"言"即"說"，寶生金剛母為平等性智之本體，若證悟諸法平等性則無一切言說之語，故稱寶生佛母。 "一切言說因中尊"者，即法佛母，"言說"即語言，由有所知之量故生起能詮之語，以妙觀察智了知，故為言說之因緣。
།ཚིག་ཀུན་རབ་ཏུ་གསལ་བར་བྱེད། །ཅེས་པ་ལས་ཀྱི་སེམས་མ་ལ་དེ་སྐད་བྱ་སྟེ། འདི་ནི་བྱ་བ་ནན་ཏན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒོ་ནས་གཞན་གྱི་དོན་བྱེད་པའི་བདག་ཉིད་དེ། ཇི་སྐད་དུ། ལྷ་ཡི་སྐད་དང་ཀླུ་དང་གནོད་སྦྱིན་སྐད། །ཅེས་པ་ལ་སོགས་པ་དེ་སྐལ་བ་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ལ་དེའི་སྐད་ཀྱིས་དེ་དང་དེས་སོ་སོར་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མཆོད་པ་ཆེན་པོ་ནས་མར་ཚིག་རྐང་བཅུ་གཉིས་འཇམ་དཔལ་རིགས་ལྔའི་མཚན་བརྗོད སྟོན་ཏོ།།དེ་ཡང་འདི་རྣམས་ལ་གོ་རིམས་འཆོལ་བའི་སྐྱོན་སྤངས་པའམ་གོ་རིམས་ངེས་པའི་རྒྱུ་མཚན་དང་། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དང་། གཙོ་འཁོར་གྱི་འཐད་པ་དང་། བཟང་ངན་གྱི་ཁྱད་པར་དང་། ཐབས་ཤེས་རབ་ཀྱི་འབྲེལ་པ་དང་། ཕྲིན་ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། སྒོམ་ཐབས་དང་། འབྲུ་བཤད་པ་དང་བརྒྱད་དེ། དེ་ལ་གོ་རིམས་འཆོལ་ལོ་ཞེ་ན། གོ་རིམས་འཆོལ་བའི་སྐྱོན་སྤང་བ་ནི་འདི་རྣམས་ལ་འཆོལ་བའི་སྐྱོན་མེད་འདི་རྣམས་ཀ་ལྟར་འདོད་ཐོག་གོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྔགས་ཆགས་པའི་ལམ་པ་ཡིན་ཏེ། བདེ་བ་ལམ་དུ ཁྱེར་ཏེ་དེ་ལས་མི་ཕྱེད་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པ་ཞེས་བྱ།དེ་ནས་སངས་རྒྱས་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་འདི་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཡིན་པས་དང་པོར་སྨོས་སོ། །ལུང་ལས་ཀྱང་འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་ཅེས་འདོད་ཆགས་སྣ་ལ་སྨོས་སོ། །དེ་ནས་ཞེ་སྡང་ཆེན་པོ་མི་བསྐྱོད་པ་སྨོས་པ་ནི་ སེམས་ཅན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་སྔགས་ཀྱི་ལམ་ལ་འཛུད་པའང་ཆོས་བསྟན་པའི་ཚུལ་གྱིས་འཛུད་པ་དང་།དྲག་ཤུལ་གྱི་ཚུལ་གྱིས་འཛུད་པ་ལས་འདིར་དྲག་ཤུལ་སྦྱར་ཏེ། ཞེ་སྡང་རིགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནས་གཏི་མུག་རྣམ་སྣང་བསྟན་པ་ནི་སེམས་ཅན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ ལ་ཚུད་ནས་ཟབ་མོ་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་དོན་སྟོན་ཏོ།།སྐྱེ་མེད་ནི་འབྱེད་པ་མེད་པའི་གཏི་མུག་ཡིན་ལ་དེ་སྟོན་པས་རྣམ་སྣང་འབྱུང་སྟེ། རྣམ་སྣང་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ལས་བསྐྲུན་པ་གཏི་མུག་གི་རིགས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནས་ཡོན་ཏན་དེ་མ་བསྟན་པར་དེ་ནས་དོན་ཡོད་གྲུབ་པ་བསྟན་པ་ནི་ འདི་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒོ་ནས་གཞན་དོན་བྱེད་པ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་བདག་ཉིད་དེ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ལྟ་བ་ཟབ་མོའི་དོན་ཡོད་ཀྱང་མ་བསྒྲུབས་ན་འཚང་མི་རྒྱ་བས་དེ་ལ་བརྩོན་འགྲུས་དགོས་པའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ནས་སེར་སྣ་ཆེན་པོའི་རིན་འབྱུང་བསྟན་པ་འདི་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་སངས་རྒྱས་ ཡིན་ཏེ།འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་གཞན་དོན་བྱེད་པའི་ཡོན་ཏན་ཡོད་དོ། །དེས་ན་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་མཇུག་ཏུ་བསྟན་པ་སྟེ་གོ་རིམས་འཆོལ་བའི་སྐྱོན་ནི་མེད་དོ།
"明顯一切語"者，即業佛母，此乃通過成所作智之門而為利他之本體。
如經云："天語及龍語與夜叉語"等，對於具緣者以其語言分別明顯開示，故稱業佛母。
從大供養以下十二句偈頌顯示文殊五部尊號。
此等諸尊有八種解說：
一、遣除次第錯亂之過或次第確定之因由；
二、各自之性相；
三、主從之合理性；
四、善惡之差別；
五、方便智慧之關聯；
六、事業之差別；
七、修持方法；
八、字義解釋。
若問是否次第錯亂，答：此等無有錯亂之過，皆如所愿。何以故？
密咒為貪慾之道，以樂為道而不離此，故稱金剛乘。其後無量光佛為貪慾佛故首先宣說。
經中亦云"貪嗔癡"，貪慾列于首位。
其後宣說大嗔怒不動佛，乃因引導眾生入佛陀密咒之道有二：
以說法方式引導及以威猛方式引導，此處用威猛，因屬嗔怒部故。
其後顯示愚癡毗盧遮那，是因眾生入佛法后為其開示甚深無生之義。
無生即無分別之愚癡，開示此故生起毗盧遮那，因毗盧遮那從法界所生，屬愚癡部故。
其後不顯示功德而顯示不空成就，此乃通過成所作智之門而為利他之精進本體。眾生雖有甚深見解之義，若不修持則不能成佛，故需精進。
其後顯示大慳吝寶生，此為功德佛，果位佛陀具有利他之功德。
故寶生最後顯示，是故無有次第錯亂之過。
།ཡང་མཚན་འདི་རྣམས་ནི་རིགས་ལྔའི་མཚན་དུ་འཇུག་པས་འཇམ་དཔལ་ལ་ཅི་ཕན་ཞེ་ན། འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་སེམས་ དཔའ་དེ་ཉིད་རིགས་ལྔར་འབྱུང་བས་འཇམ་དཔལ་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ནི་དེ་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་།རྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་དེའི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་ནི་སྤྱིར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་སུ་འདུས། སེམས་ཉིད་སྣ་ཚོགས་སུ་ཤར་ཏེ། གཞི་ མེད་རྐྱེན་གྱིས་ཅིར་ཡང་ཤར།འོག་ནས། རྣམ་རིག་སྣ་ཚོགས་གཟུགས་དོན་ཅན། །རྣམ་ཤེས་སྣ་ཚོགས་རྒྱུད་དང་ལྡན། །ཞེས་འབྱུང་དེ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཀྱི་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅིར་ཡང་མ་གྲུབ་པས་ནམ་མཁའ་དང་འདྲ་སྟེ། ཟབ་པའི་མཚན་ཉིད་དོན་དམ་མོ། །དེ་ གཉིས་བརྗོད་ཐབས་སམ་བསྟན་ཐབས་དེ་ལས་མ་གྲུབ་པས་གཉིས་སུ་ཕྱེའི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ལ་དབྱེར་མེད་པ་སྟེ་དེ་ཉིད་ལ་འཇམ་དཔལ་ཞེས་བྱ་སྟེ།དེ་རྟོགས་ན་ནི་ནམ་མཁའི་ལམ་ལ་གནས་པ་སྟེ་འོག་ནས་དེ་སྐད་འབྱུང་། དེ་གང་ལ་རང་བཞིན་རྒྱུ་བསྒོམ་པ་ལམ་འབྲས་བུ་མཐར་ ཐུག་རྒྱུའི་རྒྱུད་ཐབས་ཀྱི་རྒྱུད།འབྲས་བུའི་རྒྱུད་ལ་སོགས་པར་སྦྱར་རོ། །དེ་གང་ལ་ལྡོག་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ལྷ་ལྔ་བཅུ་རྩ་གསུམ་བཞག་སྟེ། རིགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་ལྔ་བཅུ་རྩ་གསུམ་ཚན་བདུན་དུ་འགྱུར་རོ། །བསྡུ་ན་གཉིས་མེད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་གཅིག་པོ་དེར་འདུས་ཏེ། དོན་གཅིག་ གཉིས་མེད་ཆོས་ཀྱི་དོན།།ཞེའོ། །དེ་ལ་གཉིས་མེད་གཅིག་པོ་དེ་ཉིད་ལ་གསལ་ལ་མི་རྟོག་པའི་ངོས་ནས་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་སངས་རྒྱས་མི་བསྐྱོད་པ་རྟགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་ཤར་གྱི་རྩིབས་ལ་ས་གནོན་ཕྱག་རྒྱ་ཅན་སྔོན་པོ་ཞལ་གཅིག་ཕྱག་གཉིས་པར་གྱུར་ཏེ། ཡང་གཉིས་མེད་དེ་ལ་ བདག་ཆོས་སེམས་ཅན་གསུམ་མཉམ་པས་གཉིས་མེད་དེར་ཤེས་པས་མཉམ་པ་ཉིད་དོ།།རྟགས་སངས་རྒྱས་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་དེ་ཉིད་དེའི་མཚན་ཉིད་མཚོན། ལྷོའི་རྩིབས་ལ་མཆོག་སྦྱིན་སེར་པོ་ཞལ་གཅིག་ཕྱག་གཉིས་རྡོ་རྗེའི་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་ངོ་། །གཉིས་མེད་གཅིག་པོ་དེ་ཁོ་ ནས་སེམས་ཅན་སོ་སོར་ཕྱེ་ནས་ཆོས་ཉིད་སོ་སོར་མཁྱེན་སོ་སོར་རྟོགས།སངས་རྒྱས་སྣང་བ་མཐའ་ཡས་རྟགས་ནུབ་ཀྱི་རྩིབས་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཅན། དམར་པོ་ཞལ་གཅིག་ཕྱག་གཉིས་རྡོ་རྗེའི་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་ངོ་། །གཉིས་མེད་གཅིག་པོ་ཉིད་ཀྱིས་ གཞན་དོན་བྱེད་ནུས།བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཉིད་སངས་རྒྱས་དོན་གྲུབ་ཏུ་འབྱུང་། རྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་ཀུན་རྫོབ་ཏུ་བྱང་གི་རྩིབས་ལ་སྐྱབས་སྦྱིན་ཕྱག་རྒྱ་ཅན། ལྗང་གུ་ཞལ་གཅིག་ཕྱག་གཉིས་རྡོ་རྗེའི་སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་བྱས། དེ་ནི་དོན་གྱི་མཚན་ཉིད་དེས་སྲ་བའི་མཚན་ཉིད་ བཞིན་ནོ།།ཡེ་ཤེས་གཟུགས་ཅན་མིན་པ་ལས་གཟུགས་སུ་སྒོམ་མོ་ཞེའོ།
若問這些名號是五部之名，于文殊有何益處？文殊智慧菩薩本身現為五部，故稱為文殊無量光等名號之性相，即彼等之性相。標誌性相即其義之性相，總之一切法攝於心，心現為種種，無基緣起而現一切。 如下文所說："種種分別具色義，種種識具相續"。此為世俗之廣大。心性本無所成，如虛空，是勝義諦之深奧性相。此二者說法方式或教示方法雖分為二，自性相中無二無別，即是文殊。若證悟此，即安住虛空道，如下文所說。 彼于自性因修持、道果究竟、因續、方便續、果續等相應。彼由差別分位立五十三尊，由種姓差別成五十三組七類。攝之則歸於無二智慧一體，如雲："義一無二法之義"。 于彼無二一體中，從明晰無分別之面現為大圓鏡智佛不動佛，以標誌而言，現於東輻，結觸地印，藍色，一面二臂。又于彼無二中，由自、法、有情三者平等，了知彼無二故為平等性智。標誌佛寶生，彼性相表徵，現於南輻，結與愿印，黃色，一面二臂，金剛跏趺坐。 唯由彼無二一體，分別眾生，了知法性差別，各別證悟。佛無量游標志現於西輻，結定印，紅色，一面二臂，金剛跏趺坐。由無二一體能作利他，成所作智即現為佛不空成就。標誌性相於世俗中現於北輻，結施無畏印，綠色，一面二臂，作金剛跏趺坐。此即義之性相，如堅固性相。從無形之智慧修為有形相。
།ཡེ་ཤེས་དེ་བཞི་ལ་ཕྱིན་ཅི་ལོག་གི་སྒྲོ་འདོགས་དགག་བྱ་རྣམ་པ་བཞི་བཀག་ནས་རྣམ་ཐར་བཞི་ལ་ཡུམ་བཞི་བྱ་སྟེ་གོང་དུ་བསྟན་ནོ། །གཙོ་འཁོར་གྱི་འཐད་པ་ནི་གང་ཟག་གཅིག་སངས་རྒྱས་པའི་ ཡེ་ཤེས་ལ་གཙོ་འཁོར་དུ་འོང་བ་ཅི་སྟེ་ཞེ་ན།གཙོ་བོ་ནི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་སྡུད་པའི་བདག་ཉིད་ཡིན་ལ། འཁོར་ནི་ཡོན་ཏན་གྱི་བྱེ་བྲག་ཡིན་ནོ། །དེས་གཙོ་བོ་དང་འཁོར་གྱི་བྱེ་བྲག་ལས་འཁོར་དུ་གྲགས་སོ། །འོ་ན་དེ་ལྟར་འོང་བ་སྟེ་ཅི་སྟེ་ཞེ་ན། གཙོ་བོ་ནི་རག་ལས་ས་འཁོར་ནི་ རག་ལས་པའོ།།གཙོ་བོ་ནི་རྟེན་ས་འཁོར་ནི་བརྟེན་པའོ། །ཡང་ན་བཟང་ངན་གྱི་ཁྱད་པར་ནི་གང་ཟག་གཅིག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ལ་མི་བཟང་ངན་མེད་ན། འདིར་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་འཁོར་བཟང་། ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་བཟང་ངན་བྱུང་བ་ཅི་སྟེ་ཞེ་ན། འདི་ནི་གང་ཟག་གཅིག་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་ཞུགས་པའི་དུས་སུ་ལམ་འབྲས་བུ་དང་བཅས་པ་གོ་བའི་དགོས་པ་སྟེ། འབྲས་བུ་ནི་སངས་རྒྱས་ལྔ། སྐུ་ལྔ། རིགས་ལྔ། ཡེ་ཤེས་ལྔ། སྤྱན་ལྔས་བསྡུས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སློབ་མ་ཡིན་པར་གོ་ལ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་ནི་ལམ་དུ་གོ་སྟེ། ལམ་སློབ་པས་བསྡུས་པར་གོའོ། །ལོངས་སྤྱོད་ཀྱི་ལྷ་མོ་རྣམས་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལ་སོགས་པ་ལམ་གྱི་གྲོགས་སུ་གོའོ། །ཐབས་ཤེས་ཀྱི་འབྲེལ་པ་ནི་རིགས་ཀྱི་སངས་རྒྱས་ཐབས་རྒྱ་ཆེ་བ་བཛྲི་མ་བཞི་ཟབ་པ་སྟེ་གཉིས་གཉིས་འབྲེལ་ལོ། །ཕྲིན་ལས་ནི་སངས་རྒྱས་མཆོད་པ་དང་། སེམས ཅན་གྱི་དོན་བྱེད་པ་སྟེ།ཐུན་མོང་དུ་དུག་ལྔ་ཆ་མཉམ་པའི་དོན་བྱེ་བྲག་ཏུ་པདྨ་འདོད་ཆགས་ཅན་དེ་བཞིན་དུ་སྦྱར་རོ། །མན་ངག་སྒོམ་ཐབས་སུ་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་མཆོད་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་པ་གཉིས་ཀྱིས་འཇམ་དཔལ་རྡོ་རྗེ་ཆེན་པོའི་འོད་དཔག་ཏུ་མེད་པའི་མཚན་ཉིད་དུ་སྟོན་ཏོ། ། རྗེ་བཙུན་འཇམ་དཔལ་ལ་མཆོད་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བྱ་ཞེ་ན། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་སྒོ་ནས་མཆོད་པ་རྒྱ་མཚོ་སྤྲུལ་ནས་སངས་རྒྱས་མཆོད་པའི་ཕྱིར། དེ་བཞིན་དུ་རྒོལ་ཚིག་གཞན་ལ་ཡང་སྦྱར་རོ། །འཇམ་དཔལ་འདོད་ཆགས་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཐུགས་རྗེས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་ཆགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ནི་རང་གི་མཚན་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པའོ། །སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཟག་མེད་ཀྱི་བདེ་བས་དགའ་ཞིང་མགུ་བ་ནི། ཕྲིན་ལས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པའོ། །མཆོད་པ་ཆེན་པོ་གཉིས་མི་བསྐྱོད་པའི་མཚན་ཏེ། མཆོད་པ ཆེན་པོ་ནི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཆོད་པའི་སྤྲིན་རྒྱ་མཚོ་སྤྲུལ་ནས་སངས་རྒྱས་མཆོད་པའི་ཕྱིར་རྗེ་བཙུན་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ།།ཞེ་སྡང་ནི་རང་ཀ་མའི་ཞེ་སྡང་འདུལ་ཏེ། དེ་ལ་ཞེ་སྡང་བའམ། མཚན་མ་ལ་ཞེ་སྡང་བ་སྟེ། དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །ཉོན་མོངས་ཀུན་ནི་དྲུག་གོ།
於此四智慧，遮除四種顛倒增益所破，成就四解脫，立為四佛母，如上所示。
關於主尊眷屬之理，若問何故一人成佛之智慧中有主尊眷屬？
主尊為攝集一切功德之本體，眷屬為功德之差別。
由主尊與眷屬之差別而稱為眷屬。 若問何故如此？
主尊為能依，眷屬為所依。主尊為所依，眷屬為能依。
又若問，一人成佛之智慧中無優劣之別，此處為何有佛菩薩眷屬為勝，受用天眾有優劣之分？
此乃為一人入壇城時了知道果之需要。
果即五佛、五身、五部、五智、五眼所攝之佛之弟子。
菩薩則表道位，了知為學道所攝。受用天女等表戒等道之助伴。
方便智慧之關係為：
部族佛為廣大方便，四金剛母為甚深，二二相應。
事業為供養諸佛與利益眾生。共同為五毒平等之義，別則如蓮花部貪慾等類推。當知為口訣修法。
其中以"大供養"二詞顯示文殊金剛大無量光之性相。
稱為至尊文殊大供養，何故如是稱呼？
因以妙觀察智變現供養海而供養諸佛故。
如是亦可用於其他辯論詞。
稱為文殊大貪慾，因大悲執著利益眾生故。
此乃從自性相門讚歎。令一切眾生以無漏樂歡喜滿足，是從事業門讚歎。
大供養二者為不動佛之名號，大供養即以大圓鏡智變現供養雲海而供養諸佛，故稱至尊為此。
調伏自身之嗔恨，或對相之嗔恨，故稱為此。煩惱皆有六種。
། དེའི་གཤེད་མ་བྱེད་པ་ནི་ཕྲིན་ལས་ཏེ། འཇམ་དཔལ་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །མཆོད་པ་ཆེན་པོའི་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་གཏི་མུག་འཇམ་དཔལ་རྣམ་སྣང་གི་མཚན་ཏེ། མཆོད་པ་ཆེན་པོ་ནི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཆོད་པའི་སྤྲིན་རྒྱ་མཚོ་སྤྲུལ་ནས་སངས་རྒྱས་མཆོད་པས འཇམ་དཔལ་ལ་དེ་སྐད་བྱའོ།།ཆོས་དབྱིངས་དེ་མི་ཕྱེད་པས་གཏི་མུག་སྟེ། རང་གི་ངོ་བོའི་སྒོ་ནས་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །གཏི་མུག་ཆེན་པོ་དེས་རང་དགའ་མའི་གཏི་མུག་སེལ་བའི་ཕྱིར་ཕྲིན་ལས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བསྟོད་པའི། །མཆོད་པ་ཆེན་པོའི་ཚིག་གཉིས་ནི་འཇམ་དཔལ་ དོན་གྲུབ་ཀྱི་མཚན་ཏེ།མཆོད་པ་ནི་བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མཆོད་པའི་སྤྲིན་རྒྱ་མཚོ་སྤྲུལ་ནས་སངས་རྒྱས་མཆོད་པའི་ཕྱིར་དེ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱའོ། །ཁྲོ་བོ་ནི་གཟུང་འཛིན་ལ་ཁྲོ་བོ་སྟེ། རང་གི་ངོ་བོ་བས་དེ་ལ་དེ་སྐད་བྱའོ། །ཁྲོ་བ་ཆེན་པོ་ཡང་དག་པའི་ཁྲོ་བ་སྟེ། དངོས་པོ་ལ་ཕྲག་དོག་ པས་དེས་ཐ་མལ་གྱི་གཉེན་པོ་བྱེད་པའི་ཕྱིར་ན་ཕྲིན་ལས་ཏེ་དེ་ལ་དེ་སྐད་བྱ།མཆོད་པ་ཆེན་པོའི་ཚིག་གཉིས་ནི་འཇམ་དཔལ་སྣང་བའི་བདག་ཉིད་རིན་ཆེན་འབྱུང་ལྡན་གྱི་མཚན་ནས་བསྟོད་པ་སྟེ། མཆོད་པ་ནི་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་མཆོད་པའི་སྤྲིན་རྒྱ་མཚོ་སྤྲུལ་ནས་སངས་ རྒྱས་མཆོད་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཆེན་པོ་རྣམས་ནི་མཆོད་པ་ཡང་ཡིན་ཆེན་པོ་ཡང་ཡིན་ཏེ་ཡོན་ཏན་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པའི་བདག་ཉིད་དོ། །ཆགས་པ་ནི་རིན་པོ་ཆེ་ལ་ཆགས་པ་སྟེ། སེར་སྣའི་བདག་ཉིད་ལས་རང་གི་ངོ་བོ་སྟེ་དེ་ལ་དེ་སྐད་བྱའོ། །ཆགས་པ་ཐམས་ཅད་ནི་རང་རང་གི་སེར་ སྣ་དེའི་གཉེན་པོ་ཡིན་པས་འཇམ་དཔལ་ལ་དེ་སྐད་བྱ་སྟེ།ཕྲིན་ལས་ཀྱི་སྒོ་ནས་བོས་ཤིང་བསྟོད་པའོ། །འདོད་པ་ཆེན་པོ་ནས་མར་ཚིག་རྐང་བཅུ་བཞིས་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་བཅུ་དྲུག་གི་མཚན་སྟོན་ཏེ། འདི་རྣམས་ལ་ཡང་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་དང་གཅིག་།གཙོ་འཁོར་གྱི་ འཐད་པ་དང་གཉིས།ཐབས་ཤེས་རབ་ཀྱི་འབྲེལ་པ་དང་གསུམ། ཕྲིན་ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་བཞི། ལམ་གྱི་ཁྱད་པར་དང་ལྔ། སྒོམ་ཐབས་དང་དྲུག་།འབྲུའི་བཤད་པ་དང་བདུན་ནོ། །དེ་ལ་འདི་རྣམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དོན་གྱི་སྒོ་ནས་དང་རྟགས་ཀྱི་སྒོ་ནས་སོ།
其役使即為事業，故稱文殊為此。
以"大供養"二詞表示癡文殊毗盧遮那之名號，大供養即以法界智變現供養雲海而供養諸佛，故稱文殊為此。
法界不可分故為癡，從自性門而如是稱。
以大癡除自樂之癡，故從事業門讚歎。
"大供養"二詞為文殊不空成就之名號，供養即以成所作智變現供養雲海而供養諸佛，故稱為此。忿怒即對能取所取之忿怒，從自性而如是稱。
大忿怒即真實忿怒，因對事物嫉妒，故能對治平凡，此為事業，故稱為此。
"大供養"二詞讚歎文殊光明本性寶生之名號，供養即以平等性智變現供養雲海而供養諸佛。諸大即是供養亦是大，為功德一體之本性。
貪即對珍寶之貪，從吝嗇本性為自性，故稱為此。
一切貪即各自吝嗇之對治，故稱文殊為此，從事業門呼喚讚歎。
從"大欲"起下十四句頌顯示十六智慧菩薩之名號。
於此等亦有：
一、各自性相；
二、主眷屬之理；
三、方便智慧之關係；
四、事業差別；
五、道之差別；
六、修法；
七、種子字釋。
其中此等之性相從義理門與標誌門而說。
།དོན་གྱི་ མཚན་ཉིད་ནི་སྟོང་པ་བཅུ་དྲུག་རྟོགས།དགག་བྱ་ཁེགས་པའམ། སྒྲོ་འདོགས་བཅུ་དྲུག་ཆོད་པ་གཅིག་ལ་སེམས་དཔའ་བཅུ་དྲུག་ཅེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་འདོད་པ་ཆེ་ཞེས་པའི་ཚིག་གཉིས་ཀྱིས་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་སེམས་དཔའ་བཞི་སྟོན། དེ་ལ་ཆོས་ཅན་མེ་ལོང་ལྟ་བུས་བྱེ་ བྲག་ཏུ་བྱས་པའི་ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་བཞི་སྟེ།གཉིས་མེད་གཅིག་པོ་དེ་དག་ལ་བྱིན། འཛིན་པའི་བསམ་པས་སྟོང་སྒྲོ་འདོགས་དེ་ཆོད་པའི་སྒོ་ནས་ནང་སྟོང་པ་ཉིད། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱི་གཟུང་བའི་ཡུལ་གྱིས་སྟོང་པའི་ཕྱིར་ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད། བར་གྱི་དབང་པོས་སྟོང་པས་ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ ཉིད།སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ལ་ལྷག་པར་ཆགས་པས་སྟོང་པ་ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད། སྟོང་པ་དེ་བཞི་ལ་ཤར་གྱི་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་རྒྱལ་པོ། ཆགས་པ་ལེགས་པ་བཞི་བྱ། རྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ནི་ཐུན་མོང་གི་མཚན་ཉིད་སྐུ་མདོག་བཞུགས་ཚུལ་གདན་པདྨ་ཟླ་བ་རང་གི་བདག་པོའི་ དབུ་རྒྱན་རིན་པོ་ཆེའི་རྒྱན་ཞལ་ཕྱག་གི་མཚན་ཉིད་དོ།།ཁྱད་པར་ནི་མཚན་ཕྱག་མཚན་བཞུགས་པའི་གོ་རིམས་སོ། །གཙོ་འཁོར་གྱི་འཐད་པ་ནི། མེ་ལོང་ལྟ་བུ་ལ་རག་ལས་ས་སྟོང་པ་བཞི་ལ་རག་ལས་པ་སྟེ་གོང་མས་བསྒྲེས་ཏེ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ཐབས་ཤེས་རབ་ཀྱི་འབྲེལ་པ་ནི་རྡོ་རྗེ་ སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་རབ་ཟབ་པ་བྱམས་པ་ལ་སོགས་པ་ཐབས་ཏེ་རྒྱ་ཆེ་བ་དེ་གཉིས་ཟུང་དུ་འབྲེལ་ལོ།།གསང་ལྡན་ནས་ཤེས་རབ་བཅུ་དྲུག་ཟེར་བའི་ཕྱིར་རོ། །ཕྲིན་ལས་ཀྱི་ངེས་པ་ནི་སངས་རྒྱས་མཆོད་པ་དང་འགྲོ་བའི་དོན་བྱའོ། །སེམས་དཔའ་འདི་རྣམས་སངས་ རྒྱས་ཡིན་པ་ལ་སེམས་དཔར་འབྱུང་བའི་འཐད་པ་ནི་འབྲས་བུའི་ཆོས་ལྔས་བསྡུས་པའི་ལམ་མཚོན་པ་སྟེ།དེ་ལ་ལས་མཚོན་པ་ནི་ཤར་ཕྱོགས་སྟོང་པའི་སེམས་དཔའ། ལྷོ་མཚན་མ་མེད་པ། ནུབ་གཞན་དོན། བྱང་མཆོད་པའི་སེམས་དཔའ་ཞེས་བྱ་སྟེ། གང་ཟག་གཅིག་ འཚང་རྒྱ་བའི་ཐབས་སམ་ལམ་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་དགོས།རྟོགས་ནས་ཀྱང་མཚན་མ་མེད་པ་གོམས་དགོས། མཚན་མ་མེད་ཀྱང་གཞན་དོན་མ་བྱས་ན་འཚང་མི་རྒྱ་བས་གཞན་དོན་བྱ་དགོས། གཞན་དོན་ལ་གཙོར་དཀོན་མཆོག་མཆོད་དགོས་ཏེ། དེ་ནི་ལམ་མཚོན་པའོ། ། སྒོམ་ཐབས་མན་ངག་ཏུ་ཤེས་སོ། །དེ་ལ་རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ལ་ཁྱོད་ནི་འདོད་པ་ཆེན་པོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བྱ་ཞེ་ན། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔའ་ཕྱག་ན་རྡོ་རྗེ་རྣམས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་པའི་རྟགས་ཡིན་ལ། སྟོང་པ་ཉིད་ནི་དོན་དམ་པ་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡིན་ལ། སེམས་བསྐྱེད་ཀྱི་མཚན་ཉིད་འདོད་ཅིང་འདུན་པ་སྟེ། སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི་གཞན་དོན་ཕྱིར། །ཡང་དག་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་འདོད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །སྟོང་པ་ཉིད་དེ་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པར་འདོད་པའོ།
義理性相即是通達十六空性、遮破所破或斷除十六增益，稱為十六菩薩。
其中"大欲"二詞顯示東方四菩薩。
於此以映象智所分別之法性四空，即于彼等一味無二而賜予。
從斷除以執著意樂為空之增益門而為內空性。
如是，由外所取境空故為外空性。由中間根空故為內外空性。
由對器世間特別貪著空故為大空性。
於此四空為東方金剛薩埵王、善貪四尊。
相之性相即共同性相：
身色、坐式、蓮月座、自部主之冠飾、珍寶莊嚴、面相手印之性相。
特相即名號、手印、坐次第。
主眷屬之理即依映象智、依四空性，應配合上文而知。
方便智慧之關係即金剛薩埵等為甚深智慧，慈氏等為廣大方便，此二相應。因從秘密續說十六智慧故。
事業決定即供養諸佛與利益眾生。
此等菩薩為佛而現為菩薩之理由，即表示以五果法所攝之道。
其中表業為東方空性菩薩，南方無相，西方利他，北方供養菩薩。
一補特伽羅成佛之方便或道須證空性，證已亦須修習無相，雖無相若不行利他則不能成佛故須行利他，利他中主要須供養三寶，此即表道。修法當知為口訣。
其中稱金剛薩埵為"大欲"者，何故如是稱呼？
金剛薩埵、持金剛等是證空性之標誌，空性即勝義發菩提心，發心之性相即欲求，如說："發心為利他，愿求正等覺。"即欲求現證彼空性。
།བདེ་བ་ཆེ་ཞེས་པ་རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་པོ་ལ་དེ་སྐད་ཅེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་སྐད བྱ་ཞེ་ན།རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་པོ་ནི་ལྕགས་ཀྱུ་མི་གཏོང་བའི་བརྡ་སྟེ། རྡོ་རྗེ་སེམས་དཔས་སྟོང་པ་ཉིད་རྟོགས་ཏེ། རྒྱལ་པོས་བསྒོམས་འདྲིས་པར་བྱས་ནས་མ་བཏང་བས་ཟག་མེད་ཀྱི་བདེ་བ་ཆེན་པོ་སྐྱེ་བས་དེ་སྐད་བྱའོ། །དགའ་བ་ཆེན་པོ་ནི་རྡོ་རྗེ་ཆགས་པ་ལ་བྱ་སྟེ། དེ་ཅིའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བྱ་ ཞེ་ན།རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་པོའི་བདེ་བ་གོམས་པ་དེ་ལ་དགའ་བ་ཆགས་པས་དེ་སྐད་བྱའོ། །མགུ་བ་ནི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ་འབྲས་བུ་ལ་མགུ་བའོ། །དེ་ནི་རྡོ་རྗེ་ལེགས་པ་སྟེ་མགུ་བའི་རྟགས་ནི་སེ་གོལ་བརྡེབ་པའོ། །གཟུགས་ཆེན་ལུས་ཀྱང་ཆེ་བ་སྟེ། །ཁ་དོག་ཆེ་ཞིང་ ལུས་བོང་ཆེ།།ཞེས་པ་ན་མར་ཚིག་རྐང་བཞིས་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་སེམས་དཔའ་བཞི་མཚོན་ཏེ། དེ་ལ་ཡང་སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་ནས་སྒོམ་ཐབས་ཀྱི་བར་དུ་སྦྱར་ཏེ། སོ་སོའི་མཚན་ཉིད་ནི་ཆོས་ཅན་མཉམ་པ་ཉིད་ཀྱིས་བྱེ་བྲག་ཏུ་བྱས་པའི་ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་བཞི་སྟེ། གཉིས་མེད་གཅིག་པོ་ དེ་ལ་དགག་བྱས་སྟོང་པར་གཟུང་བ་དང་།དོན་དམ་དུ་གཟུང་བ་དང་། བསོད་ནམས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་གཟུང་བ་དང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་ཚོགས་སུ་གཟུང་བ་རྣམས་ཀྱིས་སྟོང་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། དོན་དམ་པ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་དང་། འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་བཞི་ ལ་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་སེམས་དཔའ་རྡོ་རྗེ་རིན་ཆེན།རྡོ་རྗེ་གཟི་བརྗིད། རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན། རྡོ་རྗེ་བཞད་པ་དང་བཞི་ལ་བྱ་སྟེ། རྟགས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་གོང་དང་འདྲའོ། །གཙོ་འཁོར་གྱི་འཐད་པ་དང་། ཐབས་ཤེས་རབ་ཀྱི་འབྲེལ་པ་དང་། ཕྲིན་ལས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དང་། ལམ་མཚོན་པ་ དང་།སྒོམ་ཐབས་རྣམས་གོང་དང་འདྲའོ། །དེ་ལ་རྡོ་རྗེ་རིན་ཆེན་ལ་གཟུགས་ཆེ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་དེ་སྐད་བྱ་ན། དེའི་སྒྲས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཞིང་ཐམས་ཅད་དུ་སྣང་ཞིང་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྡོ་རྗེ་རིན་ཆེན་ལ་ལུས་ཆེ་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། རིན་པོ་ཆེ་ལས་ བསྐྲུན་པའི་ལུས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ།།རྡོ་རྗེ་གཟི་བརྗིད་ལ་ཁ་དོག་ཆེ་ཞིང་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཉི་མའི་འོད་ཁ་དོག་དྲུག་གི་རང་བཞིན་དུ་གནས་པས་དེའི་ཕྱིར་ན་དེ་སྐད་བྱའོ། །འོད་དྲུག་ལྷ་གཞན་ལ་མེད་དམ་ཞེ་ན། ཡོན་ཏན་ཕྱོགས་རེ་ལ་དགོངས་སོ། །རྡོ་རྗེ་ཉི་མ་ལ་ ལུས་བོང་ཆེ་ཞེས་ཀྱང་བྱ་སྟེ།ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྟོང་པའི་ཐབས་སམ་སྒོམ་ཐབས་ཀྱི་ཤེས་རབ་ལས་བྱུང་བའི་ལུས་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རྡོ་རྗེ་རྒྱལ་མཚན་མིང་ཡང་ཆེ་ཞིང་ཞེས་བྱ་སྟེ། ཅི་ཞེ་ན། གྲགས་པ་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པས་ཐམས་ཅད་དུ་གྲགས་པའི་ཕྱིར་རོ།
稱金剛王為"大樂"者，何故如是稱呼？金剛王是不捨鉤召之表示，金剛薩埵證悟空性，王修習熟練后不捨，故生無漏大樂，因此得名。
大喜即指金剛貪，何故如是稱呼？因喜愛金剛王之樂習故而得名。
滿足即現前果位，對果位滿足。此即金剛善，滿足之標誌為彈指。
"大形且身大，色大及體大"等四句偈頌表示南方四菩薩。
於此亦應配合各自性相乃至修法。
各自性相即以平等性智所分別之法性四空，于彼一味無二而以所破為空之執取、勝義執取、福德資糧執取、智慧資糧執取等空，即空空性、勝義空性、有為空性、無為空性四者，配南方菩薩金剛寶、金剛威嚴、金剛勝幢、金剛笑四尊。
相之性相如前。
主眷屬之理、方便智慧之關係、事業差別、表道及修法等皆如前。
其中稱金剛寶為"大形"者，何故如是稱呼？
因其聲於一切佛剎顯現光明故。
稱金剛寶為"身大"者，何故？因是由寶所成之身故。
稱金剛威嚴為"色大"者，何故？因住于日光六色自性故而如是稱。
問：六光其他天尊無耶？答：是就部分功德而言。
稱金剛日為"體大"者，何故？因是從空性方便或修法智慧所生之身故。
稱金剛勝幢為"名亦大"者，何故？因具大名聲，一切處皆聞名故。 |
发表于 2026-2-9 12:16
